Phát triển logistics xanh cho thành phố Đồng Nai

Cảng Phước An, cảng biển lớn nhất Đồng Nai, trung tâm logistics quan trọng của khu vực. Ảnh: DNCC

Để phù hợp với xu hướng chung và nâng cao sức cạnh tranh của dịch vụ, việc phát triển logistics xanh, hiện đại là mục tiêu mà các doanh nghiệp trong ngành và địa phương đang nỗ lực thực hiện.

Hướng đến trung tâm logistics của cả nước

Đồng Nai hiện có diện tích trên 12,7 ngàn km², dân số gần 4,5 triệu người. Tỉnh sở hữu những lợi thế hiếm có với Sân bay Long Thành là cửa ngõ hàng không toàn cầu; Cảng biển nước sâu Phước An kết nối trực tiếp với hệ thống Cảng Cái Mép - Thị Vải; cao tốc liên vùng cũng như có cảng biển với năng lực bốc dỡ lớn đã được đầu tư. Cùng với đó là hệ thống Cửa khẩu quốc tế Hoa Lư và các cửa khẩu chính, phụ với Campuchia, tạo điều kiện thuận lợi để hình thành những hành lang thương mại xuyên biên giới.

Song song với hệ thống hạ tầng giao thông quan trọng nêu trên thì Đồng Nai cũng có nền công nghiệp tập trung với hàng chục khu công nghiệp quy mô hàng đầu cả nước. Năm 2026, tỉnh sẽ có thêm một số khu công nghiệp lớn, quy mô hàng ngàn hécta, gần kề với Sân bay Long Thành. Đây là nền tảng quan trọng để hình thành mạng lưới kết nối đa phương thức, tạo dư địa cho logistics phát triển theo chiều sâu, thay vì chỉ dừng ở chức năng vận chuyển.

Ở cấp độ quốc gia, logistics đang trở thành một cấu phần chiến lược. Mục tiêu đến năm 2035 là giảm chi phí logistics xuống còn 12-15% GDP và hình thành các trung tâm logistics tầm cỡ quốc tế. Điều này mở ra cơ hội lớn cho các địa phương có nền tảng hạ tầng như Đồng Nai. Đồng Nai đang phấn đấu để đến năm 2030 trở thành cửa ngõ trung chuyển của cả miền Nam với hệ thống cơ sở hạ tầng năng động, toàn diện, linh hoạt bao gồm: đường bộ, đường sắt, đường hàng không, đường thủy, hàng hải.

Ga Trảng Bom - một nhà ga quan trọng trong việc vận chuyển hàng hóa của ngành đường sắt. Ảnh: Vương Thế

Trước ngưỡng cửa chuyển đổi lên thành phố, Đồng Nai đang bước vào giai đoạn tái định vị vai trò trong cấu trúc phát triển của vùng Đông Nam Bộ. Trong tiến trình đó, ngành logistics Đồng Nai từng bước khẳng định vị thế quan trọng trong lộ trình phát triển kinh tế của địa phương. Theo ông Phan Đình Cảnh, Chủ tịch Hiệp hội Logistics Đồng Nai, ngành logistics đang từng bước đóng vai trò quan trọng, như một trụ cột trong nền kinh tế. Với những lợi thế của mình, Đồng Nai hoàn toàn có thể trở thành trung tâm logistics của khu vực phía Nam.

Ông Trần Thanh Hải, Cục phó Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) nhận định: Đồng Nai là một trong những địa phương mạnh dạn và có nhiều lợi thế để phát triển logistics. Ngoài đường bộ, đường thủy, logistics hàng không sẽ là lợi thế khác biệt, gắn với Sân bay Long Thành. Với tầm vóc của mình, Đồng Nai cần đặt mục tiêu xây dựng khu vực Sân bay Long Thành trở thành điểm trung chuyển hàng hóa quan trọng của khu vực và cả nước.

Quy mô và tiềm năng phát triển ngành logistics hàng đầu cả nước song theo ông Trần Thanh Hải, Đồng Nai cần tháo gỡ các điểm nghẽn của mình. Đó là sự phát triển hạ tầng logistics manh mún, chưa đồng bộ. Đồng thời cần phát triển hạ tầng cứng, hạ tầng mềm và hạ tầng số từ giao thông, kho bãi, cảng cạn đến quản lý dữ liệu, kết nối chuỗi cung ứng. Bởi, chuỗi logistics chỉ vận hành hiệu quả khi có sự liên thông giữa hạ tầng thương mại, giao thông và công nghệ thông tin.

Phát triển dịch vụ logistics xanh

Phát triển logistics xanh là xu hướng tất yếu và là tiêu chí quan trọng đánh giá sự phát triển bền vững của toàn ngành logistics. Khi các doanh nghiệp ứng dụng logistics xanh trong chiến lược của mình, về lâu dài, sẽ gia tăng được số lượng khách hàng, tăng được nguồn thu và cắt giảm chi phí, nâng cao sức cạnh tranh.

Theo các chuyên gia, Việt Nam có nhiều tiềm năng trở thành trung tâm logistics mới trong khu vực nếu tiếp tục cải thiện hạ tầng, đơn giản hóa thủ tục và phát triển logistics xanh. Hiện nay, quá trình xanh hóa logistics tại Việt Nam đang đứng trước nhiều thách thức, nhất là khi các doanh nghiệp muốn tiếp cận sâu hơn vào thị trường EU.

Đó là những yêu cầu mà các doanh nghiệp ngành dịch vụ logistics của Đồng Nai đang từng bước thực hiện, hiện thực hóa mục tiêu phát triển xanh. Cảng Phước An là cảng biển, có quy mô gần 800ha, tổng vốn đầu tư gần 20 ngàn tỷ đồng, là cảng biển có quy mô lớn nhất tỉnh Đồng Nai. Cảng Phước An xác định net zero là mục tiêu cốt lõi trong chiến lược phát triển dài hạn. Đơn vị đang đầu tư mạnh vào hạ tầng cảng xanh, hiện đại hóa trang thiết bị sử dụng năng lượng sạch với phần lớn hệ thống vận hành chuyển đổi sang điện khí hóa.

Cảng Đồng Nai cũng định hướng đẩy mạnh chuyển đổi số với chương trình triển khai GTOS (hệ thống phần mềm khai thác ngành hàng tổng hợp), khai thác hiệu quả cảng điện tử E-port để tăng chất lượng dịch vụ, tạo thuận lợi cho khách hàng và tối ưu quản trị, vận hành trong toàn bộ hoạt động của hệ thống cảng.

Tuy nhiên, thách thức cũng không nhỏ. Logistics hiện đại không chỉ là kho bãi hay vận tải, mà là sự kết hợp giữa công nghệ, dữ liệu, thể chế và năng lực vận hành. Theo ông Phan Anh Tuấn, Giám đốc Công ty cổ phần Tân Cảng Long Bình, các doanh nghiệp mong muốn Nhà nước đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính trong lĩnh vực quản lý đối với hoạt động logistics theo hướng điện tử hóa, thông minh, phù hợp chuẩn mực quốc tế, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và hoàn thiện môi trường đầu tư…