Phát triển năng lực cho học sinh qua giáo dục STEM, STEAM ở Phú Thọ

Thầy và trò Trường Tiểu học Vĩnh Yên giới thiệu sản phẩm STEM mô hình bản đồ Việt Nam 3D làm từ bột nặn tại Triển lãm Giáo dục và Công nghệ giáo dục.

Đổi mới dạy học từ các hoạt động STEM

Giáo dục STEM, STEAM đang được các cơ sở giáo dục trên địa bàn tỉnh Phú Thọ triển khai phù hợp với từng cấp học. Thông qua thực hành, trải nghiệm, học sinh có cơ hội vận dụng kiến thức vào thực tế, phát triển tư duy sáng tạo, kỹ năng hợp tác và giải quyết vấn đề.

Tại Trường Tiểu học Vĩnh Yên (phường Vĩnh Yên, tỉnh Phú Thọ), giáo dục STEM được tổ chức theo hướng thiết thực, tiết kiệm, tạo điều kiện để học sinh tham gia. Nhà trường triển khai chương trình STEM miễn phí cho 100% học sinh, ưu tiên sử dụng nguyên vật liệu đơn giản, dễ tìm, phù hợp với điều kiện thực tế.

Ông Đào Chí Mạnh - Hiệu trưởng Trường Tiểu học Vĩnh Yên cho biết, nhà trường chú trọng gắn hoạt động STEM với thực tiễn, giúp học sinh tiếp cận kiến thức thông qua thực hành, đồng thời không tạo thêm gánh nặng chi phí cho phụ huynh.

Trong các giờ học, giáo viên khuyến khích học sinh tận dụng vật liệu tái chế, nguyên liệu sẵn có tại gia đình để thực hiện sản phẩm. Chẳng hạn, học sinh sử dụng bột mì, muối, phẩm màu để làm bột nặn, qua đó phát huy khả năng sáng tạo, rèn luyện kỹ năng thực hành.

Cách tổ chức này còn góp phần giáo dục ý thức tiết kiệm, bảo vệ môi trường và sử dụng hiệu quả nguyên vật liệu. Từ những học liệu gần gũi, học sinh có thể vận dụng kiến thức đã học để tạo ra sản phẩm cụ thể.

Đáng chú ý, học sinh Trường Tiểu học Vĩnh Yên đã thực hiện nhiều dự án STEM, trong đó có mô hình bản đồ Việt Nam. Thông qua quá trình thiết kế, hoàn thiện sản phẩm, các em được phát huy tính chủ động, khả năng vận dụng kiến thức và tư duy sáng tạo.

Học sinh Trường Tiểu học Vĩnh Yên - Phân hiệu Đồng Tâm hào hứng giới thiệu sản phẩm STEM, phát huy tư duy sáng tạo và kỹ năng thực hành.

Những giờ học STEM còn giúp học sinh giảm căng thẳng sau các tiết Toán, Tiếng Việt, Tiếng Anh. Hoạt động thực hành tạo cơ hội để các em khám phá, trao đổi ý tưởng và hợp tác với bạn bè. Tuy nhiên, quá trình triển khai cũng đặt ra yêu cầu đổi mới đối với giáo viên, nhất là trong chuẩn bị học liệu, thiết kế nội dung và tổ chức hoạt động.

Sự hưởng ứng của học sinh là tín hiệu tích cực. Tại một buổi chào cờ đầu tuần ở trường chính, khi được hỏi về mức độ yêu thích STEM, 100% học sinh tham dự đã giơ tay hưởng ứng.

Ông Đào Chí Mạnh - Hiệu trưởng nhà trường nhấn mạnh: Từ kết quả bước đầu, Trường Tiểu học Vĩnh Yên tiếp tục khuyến khích giáo viên đổi mới phương pháp giảng dạy, duy trì hoạt động trải nghiệm, tạo điều kiện để học sinh tiếp cận giáo dục STEM phù hợp với khả năng.

Phát triển năng lực trẻ thông qua giáo dục STEAM

Ở bậc mầm non, giáo dục STEAM được triển khai theo hướng tích hợp vào các hoạt động chăm sóc, giáo dục trẻ, phù hợp với đặc điểm lứa tuổi.

Tại Trường Mầm non Hùng Vương (phường Phú Thọ, tỉnh Phú Thọ), nhà trường lồng ghép các yếu tố khoa học, công nghệ, kỹ thuật, nghệ thuật và toán học vào chủ đề giáo dục, hoạt động khám phá, vui chơi và trải nghiệm hằng ngày.

Bà Lê Thị Bích Thủy - Hiệu trưởng Trường Mầm non Hùng Vương cho biết, việc triển khai STEAM phù hợp với Chương trình giáo dục mầm non và điều kiện thực tế. Nhà trường không tổ chức STEAM thành môn học riêng biệt mà tích hợp vào các nội dung giáo dục.

Đối với trẻ nhỏ, giáo viên tổ chức hoạt động khám phá màu sắc, hiện tượng chìm - nổi, phân loại hình khối. Với trẻ lớn, nội dung được nâng dần mức độ thông qua các dự án thiết kế kỹ thuật đơn giản như làm chong chóng gió, bè nổi hoặc xây cầu.

Để nâng cao chất lượng tổ chức hoạt động, nhà trường chú trọng bồi dưỡng giáo viên về quy trình thiết kế kỹ thuật (EDP), chuỗi hoạt động 5E. Đồng thời, tăng cường sinh hoạt chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học, dự giờ, phân tích và rút kinh nghiệm.

Các nhóm lớp tận dụng nguyên vật liệu thiên nhiên, đồ dùng tái chế an toàn như chai nhựa, bìa carton, que gỗ, lá cây. Nhà trường còn xây dựng góc khám phá, góc STEAM mở và khai thác kho học liệu số phục vụ giảng dạy.

Trẻ ở Trường Mầm non Hùng Vương trải nghiệm STEAM, giúp trẻ phát triển tư duy sáng tạo, kỹ năng hợp tác và giải quyết vấn đề.

Cô Nguyễn Thị Thanh Xuân - giáo viên lớp mẫu giáo 5A1, Trường Mầm non Hùng Vương cho biết, giáo dục STEAM được lồng ghép trong hoạt động khám phá, vui chơi và trải nghiệm, giúp trẻ chủ động tham gia quá trình học tập.

Thông qua các dự án “Thiết kế chiếc bè nổi”, “Mô hình bộ lọc nước sạch đơn giản”, “Làm chong chóng gió”, trẻ được quan sát, đặt câu hỏi, dự đoán, lựa chọn vật liệu và trực tiếp thực hiện sản phẩm.

Trẻ được tự đặt câu hỏi, đưa ra dự đoán, lựa chọn nguyên vật liệu, trực tiếp thử nghiệm, kiểm tra kết quả và điều chỉnh cùng bạn. Qua đó, trẻ biết hợp tác, chia sẻ dụng cụ, lắng nghe ý kiến và tự tin thuyết minh về sản phẩm.

Theo cô Nguyễn Thị Thanh Xuân, những hoạt động này giúp trẻ hình thành tư duy khoa học, rèn luyện khả năng quan sát, so sánh, phán đoán và giải quyết vấn đề. Đồng thời, phát triển kỹ năng giao tiếp, hợp tác và sự khéo léo thông qua các hoạt động cắt, dán, lắp ghép.

Thực tế tại cho thấy, giáo dục STEM, STEAM có thể triển khai hiệu quả từ những hoạt động gần gũi, sử dụng học liệu sẵn có, không nhất thiết phụ thuộc vào thiết bị đắt tiền. Việc gắn kiến thức với thực hành, trải nghiệm, chú trọng bồi dưỡng giáo viên và đổi mới phương pháp tổ chức hoạt động là hướng đi phù hợp, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo tại các cơ sở giáo dục trên địa bàn tỉnh Phú Thọ.