Phát triển sản phẩm OCOP theo mô hình kinh tế xanh
Trong giai đoạn mới, Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP) được định hướng phát triển theo hướng xanh gắn với nông nghiệp sinh thái, kinh tế tuần hoàn và mục tiêu giảm phát thải net zero. Theo đó, chương trình phát triển sản phẩm OCOP chú trọng xây dựng vùng nguyên liệu sạch, ứng dụng công nghệ thân thiện với môi trường trong chế biến.
Công nhân chế biến sản phẩm tại cơ sở trầm hương Toàn Thắng (phường Long Khánh).
Định hướng của thành phố Đồng Nai là phát triển sản phẩm OCOP gắn với Chương trình Mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới. Trong đó, thành phố sẽ tập trung xây dựng các mục tiêu, giải pháp nhằm nâng cao chất lượng, nâng hạng sao, giá trị gia tăng cho sản phẩm OCOP. Đặc biệt, ưu tiên phát triển các sản phẩm theo chuỗi liên kết gắn chế biến với xây dựng vùng nguyên liệu xanh, kinh tế tuần hoàn và bảo vệ môi trường.
Đáp ứng xu hướng tiêu dùng mới
Chương trình OCOP nhằm phát triển sản phẩm nông nghiệp, phi nông nghiệp, dịch vụ có lợi thế ở mỗi địa phương theo chuỗi giá trị. Mục tiêu mỗi xã sẽ tạo ra ít nhất một hoặc nhiều sản phẩm chủ lực, có lợi thế cạnh tranh, hướng đến xây dựng thương hiệu gắn với phát triển thị trường tiêu thụ. Chính vì vậy, chương trình OCOP được xác định là nền tảng vững chắc để xây dựng nông thôn mới.
Hiện nay, người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến chất lượng, an toàn thực phẩm, tác động môi trường. Những yêu cầu mới này tác động đến các chủ thể OCOP trong định hướng sản xuất gắn với xây dựng vùng nguyên liệu nông sản truy xuất được nguồn gốc gắn với nông nghiệp hữu cơ, nông nghiệp sinh thái, nông nghiệp xanh tiết kiệm tài nguyên. Trong đánh giá, thẩm định sản phẩm OCOP, các yếu tố sản xuất xanh, sử dụng bao bì thân thiện môi trường, sử dụng nguyên liệu tái chế… được xem trọng, đảm bảo tính bền vững cho phát triển sản phẩm OCOP.
Thời gian qua, chương trình OCOP của thành phố đã đi vào chiều sâu, chú trọng về chất lượng, an toàn thực phẩm gắn với xây dựng thương hiệu, trở thành điểm nhấn trong phát triển kinh tế nông thôn. Chương trình OCOP đang chuyển đổi mạnh mẽ theo hướng mô hình kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, phù hợp với xu hướng tiêu dùng ở cả thị trường nội địa và xuất khẩu.
Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường NGUYỄN VĂN THẮNG
Định hướng của thành phố Đồng Nai phát triển sản phẩm OCOP của địa phương gắn với mục tiêu, nhiệm vụ Chương trình Mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026-2030 và định hướng phát triển kinh tế nông thôn của địa phương. Trong đó, tập trung xây dựng các mục tiêu, giải pháp nhằm nâng cao chất lượng, nâng hạng sao, giá trị gia tăng, tính đặc thù, năng lực cạnh tranh và khả năng tiếp cận thị trường của sản phẩm OCOP. Ưu tiên phát triển sản phẩm đặc sản, đặc sắc, có nguồn gốc và mang đặc trưng của địa phương; sản phẩm gắn với vùng nguyên liệu, làng nghề, văn hóa truyền thống, du lịch nông thôn, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và bảo vệ môi trường.
Nhân rộng mô hình OCOP xanh
Tính đến nay, toàn thành phố có 451 sản phẩm OCOP được công nhận của 272 chủ thể, bao gồm: 86 doanh nghiệp; 116 cơ sở, hộ kinh doanh; 53 hợp tác xã; 17 tổ hợp tác. Đến nay, toàn thành phố đã có 11 sản phẩm 5 sao, 89 sản phẩm 4 sao, còn lại là sản phẩm 3 sao. Trong đó, nhiều sản phẩm OCOP đã chuyển đổi theo mô hình kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn.
Công ty TNHH Ca cao Trọng Đức (ở xã Phú Hòa) là doanh nghiệp tốp đầu trên địa bàn thành phố có sản phẩm chế biến đạt OCOP 5 sao cấp quốc gia. Đây cũng là doanh nghiệp đi tiên phong làm nông nghiệp xanh, tuần hoàn. Doanh nghiệp này đã xây dựng được cánh đồng lớn ca cao, phát triển hàng trăm hécta cây ca cao trên địa bàn thành phố gắn với đầu tư chế biến sâu. Doanh nghiệp đang thu mua trực tiếp trái ca cao tươi của nông dân đưa vào chế biến. Các phế, phụ phẩm nông nghiệp thải ra môi trường trong quá trình chế biến rất lớn, chỉ tính riêng vỏ ca cao là khoảng 6 ngàn tấn/năm, dự kiến trong 5 năm tới sẽ tăng lên khoảng 10 ngàn tấn/năm.
Để giải quyết bài toán khó xử lý môi trường trong chế biến ca cao, Công ty TNHH Ca cao Trọng Đức và Công ty cổ phần Tromso (Nhật Bản) đang hợp tác phát triển Dự án Xử lý vỏ ca cao sản xuất than sinh học gắn với mô hình nông nghiệp tuần hoàn, canh tác giảm phát thải và bảo vệ môi trường.
Ông Đặng Tường Khanh, Chủ tịch HĐTV Công ty TNHH Ca cao Trọng Đức cho biết: Phế phẩm vỏ ca cao sau sơ chế, chế biến thải ra môi trường rất lớn và thường được sử dụng ủ làm phân bón. Tuy nhiên, cách xử lý này gặp khó khăn do khối lượng vỏ ca cao quá lớn. Doanh nghiệp hợp tác ứng dụng công nghệ Nhật Bản chế tạo than sinh học từ vỏ ca cao. Nguồn than sinh học này được sử dụng để bón vào đất giúp cải thiện khả năng cung cấp dinh dưỡng, làm xốp đất. Thực hiện dự án này, nông dân được hưởng lợi khi sử dụng nguồn than sinh học chăm sóc cây trồng theo hướng hữu cơ. Nguồn vỏ ca cao trở thành than sinh học mang lại giá trị kinh tế cao thay vì trở thành rác thải gây ô nhiễm môi trường. Đồng thời, doanh nghiệp tận dụng nguồn nhiệt trong việc đốt vỏ ca cao để sấy, rang xay hạt ca cao, giúp gia tăng giá trị kinh tế trong hoạt động chế biến.
Cơ sở trầm hương Toàn Thắng (ở phường Long Khánh) hiện có 30 sản phẩm thủ công mỹ nghệ làm từ trầm hương, trong đó có 3 sản phẩm được cấp chứng nhận OCOP. Cơ sở này làm OCOP xanh ngay từ xây dựng vùng nguyên liệu. Đến nay, cơ sở đã có vườn giống dó bầu đầu dòng có quy mô 11ha, đồng thời liên kết với nhiều nông dân nhân rộng diện tích trồng dó bầu lên gần 70ha. Các vườn dó bầu trong chuỗi liên kết đều sản xuất theo hướng nông nghiệp xanh, vườn cây trồng thuận tự nhiên, hạn chế sử dụng phân, thuốc hóa học.
Anh Phạm Xuân Toàn, chủ cơ sở trầm hương Toàn Thắng chia sẻ: Cây dó bầu truyền thống được ghép với giống dó bầu ở đảo Hải Nam (Trung Quốc) cho ra giống mới có nhiều ưu thế nổi trội. Giống dó bầu này chỉ sau 3 năm ghép đã tạo trầm và sau khoảng 6-7 năm đã cho thu hoạch. Với giống mới này, cơ sở sử dụng giải pháp vật lý gần với cách tạo trầm ngoài tự nhiên nên sản phẩm mang lại giá trị kinh tế cao hơn nhiều lần so với giải pháp tạo trầm nhân tạo.