Phát triển thủy sản ở Tân Lĩnh: Cần gỡ những điểm nghẽn

Tại thôn Khai Trung, xã Tân Lĩnh, gia đình anh Lương Văn Năm đã nuôi cá bỗng từ nhiều năm nay. Đây là loại cá đặc sản có giá bán khoảng 300 – 600 nghìn đồng/kg tuỳ trọng lượng. Cá được nuôi chủ yếu theo phương thức tự nhiên nên sinh trưởng chậm, thời gian nuôi kéo dài.

Gia đình anh Lương Văn Năm (đứng giữa) đã duy trì nuôi cá bỗng nhiều năm.

Anh Lương Văn Năm chia sẻ: “Cá bỗng tôi nuôi khoảng 7 năm mới đạt trọng lượng từ 3 - 4 kg. Thời gian nuôi lâu, con giống có giá cao, trong khi thị trường tiêu thụ chưa ổn định khiến gia đình chưa dám mở rộng quy mô. Cá chủ yếu được nuôi để phục vụ nhu cầu của gia đình hoặc bán cho người quen, khách quen”.

Trước đây, anh Năm từng nuôi cá trắm cỏ nhưng bị dịch bệnh nhiều nên số lượng giảm dần. Hiện nay, ngoài cá bỗng, gia đình anh Năm nuôi thêm cá chim trắng, cá rô đơn tính, vừa tận dụng diện tích mặt nước, vừa đa dạng sản phẩm, giảm rủi ro trong sản xuất.

Thực tế tại gia đình anh Năm cho thấy cá bỗng có khả năng trở thành sản phẩm đặc trưng của địa phương nhưng vẫn thiếu đầu ra ổn định. Với mức giá tương đối cao, loại cá này khó tiêu thụ thường xuyên tại khu vực nông thôn. Nếu không kết nối được với nhà hàng, cơ sở kinh doanh đặc sản và thị trường ngoài địa phương, người nuôi chưa mạnh dạn đầu tư, mở rộng quy mô.

Không chỉ có diện tích ao của các hộ gia đình, hệ thống sông, hồ tại Tân Lĩnh còn có nhiều dư địa phát triển nuôi cá lồng. Từ năm 2024, anh Hoàng Văn Gia, thôn Phố Hốc, bắt đầu đầu tư nuôi cá tầm và cá lăng. Đến nay, tổng số vốn dành cho nhà bè, lồng nuôi, con giống, thức ăn và các điều kiện phục vụ sản xuất đã vượt 1 tỷ đồng.

Mô hình nuôi cá tầm và cá lăng của anh Hoàng Văn Gia (ngồi giữa).

Cá tầm là đối tượng nuôi mới tại Tân Lĩnh, có yêu cầu khắt khe về nguồn nước, thức ăn và công tác phòng bệnh. Qua hơn hai năm triển khai, cá bước đầu thích nghi với điều kiện tự nhiên, tỷ lệ sống cao và ít phát sinh bệnh. Kết quả này cho thấy khả năng phát triển các loại thủy sản có giá trị kinh tế cao trên diện tích mặt nước của địa phương.

Tuy nhiên, nuôi cá lồng đòi hỏi vốn đầu tư lớn, trong khi thời gian nuôi kéo dài từ một đến hai năm mới có thể thu hoạch. Người nuôi phải thường xuyên theo dõi chất lượng nguồn nước, chủ động phòng bệnh và tính toán đầu ra trước khi mở rộng quy mô.

Anh Hoàng Văn Gia cho biết: “Điều kiện tự nhiên ở đây, đặc biệt là nguồn nước, khá thuận lợi. Cá tầm mới được đưa vào nuôi nhưng thích nghi tốt, tỷ lệ sống cao và ít bệnh. Tuy nhiên, nuôi cá lồng cần nguồn vốn lớn nên chúng tôi mong có thêm chính sách hỗ trợ để người dân có điều kiện đầu tư, phát triển kinh tế gia đình”.

Nuôi cá lồng đòi hỏi vốn đầu tư lớn, từ nhà bè, lồng nuôi, con giống...

Theo số liệu tổng hợp của xã Tân Lĩnh, địa phương duy trì 53,2 ha nuôi thủy sản và 34 lồng nuôi cá trên sông, hồ. Tổng sản lượng thủy sản đạt 267,9 tấn mỗi năm, trong đó sản lượng nuôi đạt 91,5 tấn, khai thác đạt 176,4 tấn. Nguồn thủy sản cơ bản đáp ứng nhu cầu tiêu dùng tại địa phương, đồng thời góp phần nâng cao thu nhập cho các hộ dân ven hồ.

Tuy nhiên, hoạt động nuôi vẫn chủ yếu ở quy mô hộ gia đình, chưa hình thành được chuỗi liên kết từ cung cấp con giống, hướng dẫn kỹ thuật đến thu mua, tiêu thụ sản phẩm. Những mô hình nuôi cá đặc sản, cá có giá trị kinh tế cao chưa được nhân rộng tương xứng với lợi thế mặt nước của địa phương.

Gắn phát triển thủy sản với du lịch có thể mở thêm kênh tiêu thụ cho cá bỗng và các sản phẩm đặc trưng của Tân Lĩnh. Thay vì chỉ bán cá tươi cho người quen hoặc phụ thuộc vào khách mua tự phát, sản phẩm có thể được giới thiệu tại các nhà hàng, điểm du lịch và cơ sở kinh doanh đặc sản. Qua đó, địa phương vừa quảng bá sản phẩm, vừa nâng cao giá trị cho người nuôi.

Nuôi thủy sản đã đóng góp thiết thực vào đời sống và sản xuất của người dân trên địa bàn xã Tân Lĩnh.

Để khai thác hiệu quả tiềm năng này, Tân Lĩnh tiếp tục rà soát điều kiện nguồn nước, lựa chọn đối tượng nuôi phù hợp; đồng thời hỗ trợ người dân về kỹ thuật, con giống, phòng bệnh và tiếp cận nguồn vốn. Việc hình thành các tổ hợp tác, nhóm hộ liên kết cũng cần được tính đến để tạo nguồn sản phẩm ổn định, thuận lợi kết nối với doanh nghiệp, nhà hàng và cơ sở kinh doanh.

Lợi thế mặt nước là điều kiện ban đầu, còn hiệu quả kinh tế phụ thuộc vào cách tổ chức sản xuất và khả năng tiếp cận thị trường. Khi những điểm nghẽn về vốn, kỹ thuật và tiêu thụ được tháo gỡ, thủy sản sẽ mở thêm hướng sinh kế, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân Tân Lĩnh.