Phát triển văn hóa thành 'nền tảng', trụ cột' và phải 'thấm sâu' vào mọi kế hoạch

Phát biểu trước Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết số 79 - NQ/TW về phát triển kinh tế Nhà nước và Nghị quyết số 80 - NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam của Bộ Chính trị, sáng 25/2, có sự tham dự của Tổng Bí thư Tô Lâm cùng các lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương Trịnh Văn Quyết khẳng định, Nghị quyết 80 ra đời trong bối cảnh đặc biệt, khi đất nước đang hoàn thiện các văn kiện chiến lược trình Đại hội XIV của Đảng.

Văn hóa trở thành "trụ cột" và "hệ điều tiết" cho phát triển đất nước

Một trong những điểm đột phá quan trọng nhất của Nghị quyết 80 là sự phát triển trong nhận thức lý luận về vai trò của văn hóa. Nếu trước đây văn hóa được xác định là "nền tảng tinh thần" của xã hội, thì trong Nghị quyết 80 có tới 3 lần khẳng định: "Văn hóa, con người là nền tảng phát triển; phát triển văn hóa phải thực sự trở thành nền tảng vững chắc".

Đặc biệt, lần đầu tiên văn hóa được xác định là một trong bốn “trụ cột” phát triển cùng với chính trị, kinh tế và xã hội, đồng thời là "hệ điều tiết" bảo đảm sự hài hòa, bền vững trong các mối quan hệ lớn của đất nước.

Tổng Bí thư Tô Lâm và các Lãnh đạo, nguyên Lãnh đạo Đảng, Nhà nước dự hội nghị tại Hội trường Diên Hồng, Nhà Quốc hội

Theo ông Trịnh Văn Quyết, sức mạnh đặc thù của văn hóa nằm ở khả năng điều tiết: "Con người sáng tạo ra văn hóa và đến lượt các giá trị, chuẩn mực văn hóa lại giúp con người tự hoàn thiện nhân cách của mình, tự điều tiết các quan hệ của con người với thế giới và với chính mình".

Kế thừa tinh thần các nghị quyết trước, Nghị quyết 80 tiếp tục khẳng định yêu cầu làm cho văn hóa "thấm sâu" vào toàn bộ đời sống, song ở tầm mức cao hơn. Không dừng lại ở các quan hệ xã hội, mà đòi hỏi văn hóa phải "thấm sâu" từ chính trị, kinh tế, xã hội, môi trường tới quốc phòng, an ninh, đối ngoại, thực sự trở thành sức mạnh mềm của quốc gia trong kỷ nguyên mới.

Không chỉ dừng lại ở định hướng, nghị quyết yêu cầu văn hóa phải "thấm sâu" vào mọi quy hoạch, kế hoạch, đề án, dự án với tầm nhìn dài hạn và tiêu chuẩn cao, đảm bảo đồng bộ, tương hỗ với các chính sách, giải pháp đột phá về phát triển kinh tế, giáo dục, khoa học, công nghệ và chuyển đổi số.

Điểm nhấn mới là việc xác định ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số trong lĩnh vực văn hóa là một trong ba lĩnh vực đột phá chiến lược; đồng thời xây dựng hệ sinh thái văn hóa số, ban hành bộ quy tắc ứng xử trên không gian mạng, làm trong sạch môi trường văn hóa số.

Đặt văn hóa "ngang tầm" với chính trị, kinh tế, xã hội

Theo Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, nếu Nghị quyết 33 (năm 2014) đặt phát triển văn hóa "ngang hàng" với kinh tế, chính trị, xã hội, thì Nghị quyết 80 đã nâng lên thành "ngang tầm". Tầm nhìn này không đơn thuần về mặt lý luận mà chính là một đòi hỏi cao sự thay đổi cơ bản trong tư duy và hành động phát triển văn hóa, khẳng định tầm vóc mới của văn hóa hiện đại Việt Nam trong kỷ nguyên phát triển mới.

Trong bối cảnh thế giới cạnh tranh gay gắt về giá trị và công nghiệp văn hóa, nghị quyết nhấn mạnh nhiệm vụ xây dựng "thế trận an ninh văn hóa", gắn với an ninh con người và chủ quyền văn hóa số. Đây được xem là "lá chắn" trước những tác động tiêu cực của văn hóa ngoại lai, thông tin xấu độc, phản cảm, lệch chuẩn trên không gian mạng, nhất là trên nền tảng trực tuyến xuyên biên giới.

Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương Trịnh Văn Quyết đọc chuyên đề về những vấn đề mới, cốt lõi trong Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam

Khác với các nghị quyết trước, Nghị quyết 80 đưa ra các chỉ tiêu định lượng rõ ràng. Cụ thể, công nghiệp văn hóa, nghệ thuật sáng tạo phấn đấu đóng góp 7% GDP vào năm 2030 và 9% vào năm 2045; hình thành 5-10 thương hiệu quốc gia về công nghiệp văn hóa.

Đáng chú ý, Nghị quyết 80 yêu cầu bảo đảm nguồn lực tương xứng cho phát triển văn hóa, bố trí tối thiểu 2% tổng chi ngân sách nhà nước hằng năm cho văn hóa và tăng dần theo yêu cầu thực tiễn. Bởi "đầu tư cho văn hóa là đầu tư cho phát triển đất nước, cho tương lai dân tộc".

Đồng thời, Nghị quyết 80 cũng tiếp tục khẳng định xây dựng con người là vấn đề trung tâm, mục tiêu cao nhất của phát triển văn hóa. Yêu cầu triển khai đồng bộ hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam thời kỳ mới.

Song song đó là yêu cầu xây dựng môi trường văn hóa nhân văn, lành mạnh, hiện đại từ gia đình, nhà trường, cộng đồng đến toàn xã hội và không gian số; chủ động, tích cực hội nhập quốc tế về văn hóa, đưa văn hóa trở thành thành tố quan trọng trong toàn bộ hoạt động đối ngoại ở mức cao nhất, hiệu quả nhất.

Toàn cảnh hội nghị

Kết thúc chuyên đề, Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương Trịnh Văn Quyết nhấn mạnh Nghị quyết 80 chứa đựng nhiều nội dung, bao trùm toàn diện với phương thức và tư duy mới, mang tính đột phá. Việc tổ chức thực hiện đòi hỏi quyết tâm chính trị cao, sự đồng lòng của toàn Đảng, toàn dân và toàn quân.

Với tầm nhìn đến năm 2045, Nghị quyết 80 được kỳ vọng sẽ tạo dựng vị thế và tầm vóc mới cho nền văn hóa Việt Nam hiện đại, tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, đóng góp trực tiếp vào mục tiêu phát triển nhanh và bền vững đất nước trong kỷ nguyên mới.

Quỳnh Trang/VOV.VN