Phê duyệt Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm

UBND thành phố Hà Nội vừa có Quyết định số 2512/QĐ-UBND vừa được phê duyệt, Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội được xây dựng với tầm nhìn dài hạn 100 năm, chia thành các giai đoạn phát triển đến năm 2035, 2045, 2065 và 2085.

Định hình không gian phát triển mới

Điểm nhấn đáng chú ý của đồ án là quan điểm phát triển TP Hà Nội theo mô hình "Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc", lấy con người làm trung tâm, đồng thời đặt văn hóa ở vị trí cốt lõi trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội. "Văn hiến - Bản sắc - Sáng tạo" là giá trị cốt lõi xuyên suốt, nguồn lực nội sinh và sức mạnh mềm, nền tảng hình thành bản lĩnh, trí tuệ và động lực phát triển.

Quy hoạch xác định Hà Nội phát triển ổn định theo không gian phát triển mở, cấu trúc đô thị "đa tầng, đa lớp, đa cực, đa trung tâm", lấy Sông Hồng làm trục cảnh quan sinh thái - văn hóa chủ đạo; gắn kết chặt chẽ với TP Hà Nội, Vùng đồng bằng sông Hồng, Vùng Trung du và miền núi phía Bắc và các hành lang kinh tế quốc gia, quốc tế; Bảo vệ môi trường, bảo tồn thiên nhiên và đa dạng sinh học, chủ động ứng phó với thiên tai và biến đổi khí hậu; Phát triển theo hướng phù hợp điều kiện tự nhiên và sử dụng hiệu quả tài nguyên. Hà Nội đóng vai trò điều phối trung tâm kiểm soát các vấn đề ô nhiễm môi trường vùng.

Một trong những mục tiêu lớn của quy hoạch là xây dựng Hà Nội trở thành đô thị xanh, thông minh, hiện đại; là trung tâm đổi mới sáng tạo, tài chính, giáo dục, y tế và nghiên cứu phát triển có vị thế trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Lộ trình các giai đoạn phát triển của quy hoạch

- Đến năm 2035, tỷ lệ đất xây dựng đô thị sẽ chiếm khoảng 40 - 45% diện tích tự nhiên.

- Đến năm 2045, tỷ lệ này tăng lên 45 - 50%, phát triển theo mô hình "nén - xanh".

- Đến năm 2065, tỷ lệ đất xây dựng đô thị đạt khoảng 55 - 60%, trong khi quỹ đất còn lại được bảo vệ để duy trì hành lang xanh, diện tích rừng và không gian sinh thái của Thủ đô.

Đặc biệt, quy hoạch cũng lần đầu tiên đưa ra định hướng khai thác không gian đa tầng với quy mô lớn. Không gian ngầm được chia thành nhiều cấp độ phục vụ giao thông, hạ tầng kỹ thuật, lưu trữ nước ngầm và các công trình chiến lược.

Theo mục tiêu đề ra, đến năm 2045, tỉ lệ xây dựng không gian ngầm tại khu vực đô thị trung tâm đạt tối thiểu 20% diện tích đất; đến năm 2065 đạt khoảng 40%.

Không gian trên cao cũng được nghiên cứu khai thác mạnh tại các khu vực TOD và các hành lang vành đai, hình thành các tổ hợp cao tầng mật độ lớn nhằm tiết kiệm quỹ đất. Hà Nội đồng thời nghiên cứu phát triển các mô hình vận tải tương lai như taxi bay, thiết bị bay không người lái và các nền tảng giám sát đô thị thông minh.

Hạ tầng giao thông

Trong Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm, giao thông tiếp tục được xác định là một trong những đột phá chiến lược.

Theo định hướng được phê duyệt, Hà Nội sẽ phát triển hệ thống giao thông đồng bộ, hiện đại, kết nối nội vùng, liên vùng và quốc tế; thúc đẩy vận tải đa phương thức, kết nối hiệu quả đường bộ, đường sắt, hàng không và đường thủy.

Thành phố đặt mục tiêu đẩy nhanh tiến độ các dự án giao thông trọng điểm quốc gia, hệ thống vành đai, các trục hướng tâm và đặc biệt là mạng lưới đường sắt đô thị.

Một trong những nội dung mới mang tính chiến lược là phát triển đô thị theo mô hình TOD (Transit Oriented Development) - phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng. Theo đó, Hà Nội sẽ hình thành khoảng 5 - 10 trung tâm TOD cấp quốc gia, liên vùng; khoảng 20 - 30 trung tâm TOD cấp thành phố và từ 120 - 150 điểm TOD cấp khu vực.

Bên cạnh đó, thành phố cũng quy hoạch Cảng hàng không thứ hai của vùng Thủ đô tại khu vực phía Nam, thuộc khu vực xã Ứng Hòa, Chuyên Mỹ, với định hướng trở thành cảng hàng không quốc tế công suất 30 - 50 triệu khách/năm. Sân bay này sẽ phát triển theo mô hình "đô thị sân bay", kết nối với hệ thống logistics, thương mại và dịch vụ hiện đại. Đồng thời, sân bay Hòa Lạc và Gia Lâm cũng được nghiên cứu khai thác theo mô hình lưỡng dụng.

"Thành phố sáng tạo" mang bản sắc văn hiến

Không chỉ tập trung vào phát triển hạ tầng và kinh tế, Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm dành phần lớn cho vấn đề bảo tồn văn hóa và xây dựng bản sắc đô thị.

Quy hoạch xác định "Văn hiến - Bản sắc - Sáng tạo" là giá trị cốt lõi xuyên suốt quá trình phát triển. Theo đó, Hà Nội sẽ phát triển thành "Thành phố sáng tạo" của khu vực châu Á; là trung tâm văn hóa, du lịch lớn có sức cạnh tranh quốc tế. Thành phố sẽ tập trung bảo tồn, phát huy các giá trị di sản văn hóa vật thể và phi vật thể, đặc biệt là các di sản đã được UNESCO ghi danh, các di tích quốc gia đặc biệt và không gian văn hóa truyền thống

Cùng với đó, Hà Nội sẽ nghiên cứu mở rộng và phục dựng không gian lịch sử của Văn Miếu - Quốc Tử Giám, kết nối các không gian văn hóa tiêu biểu của Thủ đô thành hệ thống liên hoàn.

Theo quy hoạch, các bảo tàng không chỉ là nơi trưng bày hiện vật mà còn trở thành không gian giáo dục, nghiên cứu và trải nghiệm văn hóa cho cộng đồng.

Quản trị đô thị bằng dữ liệu số và AI

Một trong những điểm mới đáng chú ý của Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm là định hướng chuyển mạnh sang mô hình quản trị đô thị số.

Theo đó, Hà Nội sẽ xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu không gian đô thị 3D và bản sao số (Digital Twin) để phục vụ công tác lập, thẩm định và quản lý quy hoạch theo thời gian thực.

Thành phố cũng sẽ ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data) trong giám sát biến động đất đai, trật tự xây dựng, hạ tầng kỹ thuật và quản lý phát triển đô thị. Đây được xem là bước chuyển từ mô hình quản lý hành chính truyền thống sang quản trị đô thị dựa trên dữ liệu số.

Quy hoạch cũng yêu cầu xây dựng hệ thống quản lý đầu tư tập trung, kết nối liên ngành để cung cấp thông tin minh bạch về các dự án đầu tư trên địa bàn.