Phe 'siêu cứng rắn' Iran gây sức ép với nhóm chủ hòa trong xung đột với Mỹ

Nội bộ chính trường Iran đang xuất hiện những dấu hiệu chia rẽ khi phe "siêu cứng rắn" liên tục gia tăng sức ép đối với Tổng thống Masoud Pezeshkian và Ngoại trưởng Abbas Araghchi, những người được xem là đại diện cho đường lối ưu tiên đối thoại với Mỹ, giữa lúc xung đột quân sự tiếp tục leo thang.

Tại lễ tang cố Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei ở Tehran đầu tháng 7, một số người tham dự đã hô vang các khẩu hiệu phản đối khi Tổng thống Pezeshkian xuất hiện.

Ngoại trưởng Araghchi cũng bị nhiều người chỉ trích, buộc phải rời khỏi khu vực diễn ra tang lễ.

Theo nhiều nhà phân tích, những phản ứng này phản ánh cuộc cạnh tranh quyền lực đang diễn ra trong bộ máy lãnh đạo Iran sau khi ông Mojtaba Khamenei kế nhiệm cương vị Lãnh tụ Tối cao nhưng chưa xuất hiện công khai.

Trong bối cảnh đó, Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf được cho là đang đóng vai trò điều phối hoạt động của bộ máy nhà nước, khiến phe "siêu cứng rắn" cáo buộc ông cùng Tổng thống Pezeshkian tìm cách thay đổi cán cân quyền lực.

Phe "siêu cứng rắn" là một bộ phận của lực lượng bảo thủ Iran, bao gồm nhiều nghị sĩ thuộc Mặt trận Kiên định (Jebhe-ye Paydari), một số thành viên của Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), giới giáo sĩ và các chính trị gia thân cựu quan chức an ninh Saeed Jalili.

Nhóm này cho rằng đàm phán với phương Tây không chỉ là vấn đề ngoại giao mà còn đồng nghĩa với sự nhượng bộ về tư tưởng và lợi ích chiến lược.

Họ chủ trương duy trì năng lực hạt nhân và tăng cường khả năng răn đe của Iran.

Sau khi Tehran ký bản ghi nhớ với Washington vào giữa tháng 6, các chỉ trích nhanh chóng chuyển sang nhằm vào những người trực tiếp tham gia tiến trình đàm phán.

Nghị sĩ Mahmoud Nabavian, một gương mặt nổi bật của Mặt trận Kiên định, nhiều lần cáo buộc chính phủ đi ngược đường lối của Lãnh tụ Tối cao, đồng thời gọi những thay đổi trong cơ cấu quyền lực là một "cuộc đảo chính chính trị".

Một số nghị sĩ khác còn cho rằng nhóm đàm phán đang tìm cách chuyển trọng tâm quyền lực từ Lãnh tụ Tối cao và Quốc hội sang Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao, cơ quan phụ trách các quyết sách về quốc phòng và an ninh.

Không dừng ở các tuyên bố chính trị, một số nhân vật bảo thủ còn đưa ra những phát biểu mang tính đe dọa nhằm vào Tổng thống Pezeshkian.

Trong khi đó, các chính trị gia và nhà phân tích theo đường lối ôn hòa bắt đầu công khai phản bác phe cứng rắn.

Cựu Chủ tịch Ủy ban An ninh Quốc hội Heshmatollah Falahatpisheh cho rằng chính việc liên tục phản đối ngoại giao đã khiến Iran đánh mất nhiều cơ hội giảm căng thẳng với phương Tây và phải đối mặt với những tổn thất lớn về kinh tế cũng như quân sự.

Nhà phân tích Abdolrahman Fathollahi nhận định người dân tại các tỉnh ven Vịnh Ba Tư mới là những người chịu hậu quả nặng nề nhất sau các cuộc không kích nhằm vào cảng biển, sân bay và hạ tầng năng lượng.

Theo ông, việc tiếp tục theo đuổi các kênh ngoại giao là cần thiết để bảo vệ lợi ích quốc gia và giảm bớt gánh nặng mà xã hội Iran đang phải đối mặt.

Mặc dù vẫn giữ nhiều vị trí quan trọng trong Quốc hội và các cơ quan quyền lực, phe "siêu cứng rắn" gần đây cũng xuất hiện dấu hiệu suy giảm ảnh hưởng.

Ngày 14/7, nghị sĩ Mahmoud Nabavian cùng một nghị sĩ có quan điểm tương tự đã bị miễn nhiệm khỏi Ủy ban An ninh Quốc gia của Quốc hội Iran. Nhiều chuyên gia cho rằng đây là động thái của Chủ tịch Quốc hội Ghalibaf nhằm thu hẹp ảnh hưởng của nhóm cứng rắn trong bộ máy.

Tuy nhiên, áp lực đối với phe chủ trương đối thoại vẫn rất lớn khi Mỹ tiếp tục mở rộng chiến dịch không kích trên lãnh thổ Iran.

Trước diễn biến này, Tổng thống Pezeshkian tuyên bố Iran đã bước vào "chiến tranh tổng lực" với Mỹ, đồng thời khẳng định Tehran vẫn duy trì các cuộc trao đổi gián tiếp thông qua các nước trung gian.