Phí vận chuyển nhích theo giá xăng: Làn sóng phụ thu lan khắp thị trường logistics

Thị trường vận tải và giao nhận tại Việt Nam đang ghi nhận những tín hiệu điều chỉnh giá dịch vụ khi chi phí nhiên liệu liên tục leo thang trong thời gian gần đây. Từ giao hàng thương mại điện tử đến vận tải hành khách đường bộ, nhiều doanh nghiệp bắt đầu áp dụng phụ phí nhiên liệu hoặc tăng giá vé nhằm bù đắp chi phí đầu vào.

Diễn biến này nhanh chóng thu hút sự chú ý của người tiêu dùng, bởi trong bối cảnh thương mại điện tử xử lý hàng triệu đơn mỗi ngày, chỉ cần chi phí vận chuyển tăng thêm vài nghìn đồng mỗi đơn cũng có thể tạo ra tác động đáng kể đến toàn bộ chuỗi tiêu dùng từ người bán, đơn vị vận chuyển cho đến người mua cuối cùng.

DOANH NGHIỆP LOGISTICS BẮT ĐẦU ÁP DỤNG PHỤ PHÍ NHIÊN LIỆU

Từ ngày 16/3 tới, Công ty Cổ phần Bưu chính Viettel (Viettel Post) sẽ áp dụng phụ phí xăng dầu bằng 10% trên cước vận chuyển đối với các dịch vụ chuyển phát trong nước. Theo doanh nghiệp này, việc bổ sung phụ phí nhằm bù đắp phần chi phí nhiên liệu gia tăng và duy trì chất lượng dịch vụ trong bối cảnh giá năng lượng biến động mạnh.

Đại diện Viettel Post cho biết trong ngành logistics quốc tế, phụ thu nhiên liệu là cơ chế khá phổ biến nhằm chia sẻ rủi ro chi phí phát sinh khi giá xăng dầu tăng cao. Chính sách phụ thu sẽ được triển khai theo từng giai đoạn và bám sát diễn biến của thị trường nhiên liệu, đồng thời có thể điều chỉnh tăng hoặc giảm tùy theo sự thay đổi của chi phí đầu vào nhằm đảm bảo hài hòa lợi ích giữa doanh nghiệp và khách hàng.

Theo bảng xếp hạng top 10 công ty logistics uy tín năm 2025 do Vietnam Report công bố, Viettel Post hiện đứng đầu nhóm doanh nghiệp chuyển phát nhanh, giao hàng chặng cuối, với quy mô xử lý hàng triệu đơn hàng mỗi ngày. Vì vậy, việc điều chỉnh phụ phí của một doanh nghiệp lớn được cho là có thể tạo hiệu ứng lan tỏa nhất định đối với thị trường logistics trong thời gian tới.

Không chỉ Viettel Post, một số doanh nghiệp giao nhận khác cũng đã bắt đầu điều chỉnh phụ phí liên quan đến nhiên liệu. Chẳng hạn, Giao Hàng Tiết Kiệm thông báo bổ sung phụ phí xăng dầu từ ngày 10/3 đối với một số dịch vụ vận chuyển. Cụ thể, dịch vụ Express và Xfast áp dụng phụ phí khoảng 10,29%, trong khi dịch vụ BBS dành cho các đơn hàng doanh nghiệp hoặc có quy trình xử lý đặc thù có mức phụ phí lên tới 17,15%.

Theo các doanh nghiệp trong ngành, nhiên liệu là một trong những yếu tố chi phí lớn nhất trong hoạt động vận hành logistics, đặc biệt đối với vận chuyển đường bộ và trung chuyển liên tỉnh. Tùy mô hình doanh nghiệp, chi phí nhiên liệu có thể chiếm từ 30-40% tổng chi phí vận hành. Vì vậy, khi giá xăng dầu tăng mạnh, biên lợi nhuận của các đơn vị vận chuyển sẽ nhanh chóng bị thu hẹp nếu không có biện pháp điều chỉnh.

Trong ngắn hạn, nhiều doanh nghiệp cho biết vẫn cố gắng “hấp thụ” phần chi phí tăng thêm thông qua tối ưu hóa vận hành như rút ngắn tuyến vận chuyển, tăng tỷ lệ lấp đầy xe, mở thêm trung tâm trung chuyển để giảm quãng đường vận tải. Tuy nhiên, nếu giá nhiên liệu tiếp tục duy trì ở mức cao, việc điều chỉnh giá cước được cho là khó tránh khỏi.

TĂNG ÁP LỰC LÊN NGƯỜI BÁN VÀ NGƯỜI MUA

Những điều chỉnh từ phía doanh nghiệp vận tải đang bắt đầu phản ánh rõ hơn trên thị trường. Tại nhiều thành phố lớn, người tiêu dùng cho biết phí giao hàng nội thành đã có dấu hiệu nhích lên so với trước, dù mức tăng chưa quá lớn.

Chị Ngọc Linh, một nhân viên văn phòng tại Hà Nội, cho biết trước đây phí giao đồ ăn trong bán kính vài km quanh khu vực Cầu Giấy thường chỉ khoảng 16.000 - 18.000 đồng. Tuy nhiên gần đây, mức phí hiển thị trên ứng dụng nhiều lần tăng lên khoảng 21.000 - 24.000 đồng, thậm chí cao hơn vào giờ cao điểm.

“Mỗi lần tăng chỉ vài nghìn đồng nhưng nếu đặt đồ ăn hoặc mua hàng online gần như mỗi ngày thì cuối tháng chi phí cũng tăng lên khá rõ”, chị Linh chia sẻ.

Áp lực chi phí thậm chí còn lớn hơn đối với người bán hàng trực tuyến, nhóm chịu ảnh hưởng trực tiếp từ biến động của chi phí logistics. Chị Mai Hương, chủ một cửa hàng mỹ phẩm online tại TP.HCM, cho biết mỗi ngày cửa hàng xử lý khoảng 400 - 500 đơn hàng, với chi phí vận chuyển trung bình khoảng 22.000 đồng mỗi đơn.

“Nếu phí giao hàng tăng thêm khoảng 2.000 đồng mỗi đơn, tổng chi phí phát sinh mỗi ngày có thể gần 1 triệu đồng. Một tháng cộng lại có thể tăng thêm vài chục triệu đồng chi phí. Với các shop bán số lượng lớn, khoản này thực sự là áp lực”, chị Hương cho biết.

Giá vé xe khách cũng có xu hướng tăng

Không chỉ lĩnh vực giao nhận hàng hóa, vận tải hành khách đường bộ cũng đang chứng kiến làn sóng điều chỉnh giá. Theo báo cáo nhanh từ các Sở Xây dựng địa phương gửi về Cục Đường bộ Việt Nam, đến nay trên cả nước đã có hơn một trăm tuyến vận tải hành khách tuyến cố định thông báo tăng giá vé.

Mức tăng phổ biến dao động từ 5% đến hơn 30%, tùy theo cự ly và loại phương tiện, thậm chí có tuyến tăng tới khoảng 50%. Riêng tại TP.HCM, đã có 13 đơn vị vận tải thông báo điều chỉnh giá trên 96 tuyến với mức tăng từ 5% đến khoảng 36%. Một số doanh nghiệp có số lượng tuyến điều chỉnh nhiều gồm Việt Tân Phát, Toàn Thắng và Kumho Samco Buslines.

Trong khi đó, tại một số địa phương như Ninh Bình, Điện Biên hay Cao Bằng, các doanh nghiệp vận tải cũng đang xây dựng hồ sơ kê khai điều chỉnh giá cước hoặc đề xuất tăng giá vé nhằm bù đắp chi phí nhiên liệu.

Các chuyên gia cho rằng trong bối cảnh thương mại điện tử tại Việt Nam đang xử lý hàng triệu đơn hàng mỗi ngày, chi phí logistics đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong cấu trúc giá bán. Chỉ cần chi phí giao hàng tăng thêm vài nghìn đồng mỗi đơn cũng có thể tạo ra áp lực lớn đối với toàn chuỗi giá trị.

Trong trường hợp người bán không thể tăng giá sản phẩm do áp lực cạnh tranh, biên lợi nhuận sẽ bị thu hẹp. Ngược lại, nếu chi phí vận chuyển được chuyển sang người mua, mức phí ship cao hơn có thể ảnh hưởng trực tiếp đến quyết định mua sắm trực tuyến.

Vì vậy, nếu giá nhiên liệu tiếp tục duy trì ở mức cao trong thời gian tới, bài toán giữ ổn định chi phí vận chuyển sẽ trở thành thách thức lớn đối với ngành logistics. Khi đó, áp lực chi phí có thể dần lan rộng từ doanh nghiệp vận chuyển sang người bán và cuối cùng là người tiêu dùng, tác động trực tiếp đến nhịp vận động của thị trường thương mại điện tử.

Bảo An