Xung đột Trung Đông biến diesel thành 'điểm nghẽn' mới của kinh tế toàn cầu

Một trạm xăng trên Đại lộ Connecticut ở thủ đô Washington D.C (Mỹ). (Ảnh: Ngọc Quang/TTXVN)

Giá dầu diesel tăng vọt đang làm dấy lên lo ngại về nguy cơ làm chậm lại hoạt động kinh tế toàn cầu, giữa bối cảnh cuộc xung đột tại Trung Đông gây sức ép lên nguồn cung của cả dầu diesel lẫn loại dầu thô phù hợp nhất để sản xuất nhiên liệu này.

Thực tế, thị trường diesel đã ở trong tình trạng nguồn cung thắt chặt suốt nhiều năm qua, một phần do các cuộc tấn công của Ukraine vào các nhà máy lọc dầu của Nga cũng như các lệnh trừng phạt của phương Tây đối với xuất khẩu năng lượng của Nga.

Cuộc không kích của Israel và Mỹ nhằm vào Iran đã châm ngòi cho làn sóng căng thẳng mới tại Trung Đông. Diễn biến này làm gián đoạn hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz - tuyến hàng hải mà khoảng 10-20% nguồn cung diesel vận chuyển bằng đường biển của thế giới đi qua.

Ông Shohruh Zukhritdinov, nhà sáng lập công ty giao dịch năng lượng Nitrol Trading, cho rằng diesel là sản phẩm năng lượng dễ bị tác động nhất về mặt cấu trúc trong cuộc xung đột hiện nay. Theo ông, loại nhiên liệu này đóng vai trò nền tảng cho vận tải hàng hóa, nông nghiệp, khai khoáng và nhiều hoạt động công nghiệp, khiến nó trở thành một trong những yếu tố nhạy cảm nhất đối với tăng trưởng kinh tế.

Theo ước tính của nhà kinh tế năng lượng Philip Verleger, sự gián đoạn tại eo biển Hormuz có thể khiến nguồn cung diesel toàn cầu giảm khoảng 3-4 triệu thùng mỗi ngày, tương đương 5-12% tổng mức tiêu thụ toàn cầu. Ngoài ra, nguồn cung diesel có thể giảm thêm khoảng 500.000 thùng mỗi ngày do hoạt động xuất khẩu từ các nhà máy lọc dầu Trung Đông bị đình trệ.

Ông Verleger nhận định việc Iran làm gián đoạn tuyến vận tải qua eo biển Hormuz đã cắt giảm xuất khẩu các loại dầu thô giàu sản phẩm chưng cất, nhiên liệu máy bay và diesel từ Trung Đông ra thị trường quốc tế. Trong bối cảnh đó, giá diesel đã tăng nhanh hơn đáng kể so với dầu thô và xăng kể từ khi chiến sự nổ ra.

Theo ông Verleger, nếu eo biển Hormuz bị đóng cửa trong thời gian dài, giá bán lẻ diesel thậm chí có thể tăng gấp đôi.

Thực tế, tại Mỹ, giá diesel giao kỳ hạn đã tăng hơn 28 USD/thùng trong giai đoạn từ ngày 27/2 đến 10/3, trong khi giá dầu thô kỳ hạn của Mỹ chỉ tăng hơn 16 USD/thùng.

Xu hướng tương tự cũng được ghi nhận tại các trung tâm giao dịch năng lượng lớn như Singapore ở châu Á và khu vực Amsterdam-Rotterdam-Antwerp ở châu Âu, khiến biên lợi nhuận lọc dầu diesel tăng mạnh trên toàn cầu.

Đà tăng mạnh của giá diesel có thể nhanh chóng lan sang nhiều lĩnh vực khác của nền kinh tế. Theo ông James Noel-Beswick, chuyên gia phân tích tại Sparta Commodities, nếu giá diesel và nhiên liệu máy bay duy trì ở mức cao trong thời gian dài, điều này có thể làm suy giảm nhu cầu năng lượng và kéo chậm hoạt động kinh tế.

Ông Dean Lyulkin, Giám đốc điều hành công ty cho vay doanh nghiệp nhỏ Cardiff, cho rằng chi phí vận tải tăng đang đẩy giá của hầu hết hàng hóa đi lên và có thể sớm phản ánh vào giá thực phẩm cũng như các mặt hàng tiêu dùng. Theo ông, nếu giá diesel tiếp tục duy trì ở mức cao, nguy cơ lớn nhất là một làn sóng lạm phát mới do chi phí sản xuất và vận tải tăng.

Ông Shaia Hosseinzadeh, nhà sáng lập quỹ đầu tư OnyxPoint Global Management, cho rằng cú sốc nhiên liệu do diesel dẫn dắt có thể mang tính lạm phát đình trệ, khi vừa làm tăng chi phí vận chuyển và sản xuất hàng hóa, vừa làm suy giảm sức mua của người tiêu dùng./.

(TTXVN/Vietnam+)