'Phi vụ 2.000 tỷ đôla Mỹ' của công ty AI mới chỉ 5 năm tuổi

Theo tờ Financial Times, các nhà đầu tư tiết lộ rằng Anthropic có kế hoạch lên sàn sớm nhất là vào tháng Mười năm nay. Công ty đặt mục tiêu mức định giá khởi điểm là 2.000 tỷ đôla Mỹ, trong khi một số nhà đầu tư dự báo con số này có thể lên tới 3.000 tỷ đôla Mỹ.

Nếu đợt IPO diễn ra với mức định giá 2.000 tỷ đôla Mỹ, nó sẽ vượt qua kỷ lục 1.770 tỷ đôla Mỹ do SpaceX thiết lập vào tháng 6/2026, qua đó trở thành đợt IPO lớn nhất trong lịch sử kinh doanh toàn cầu.

SpaceX chỉ giữ kỷ lục này trong vòng ba tháng. Vậy điều gì lý giải cho mức định giá 2.000 tỷ đôla Mỹ của một công ty được thành lập vào năm 2021 bởi nhóm các cựu lãnh đạo chủ chốt của OpenAI?

2.000 tỷ đôla Mỹ chỉ trong 5 năm

Một sự bất đồng về quan điểm triết học đã đánh dấu sự khởi đầu cho câu chuyện đầy ấn tượng này.

Vào tháng 1/2021, Dario Amode, khi đó là Phó Chủ tịch phụ trách Nghiên cứu của OpenAI đã từ chức cùng em gái Daniela Amodei và hơn một chục nhà nghiên cứu chủ chốt khác để thành lập Anthropic. Sự tách ra này xuất phát từ sự không hài lòng đối với chiến lược thương mại hóa đầy tham vọng của OpenAI, cũng như những lo ngại rằng, năng lực công nghệ đang phát triển quá nhanh, trong khi các biện pháp kiểm soát an toàn lại chưa theo kịp.

Dario không phải là kiểu CEO điển hình ở Thung lũng Silicon. Với nền tảng kiến ​​thức về vật lý và sinh học, ông điều hành Anthropic với phong thái của một nhà nghiên cứu. Ông cho biết mình dành "một phần ba, hoặc có thể là 40%" thời gian chỉ để đảm bảo văn hóa công ty được duy trì và mọi người luôn nói sự thật.

Ông cũng thích đưa ra những dự báo táo bạo. Ông hình dung AI như một "quốc gia của những thiên tài" nằm bên trong các trung tâm dữ liệu, nơi tập hợp và cộng tác của vô số "hình ảnh đại diện" (avatar) AI siêu thông minh, hoạt động hệt như những thiên tài hàng đầu của nhân loại.

Thay vì lo sợ sự xuất hiện của "quốc gia thiên tài" này, ông ủng hộ việc thiết lập một khuôn khổ "AI Hiến pháp" (Constitutional AI) cho phép các mô hình đạt được sự an toàn và khả năng kiểm soát thông qua cơ chế tự căn chỉnh và tự hạn chế hành vi.

Sản phẩm chủ lực của công ty, Claude Code, đã biến Anthropic thành một cỗ máy kiếm tiền với tốc độ chóng mặt. Chỉ trong vòng sáu tháng kể từ khi ra mắt, doanh thu định kỳ hằng năm (ARR) của Claude Code đã vượt mốc 1 tỷ đôla Mỹ và đạt 2,5 tỷ đôla Mỹ vào tháng 2/2026. Kể từ thời điểm đó, biểu đồ doanh thu đã tăng vọt gần như thẳng đứng. Riêng doanh thu quý 2 năm 2026 đã vượt mốc 11,5 tỷ đôla Mỹ, gấp khoảng 14 lần so với mức 787 triệu đôla Mỹ ghi nhận cùng kỳ năm trước đó.

Câu chuyện về vốn đầu tư cũng ấn tượng không kém

Google là nhà đầu tư lớn đầu tiên tham gia cuộc chơi, với khoản rót vốn 300 triệu đôla Mỹ vào năm 2022, sau đó liên tục gia tăng tỷ lệ sở hữu qua nhiều vòng gọi vốn, nâng tổng mức đầu tư lên khoảng 3 tỷ đôla Mỹ. Đến tháng 10/2025, giá trị sổ sách của khoản đầu tư này đã vượt mốc 124 tỷ đôla Mỹ, mang lại mức lợi nhuận trên giấy tờ gấp khoảng 40 lần.

Amazon đã đầu tư tổng cộng hơn 13 tỷ đôla Mỹ và thiết lập quan hệ đối tác sâu rộng kéo dài một thập kỷ với Anthropic về năng lực tính toán. Theo đó, Anthropic cam kết mua các dịch vụ tính toán trị giá hơn 100 tỷ đôla Mỹ trên nền tảng AWS trong vòng mười năm tới.

Microsoft (với khoản đầu tư lên tới 5 tỷ đôla Mỹ) và Nvidia (lên tới 10 tỷ đôla Mỹ) cũng tham gia góp vốn vào năm 2025, mang lại nguồn cung năng lực tính toán ổn định cũng như khả năng tiếp cận các kênh khách hàng doanh nghiệp. Chỉ trong vòng một năm, tổng vốn đầu tư từ các tổ chức đã tiến gần đến mốc 100 tỷ đôla Mỹ. Nếu công ty thực sự niêm yết với mức định giá 2.000 tỷ đôla Mỹ, những khoản lợi nhuận ấn tượng gấp hơn 100 lần so với khoản đầu tư ban đầu sẽ thuộc về các nhà đầu tư mạo hiểm giai đoạn đầu.

Điều gì lý giải cho mức định giá 2.000 tỷ đôla này?

Thứ hạng về vốn hóa thị trường của các công ty công nghệ toàn cầu hiện tại như sau: Nvidia dẫn đầu với 5.450 tỷ đôla Mỹ, theo sau là Apple (4.460 tỷ đôla Mỹ) và Google (4.290 tỷ đôla Mỹ), trong khi Microsoft và Amazon xếp ở các vị trí tiếp theo. Nếu Anthropic niêm yết với mức định giá 2.000 tỷ đôla Mỹ, công ty sẽ ngay lập tức đứng thứ bảy toàn cầu về vốn hóa thị trường, vượt qua cả những tên tuổi lớn như SpaceX và Meta.

Trong lịch sử kinh doanh, chỉ có khoảng hơn mười công ty từng chạm tới mốc 2.000 tỷ đôla Mỹ, dù chỉ trong thời gian ngắn. Việc một công ty mới chỉ được thành lập cách đây 5 năm gia nhập nhóm các doanh nghiệp hàng đầu này ngay khi vừa niêm yết là một điều phi thường. Một chi tiết thú vị khác: Trong một cuộc phỏng vấn, lãnh đạo công ty cho biết, họ đang quản lý một đội ngũ nhân sự gồm khoảng 2.500 người. Với mức định giá 2.000 tỷ đôla Mỹ, vốn hóa thị trường tính trên mỗi nhân viên sẽ lên tới con số khổng lồ 800 triệu đôla Mỹ, có khả năng biến công ty này thành doanh nghiệp niêm yết "đắt đỏ" nhất trong lịch sử, xét theo tỷ lệ trên mỗi nhân viên.

Điều gì hậu thuẫn cho mức định giá khổng lồ như vậy?

Thứ nhất là tốc độ tăng trưởng chưa từng có. Doanh thu đã tăng vọt khoảng 14 lần so với cùng kỳ năm trước, và các nhà đầu tư dự báo doanh thu quy đổi theo năm của công ty sẽ đạt mức từ 100 tỷ đến 120 tỷ đôla Mỹ vào cuối năm 2026. Để so sánh, ngay cả trong những năm bùng nổ nhất, Nvidia cũng chưa bao giờ đạt được quỹ đạo tăng trưởng dốc đến thế.

Thứ hai, công ty đã chạm đến điểm bùng phát về khả năng sinh lời. Trong quý II, công ty đạt lợi nhuận hoạt động đã điều chỉnh là 559 triệu đôla Mỹ, thực tế là "vừa kiếm ra tiền, vừa tăng tốc hết công suất". Điều này tạo nên sự khác biệt so với các đối thủ cạnh tranh, những bên vẫn chỉ đang kể những câu chuyện về "khả năng sinh lời trong tương lai", đồng thời tạo nền tảng cơ bản cho mức định giá của công ty trong mắt thị trường vốn.

Thứ ba là rào cản gia nhập thị trường cao. Hơn 80% doanh thu của công ty đến từ các khách hàng doanh nghiệp và nhà phát triển. Số lượng khách hàng lớn chi trả hơn 1 triệu đôla Mỹ mỗi năm đã vượt mốc 1.000 vào đầu năm, tăng từ con số khoảng 500, chỉ hai tháng trước đó.

Tính đến quý II năm 2026, thị phần của Anthropic trong mảng API mô hình lớn dành cho doanh nghiệp đã đạt 32%, vượt qua mức 25% của OpenAI để giành vị trí dẫn đầu ngành. Các mô hình của Anthropic cũng liên tục xếp hạng ở nhóm đầu trong nhiều bài kiểm tra chuẩn về khả năng lập trình phổ biến.

Thứ tư, mức định giá mang lại giá trị hấp dẫn đến mức bất ngờ: Dựa trên doanh thu quy đổi theo năm ở mức 100–120 tỷ đôla Mỹ vào cuối năm, mức định giá 2.000 tỷ đôla Mỹ tương ứng với hệ số giá trên doanh thu (P/S) chỉ khoảng 17–20 lần. Con số này thấp hơn mức định giá hiện tại của OpenAI trên thị trường tư nhân và thấp hơn nhiều so với hệ số P/S hơn 100 lần hoặc thậm chí vài trăm lần từng ghi nhận khi SpaceX lên sàn chứng khoán.

Thứ năm là sự khan hiếm. Đây là "gã khổng lồ" AI đa năng tiên phong đầu tiên trên thế giới gia nhập thị trường đại chúng. Các quỹ chỉ số và quỹ đầu tư theo chủ đề AI không còn lựa chọn nào khác ngoài việc đưa cổ phiếu này vào danh mục nắm giữ cốt lõi.

Mức định giá 2.000 tỷ đôla Mỹ thể hiện một canh bạc lớn mà thị trường vốn toàn cầu đặt vào kỷ nguyên AI, một cuộc chơi mà ở đó, chỉ một số ít doanh nghiệp gặt hái thành công vang dội, trong khi nhiều đơn vị khác buộc phải rời khỏi thị trường.