Phía sau đà tăng trưởng của nền kinh tế lớn thứ 2 thế giới

Theo SCMP, với số liệu được Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc (NBS) công bố đầu tuần này, nền kinh tế nước này đã đạt mức tăng trưởng 4,6% trong ba quý đầu năm.

Kết quả này đã đặt nền tảng quan trọng để Trung Quốc hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng GDP trong năm nay khoảng 4,5-5%, kế hoạch tương đối khiêm tốn so với mục tiêu "khoảng 5%" của các năm trước đó.

Đáng chú ý, tốc độ tăng trưởng kinh tế quý III năm nay của Trung Quốc cũng cao hơn mức dự báo 4,41% trước đó từ các chuyên gia của Wind, đồng thời vượt trội so với mức 4,3% của quý II liền trước, cũng là đáy thấp nhất kể từ cuối năm 2022.

Phát biểu tại cuộc họp ở Bắc Kinh đầu tuần này, ông Mao Shengyong, Phó giám đốc Cục Thống kê Quốc gia (NBS) cho biết tình hình kinh tế ổn định trong 3 quý đầu năm đã tạo nền tảng vững chắc để nước này hoàn thành mục tiêu cả năm.

Ông chỉ ra rằng phần lớn các chỉ số trong tháng 9 đều khởi sắc hơn so với hai tháng trước đó. Đáng chú ý, áp lực đè nặng lên các ngành công nghiệp như dầu mỏ và than đá trong quý II đã được giảm thiểu trong quý III.

Dù vậy, ông cũng lưu ý về những thách thức còn hiện hữu, như môi trường quốc tế đầy biến động và bài toán nhu cầu nội địa vẫn chưa được tăng cường.

Tăng trưởng GDP của Trung Quốc qua các năm, tính đến hết tháng 9/2026. Nguồn: LSEG.

Động lực tăng trưởng chủ yếu từ xuất khẩu

Trong tháng 9, kim ngạch xuất khẩu của Trung Quốc đã bứt phá mạnh mẽ với mức tăng trưởng hơn 36% so với cùng kỳ năm ngoái, vượt xa mọi kỳ vọng của thị trường. Động lực chính cho cú "nhảy vọt" này đến từ làn sóng bùng nổ nhu cầu toàn cầu đối với trí tuệ nhân tạo (AI) và các sản phẩm công nghệ cao.

Tuy nhiên, tiêu dùng và đầu tư trong nước vẫn rơi vào trạng thái trì trệ, chịu gánh nặng kép từ thị trường bất động sản suy thoái kéo dài và triển vọng việc làm ảm đạm.

Sản lượng công nghiệp trong tháng 9 của nước này đã tăng 5,5% so với cùng kỳ năm ngoái, cải thiện rõ rệt so với mức 5,2% của tháng 8. Ngoài ra, doanh số bán lẻ, thước đo chính phản ánh sức mua tiêu dùng trong tháng 9 đã tăng 1,1% so với cùng kỳ năm ngoái, vượt mốc dự báo 0,7% của hãng Wind và cao hơn mức 0,4% của tháng trước đó.

Động lực tăng trưởng của Trung Quốc thời gian qua chủ yếu dựa vào sản xuất và xuất khẩu. Ảnh: SCMP.

Trong 9 tháng đầu năm 2026, tổng đầu tư tài sản cố định của Trung Quốc, gồm các hạng mục chính như hạ tầng, sản xuất và xây dựng bất động sản đã giảm 7,2% so với cùng kỳ năm trước, duy trì mức sụt giảm tương tự được ghi nhận từ tháng 1 đến tháng 8.

“Thông điệp vĩ mô quan trọng là nền kinh tế Trung Quốc vẫn đang phụ thuộc chủ yếu vào phía cung và sản xuất", ông Zhang Yuhan, Nhà kinh tế trưởng tại Trung tâm Trung Quốc của The Conference Board nhận định.

Ông phân tích thêm xuất khẩu đang đóng vai trò bệ đỡ cho tăng trưởng ngắn hạn và quá trình công nghiệp hóa. Tuy nhiên, để tiến tới một sự tăng trưởng cân bằng và bền vững hơn, các nỗ lực thúc đẩy tiêu dùng hộ gia đình, nhu cầu dịch vụ và củng cố niềm tin người tiêu dùng sẽ là những giải pháp cần được thực hiện đồng bộ.

Trong khi đó, ông Zhang Zhiwei, Chủ tịch kiêm Nhà kinh tế trưởng tại Pinpoint Asset Management, nhận định rằng đà tăng trưởng kinh tế trong tháng 9 của Trung Quốc nhìn chung vẫn còn khá yếu. Dù vậy, kết quả tích lũy trong ba quý đầu năm vẫn duy trì ở mức cao hơn ngưỡng thấp nhất của mục tiêu tăng trưởng cả năm mà nước này đặt ra.

Thách thức vẫn hiện hữu

Trái ngược với những kỳ vọng tích cực từ dữ liệu kinh tế, thị trường chứng khoán Trung Quốc tiếp tục chìm trong sắc đỏ trong phiên giao dịch đầu tuần này.

Hai chỉ số ChiNext và Star Market 50 đều đồng loạt sụt giảm hơn 2%, với gần 4.100 mã cổ phiếu đóng cửa trong sắc đỏ. Áp lực bán tháo chủ yếu tập trung vào các nhóm ngành như nông nghiệp, phần cứng máy tính, chất bán dẫn (chip), công nghệ sinh học và bất động sản.

Trong những tháng gần đây, Trung Quốc đã liên tiếp tung ra hàng loạt biện pháp nhằm vực dậy nền kinh tế, từ việc đẩy nhanh phát hành trái phiếu, khởi động các dự án hạ tầng quy mô lớn cho đến tung gói trợ cấp lãi suất thế chấp mới hỗ trợ người mua nhà.

Dù vậy, thách thức vẫn hiện hữu khi thị trường bất động sản, "hòn đá tảng" kìm hãm tăng trưởng kinh tế tiếp tục lún sâu với mức giảm 20,6% trong ba quý đầu năm, nới rộng hơn so với mức giảm 19,9% tính đến hết tháng 8

Theo Cục Thống kê Quốc gia (NBS), trong số 70 thành phố lớn của Trung Quốc, giá bất động sản và nhà ở thương mại tại các đô thị hạng nhất tiếp tục ghi nhận đà tăng trong tháng 9, với mức tăng 0,1% đối với nhà mới và 0,2% đối với nhà cũ.

Trong khi đó, đà sụt giảm tại các thành phố hạng hai và hạng ba nhìn chung đã thu hẹp lại. Xét theo cùng kỳ năm ngoái, mức giảm giá nhà ở tại toàn bộ 70 thành phố đều đã có chiều hướng thu hẹp.

Nhận định về diễn biến này, ông Zhang từ The Conference Board cho rằng thị trường bất động sản Trung Quốc đang phát đi những tín hiệu cho thấy sự "ổn định dần dần và lan rộng hơn".

"Tuy nhiên, mức tăng vẫn còn khá khiêm tốn, cho thấy đây là một quá trình phục hồi có kiểm soát chứ không phải là tăng trưởng nóng", ông nhận định. Vị chuyên gia cũng lưu ý rằng xu hướng tích cực này sẽ được duy trì nếu các hoạt động giao dịch, khả năng hấp thụ hàng tồn kho được cải thiện và niềm tin vào thị trường bất động sản tiếp tục được củng cố.