Phía sau triển vọng tích cực vẫn là bài toán về chất lượng
Các chuyên gia cho rằng, để đạt mục tiêu tăng trưởng cao theo hướng bền vững, Việt Nam cần tập trung vào nâng cao năng suất lao động, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và gia tăng giá trị nội địa trong nền kinh tế nhằm tăng sức chống chịu trước các cú sốc từ bên ngoài.
Tạo nền tảng vững chắc cho tăng trưởng
Trong báo cáo đánh giá kinh tế mới nhất, Ngân hàng Standard Chartered dự báo tăng trưởng GDP quý III/2026 của Việt Nam đạt 8,7% so với cùng kỳ năm trước, tăng trưởng GDP trong nửa cuối năm 2026 đạt 10,6% so với cùng kỳ và giữ nguyên dự báo tăng trưởng GDP năm 2026 ở mức 9,5%. Mặc dù các bất định từ bên ngoài vẫn còn, các chính sách hỗ trợ tăng trưởng được kỳ vọng sẽ tiếp tục củng cố triển vọng tăng trưởng của Việt Nam trong những tháng cuối năm.
Tại ấn phẩm Triển vọng Phát triển châu Á (ADO) tháng 9/2026, Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) đã nâng dự báo tăng trưởng GDP năm 2026 và 2027 của Việt Nam. ADB đánh giá, nền kinh tế Việt Nam duy trì đà tăng trưởng mạnh mẽ trên mọi lĩnh vực trong nửa đầu năm, với tổng sản phẩm trong nước tăng gần 8,2%, cao hơn mức 7,5% cùng kỳ năm 2025.
Vận chuyển hàng hóa bằng đường biển tại cảng Hải Phòng. Ảnh: Đức Thanh
Theo ông Bùi Minh Giáp - Chuyên gia kinh tế trưởng ADB tại Việt Nam, việc điều chỉnh dự báo phản ánh kết quả tăng trưởng nửa đầu năm 2026 mạnh hơn kỳ vọng, sản xuất công nghiệp tiếp tục phục hồi, đầu tư công được thúc đẩy, đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) duy trì tích cực và nhu cầu trong nước tiếp tục hỗ trợ tăng trưởng.
Tuy nhiên, ông Bùi Minh Giáp cho rằng, phía sau triển vọng tích cực vẫn là bài toán về chất lượng tăng trưởng. Việt Nam còn phụ thuộc khá nhiều vào vốn tín dụng ngân hàng, FDI và đầu vào nhập khẩu. Vấn đề đặt ra là những nguồn lực này phải được chuyển hóa thành năng suất, giá trị gia tăng trong nước và năng lực xuất khẩu cao hơn. Nếu nhập khẩu máy móc, linh kiện, nguyên liệu không tạo ra năng lực sản xuất và giá trị tương xứng, sức ép lên cân đối vĩ mô có thể gia tăng.
Điều hành chính sách tiền tệ và tài khóa linh hoạt hỗ trợ tăng trưởng
Theo TS. Nguyễn Văn Hiến, mặc dù lạm phát hiện vẫn đang được kiểm soát, nhưng áp lực có thể gia tăng do nhu cầu tiêu dùng cuối năm tăng mạnh, cùng với nguy cơ giá năng lượng và nguyên vật liệu thế giới biến động. Vì vậy, điều hành chính sách tiền tệ và tài khóa trong thời gian tới sẽ phải rất linh hoạt để vừa hỗ trợ tăng trưởng, vừa giữ ổn định kinh tế vĩ mô.
Còn theo chuyên gia kinh tế - TS. Nguyễn Văn Hiến, bức tranh kinh tế từ đầu năm đến nay ghi nhận nhiều điểm sáng. Tuy nhiên, thách thức lớn nhất hiện nay không phải là đạt được tăng trưởng cao trong ngắn hạn, mà là duy trì được tốc độ tăng trưởng cao, đi đôi với ổn định kinh tế vĩ mô và nâng cao chất lượng tăng trưởng.
Khó khăn và thách thức từ bên trong vẫn còn hiện hữu, sức khỏe của nhiều doanh nghiệp vẫn chưa thực sự vững chắc. Một bộ phận doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn gặp khó khăn về dòng tiền, thị trường tiêu thụ và chi phí sản xuất. Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, nếu không tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh và tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế, tốc độ phục hồi của khu vực doanh nghiệp có thể chậm lại.
Đồng thời, áp lực giải ngân đầu tư công cũng là một thách thức không nhỏ, những tháng cuối năm luôn là giai đoạn cao điểm để hoàn thành kế hoạch giải ngân. Tuy nhiên, nếu các dự án tiếp tục gặp vướng mắc về giải phóng mặt bằng hoặc nguồn cung vật liệu xây dựng, thì hiệu quả lan tỏa của đầu tư công sẽ không đạt như kỳ vọng. Trong khi đó, đầu tư công vẫn đang được xem là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng năm 2026.
Quyết liệt thực hiện đồng bộ các giải pháp cấp thiết
Để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng 2 con số, TS. Nguyễn Văn Hiến cho rằng, cần hỗ trợ nhanh các ngành có khả năng đóng góp tăng trưởng ngay, nhất là công nghiệp chế biến, chế tạo, xuất khẩu, du lịch, logistics, bán lẻ và xây dựng. Đây là những ngành có hệ số lan tỏa lớn và có thể tạo kết quả trong thời gian ngắn. Cùng với đó, cần đẩy nhanh xử lý các vướng mắc của thị trường bất động sản và trái phiếu doanh nghiệp, nhưng theo hướng thận trọng, có kiểm soát. Ưu tiên tháo gỡ pháp lý cho các dự án đã đủ điều kiện, có khả năng triển khai, tạo việc làm và đóng góp nguồn cung thực.
Nhìn chung, phải quyết liệt thực hiện đồng bộ các giải pháp cấp thiết, đặc biệt cần tăng tốc đầu tư công, khơi thông dòng tiền doanh nghiệp, kích cầu tiêu dùng trong nước, hỗ trợ các ngành có tác động lan tỏa nhanh và nâng cao hiệu lực thực thi chính sách. Những giải pháp dài hạn như nâng cao năng suất, phát triển nhân lực, thu hút FDI chất lượng cao hay đổi mới mô hình tăng trưởng vẫn rất quan trọng, nhưng tác động chủ yếu nằm ở các năm sau.
TS. Cấn Văn Lực - Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV, Thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách tài chính - tiền tệ quốc gia cho rằng, phải đồng bộ giải pháp phấn đấu đạt mức tăng trưởng bình quân 10% trở lên giai đoạn 2026 - 2030.
Theo đó, phát huy tốt hơn các động lực tăng trưởng truyền thống; khai thác hiệu quả hơn các động lực tăng trưởng mới.
Đồng thời, cần giữ vững sự ổn định của tỷ giá, thị trường năng lượng và tài chính. Đặc biệt, thực hiện chính sách tiền tệ linh hoạt, bình ổn mặt bằng lãi suất và thực hiện giảm lãi suất có trọng điểm cho các lĩnh vực ưu tiên.
Bên cạnh đó, nâng chất lượng tăng trưởng, trọng tâm là cơ cấu lại nền kinh tế, nâng năng suất lao động, phân bổ nguồn lực hiệu quả và cải thiện hệ số ICOR. Ngoài ra, cần thúc đẩy tăng trưởng xanh, bao trùm và bền vững, tăng khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu…
Nâng cao năng suất của toàn bộ nền kinh tế
Chuyên gia kinh tế trưởng ADB tại Việt Nam Bùi Minh Giáp cho rằng, Việt Nam có thể tiếp tục tăng trưởng cao trong ngắn hạn nhờ đầu tư, FDI, xuất khẩu, tiêu dùng và đầu tư công. Tuy nhiên, để duy trì tăng trưởng cao trong nhiều năm, đặc biệt khi hướng đến mục tiêu thu nhập cao, nhất thiết phải nâng cao năng suất của toàn bộ nền kinh tế.
Điều này đòi hỏi phải cải cách thể chế nhanh hơn, làm sao để môi trường kinh doanh thông thoáng, doanh nghiệp giảm chi phí đầu tư và chi phí tuân thủ, nguồn lực được phân bổ hiệu quả hơn, lao động có kỹ năng hơn và thị trường vốn sâu hơn.
Để đạt mục tiêu tăng trưởng, cần cải thiện mạnh mẽ chất lượng thực thi chính sách. Việt Nam có rất nhiều định hướng và chính sách, nhưng cải cách chỉ tạo ra tác động khi thủ tục nhanh hơn, khả năng minh bạch hơn, chi phí tuân thủ thấp hơn và trách nhiệm giải trình rõ ràng hơn.
Song song với đó là nâng cao hiệu quả đầu tư công. Đầu tư công không chỉ là giải ngân nhanh mà phải tập trung vào những dự án có chất lượng, có tính lan tỏa, có vai trò dẫn dắt và giúp giảm chi phí trong chuỗi giá trị.
Ngoài ra, phát triển khu vực kinh tế tư nhân trong nước. Doanh nghiệp cần tiếp cận tốt hơn với các nguồn vốn dài hạn, đất đai, dữ liệu, kỹ năng, công nghệ và thị trường. Đặc biệt, doanh nghiệp phải hiểu thị trường cần gì, tiêu chuẩn ra sao trước khi bắt đầu quá trình sản xuất.
