Phiên chợ Mường Khăng - nhịp sống giữa vùng cao

Không khí mua bán rộn ràng tại phiên chợ Mường Khăng.

Phiên chợ của sản vật núi rừng

Từ đầu chiều, con đường dẫn vào khu chợ Mường Khăng, xã Thiên Phủ đã rộn ràng bước chân. Người đi bộ, người đi xe máy, người gùi hàng trên lưng... tất cả cùng hướng về một điểm hẹn quen thuộc. Dù nắng oi ả hay mưa lạnh, chợ phiên vẫn diễn ra đều đặn, như một lời hẹn không bao giờ lỡ của đồng bào các bản Sài, Chong, Lớt Dồi, Sắng... và cả du khách gần xa.

Không gian chợ mở ra bằng những gian hàng mộc mạc, giản dị. Trên những chiếc bàn inox, tấm bạt trải vội hay rổ nhựa đầy màu sắc là vô vàn sản vật của núi rừng, như: măng rừng, nấm hương, củ nén, sả rừng, lá thuốc nam, pa pỉnh tộp, xôi nếp nương, rượu ngô men lá... Mỗi món hàng không chỉ mang giá trị trao đổi, mà còn gói ghém trong đó câu chuyện của nương rẫy, của mùa vụ, của những buổi sớm lên rừng hay những chiều muộn trở về bản.

Bà Lò Thị Lý, một tiểu thương bán nông sản, vừa thoăn thoắt xếp mớ măng tươi, vừa chia sẻ: “Nhà tôi cách chợ gần 10 cây số. Cứ đến phiên là tôi dậy từ tờ mờ sáng để chuẩn bị. Bán được hay không cũng vui, vì xuống chợ còn gặp anh em, hỏi han nhau chuyện làm ăn, con cái”. Với bà con nơi đây, chợ phiên là dịp để kết nối, sẻ chia, để cảm nhận mình là một phần của cộng đồng.

Du khách đến chợ không chỉ để mua hàng. Họ thích dạo quanh các gian thổ cẩm, ngắm những tấm khăn, chiếc váy được dệt thủ công với hoa văn tinh xảo. Nhiều người không giấu được sự thích thú khi nghe các bà, các chị kể về ý nghĩa từng họa tiết, từng màu sắc gắn với đời sống tâm linh và sinh hoạt của đồng bào Thái, Mường.

Anh Nguyễn Văn Hùng, du khách đến từ phường Quảng Phú, bày tỏ: “Tôi đã đi nhiều chợ vùng cao, nhưng chợ Mường Khăng có nét rất riêng. Không ồn ào, không xô bồ, mà gần gũi, chân thật. Người bán không chèo kéo, người mua thong thả. Cảm giác như được sống chậm lại”.

Không chỉ mang giá trị văn hóa - du lịch, chợ phiên Mường Khăng còn được tổ chức bài bản, nền nếp theo kế hoạch của chính quyền địa phương. Theo ban quản lý chợ Mường Khăng, chợ được tổ chức định kỳ 2 phiên mỗi tháng, vào thứ bảy của tuần thứ hai và tuần cuối tháng (theo dương lịch). Trước mỗi phiên chợ, ban quản lý đều ban hành thông báo chính thức, gửi tới 13 bản trên địa bàn xã, các hộ kinh doanh, tiểu thương và doanh nghiệp, nhằm chủ động công tác chuẩn bị hàng hóa, không gian buôn bán cũng như các hoạt động văn hóa - văn nghệ, thể thao đi kèm.

Nhờ có sự chuẩn bị chu đáo, mỗi phiên chợ diễn ra an toàn, trật tự, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân và du khách tham gia. Thông báo về thời gian, địa điểm, nội dung tổ chức chợ cũng được đăng tải rộng rãi trên các kênh truyền thông địa phương, mạng xã hội du lịch cộng đồng Thiên Phủ, giúp chợ phiên ngày càng thu hút đông đảo người dân vùng lân cận và du khách gần xa. Chính sự chủ động trong khâu tổ chức đã góp phần đưa chợ phiên Mường Khăng trở thành điểm hẹn văn hóa quen thuộc, được người dân mong đợi.

"Nhịp cầu" gắn kết cộng đồng

Điểm đặc sắc khiến chợ phiên Mường Khăng trở thành “điểm nhấn” của Thiên Phủ chính là không gian giao lưu văn hóa - văn nghệ - thể thao được tổ chức song song với hoạt động mua bán. Khi chiều buông xuống, ánh đèn sân khấu bật sáng, tiếng khèn, tiếng trống, tiếng hát vang lên, chợ phiên như khoác thêm “một tấm áo mới” - rộn ràng, say mê và đầy cảm xúc.

Những cô gái Thái trong bộ váy áo truyền thống, nụ cười tươi như nắng, uyển chuyển trong từng điệu múa xòe, múa sạp. Những chàng trai khỏe khoắn hòa mình vào các trò chơi thể thao, kéo co, bóng chuyền, tạo nên không khí sôi động, gắn kết mọi lứa tuổi. Người già ngồi xem văn nghệ, trẻ nhỏ nô đùa quanh sân, du khách chăm chú ghi lại khoảnh khắc bằng những tấm ảnh đầy sắc màu.

Chị Hà Thị Sen, thành viên đội văn nghệ bản Chong, chia sẻ: “Được biểu diễn trong phiên chợ là niềm vui lớn. Không chỉ để phục vụ bà con, mà còn để giới thiệu văn hóa của bản mình với du khách. Mỗi lần lên sân khấu, chúng tôi đều rất tự hào”. Chính niềm tự hào ấy đã giúp văn hóa truyền thống không bị lãng quên, mà được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác một cách tự nhiên, sinh động.

Đối với chính quyền địa phương, chợ phiên Mường Khăng còn là một hướng đi bền vững trong phát triển du lịch cộng đồng. Việc tổ chức chợ định kỳ, kết hợp văn hóa - ẩm thực - thể thao đã tạo sinh kế cho người dân, đồng thời quảng bá hình ảnh Thiên Phủ như một điểm đến giàu bản sắc.

Chợ phiên Mường Khăng không chỉ là một hoạt động thương mại định kỳ, mà là linh hồn văn hóa của xã Thiên Phủ. Mỗi phiên chợ là một lát cắt đời sống, nơi con người gặp nhau bằng sự chân thành, nơi sản vật núi rừng kể câu chuyện của đất, của người, nơi văn hóa truyền thống được thắp sáng bằng niềm tự hào cộng đồng.

Giữ gìn và phát huy giá trị chợ phiên Mường Khăng chính là giữ gìn bản sắc, giữ nhịp sống của vùng cao Thiên Phủ. Để rồi, dù đi xa đến đâu, mỗi người vẫn mong một ngày được trở lại, hòa mình vào không khí rộn ràng, thân thương của phiên chợ - nơi văn hóa sống mãi cùng thời gian.

Bài và ảnh: Trần Hằng