Khám phá vẻ đẹp rừng cấm Na Đẩy

Thôn Na Đẩy cách trung tâm xã Mường Khương khoảng 2 km, là nơi đồng bào dân tộc Nùng sinh sống qua nhiều thế hệ. Đến Na Đẩy, chúng tôi vô cùng ấn tượng vì ngay bên cánh đồng của thôn có ngọn núi đá với nhiều cây cổ thụ giống như mâm xôi khổng lồ.

Khu rừng cấm thôn Na Đẩy rộng khoảng 2 ha.

Người dân địa phương cho biết đây là khu rừng cấm của thôn đã có từ hàng trăm năm trước, được người dân bảo vệ nghiêm ngặt, nên trong rừng còn nhiều cây gỗ quý.

Bà Lù Già Ngán (82 tuổi), dân tộc Nùng, thôn Na Đẩy cho biết: Cách đây 60 năm, tôi về thôn Na Đẩy làm dâu đã thấy ở đây có khu rừng cổ thụ xanh tốt. Các cụ già trong làng bảo khu rừng là nơi ngự trị của các bậc thần linh nên không được ai vào rừng để chặt cây, bẻ cành. Vào mùa xuân, sau tết Nguyên đán, bà con trong thôn vào rừng làm lễ cúng rừng. Còn bình thường, kể cả người dân trong thôn và các nơi khác rất ít người vào khu rừng này. Nhiều năm qua, được cán bộ tuyên truyền nên bà con trong thôn và người dân trong vùng đều không ai xâm phạm vào khu rừng cấm.

Khu rừng cổ thụ trên núi đá của thôn Na Đẩy với nhiều điều bí ẩn thôi thúc chúng tôi khám phá, trải nghiệm. Mặc dù trời mưa nhỏ và sương mù, nhưng người dân trong thôn Na Đẩy vẫn nhiệt tình đưa chúng tôi đi tham quan khu rừng cấm.

Đi qua cánh đồng của thôn là đến cửa rừng, nơi đặt tấm biển ghi tên rừng cấm và các quy định về bảo vệ rừng. Trước đây, đường đi trong khu rừng cấm là lối nhỏ khó đi, nhưng mấy năm gần đây đã được bà con trong thôn chung tay góp tiền và ngày công xây gạch, đổ bê tông thành bậc thang để đi lại thuận tiện hơn.

Biển "rừng cấm" đặt tại cửa rừng.

Chỉ cần đi vào rừng cấm khoảng 50 m chúng tôi đã cảm nhận được sự thâm u, yên tĩnh của khu rừng già và nhìn thấy nhiều cây cổ thụ mọc ngay ven đường, trong đó, có những cây sâng, cây nghiến hàng trăm năm tuổi, thân cây cao tới hơn 30 m, gốc cây to hai đến ba người nối tay nhau ôm không hết; những cây móc khổng lồ ra từng chùm quả sai trĩu.

Khu rừng có hệ sinh thái đa dạng với rất nhiều loài cây, dây leo, cây bụi. Dưới mặt đất rất nhiều loại quả và hạt rụng xuống, nhiều cây non mọc lên từ lớp thảm mục ẩm ướt.

Bên trong khu rừng cấm có nhiều cây gỗ rất to.

Tiếp tục ngược dốc lên phía gần đỉnh núi, chúng tôi đến nơi có một ngôi miếu nhỏ. Ông Lý Lùng Chí, Bí thư Chi bộ thôn Na Đẩy cho biết: Đây là nơi bà con trong thôn Na Đẩy vẫn tổ chức lễ cúng rừng vào ngày 30 tháng 2 âm lịch hàng năm. Thầy cúng sẽ dâng lên thần rừng các loại lễ vật do người dân trong thôn đóng góp như thịt lợn, thịt gà, xôi, rượu, hoa quả để tạ ơn thần rừng, mong thần rừng và các bậc thần linh phù hộ cho mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, đời sống Nhân dân thêm no ấm. Sau khi làm lễ cúng, người dân trong thôn sẽ cùng nhau liên hoan, thụ hưởng lễ vật ngay trong khu rừng cấm.

Nhiều cây non mọc dưới tán rừng.

Cây móc trong rừng cấm Na Đẩy trĩu quả.

Cũng tại lễ cúng rừng của thôn, đồng bào người Nùng thôn Na Đẩy cùng nhau tổng kết lại công tác bảo vệ rừng trong một năm, xem có những ai vi phạm vào quy ước, hương ước bảo vệ rừng để tuyên truyền, nhắc nhở. Đồng thời, bà con cùng bàn giải pháp bảo vệ khu rừng, giữ cho khu rừng thiêng của thôn luôn xanh tốt. Bất kỳ ai vào khu rừng để chặt cây, lấy củi, làm nương sẽ phải chịu xử phạt theo quy định của thôn.

Người Nùng ở Na Đẩy tin rằng khi vi phạm vào rừng cấm sẽ bị thần linh trừng phạt, không may mắn trong cuộc sống. Chính nhờ tín ngưỡng thờ thần rừng mà hàng trăm năm qua khu rừng cấm Na Đẩy vẫn xanh tươi.

Nhờ tín ngưỡng thờ thần rừng mà hàng trăm năm qua khu rừng cấm Na Đẩy vẫn xanh tươi.

Ông Thền Lồ Sơn, Trưởng thôn Na Đẩy chia sẻ: Khu rừng cấm của thôn Na Đẩy có diện tích khoảng 2 ha, là khu rừng thiêng của thôn, có nhiều giá trị về lịch sử và văn hóa. Đây là tài sản quý giá mà cha ông để lại cho chúng tôi. Trong rừng có rất nhiều loài cây gỗ quý như cây nghiến, cây sâng và các loại cây khác nữa.

Trong những năm qua, tôi thường xuyên tuyên truyền bà con tích cực bảo vệ rừng cấm và bảo vệ các khu rừng khác của thôn. Ngoài ra, bà con duy trì phong tục tổ chức lễ cúng rừng hằng năm. Qua công tác tuyên truyền, Nhân dân không ai vào rừng chặt cây, kể cả bẻ cành hay lấy cây khô về làm củi.

Nhiều cây khô đổ, gãy người dân vẫn không lấy về sử dụng.

Cũng theo ông Sơn, khu rừng cấm Na Đẩy có hệ sinh thái đa dạng, gắn với di sản văn hóa là lễ cúng rừng của người Nùng trong thôn, nên có nhiều tiềm năng phát triển du lịch sinh thái, du lịch trải nghiệm. Ngoài ra, thôn Na Đẩy gần chợ phiên Mường Khương, bà con vẫn giữ nghề đan lát truyền thống theo bản sắc dân tộc.

Nhân dân thôn Na Đẩy mong cấp ủy, chính quyền địa phương và các cấp, các ngành quan tâm khai thác tiềm năng phát triển du lịch đối với khu rừng cấm Na Đẩy nói riêng, thôn Na Đẩy nói chung để nơi đây trở thành điểm du lịch hấp dẫn du khách tới tham quan.

Tất Đạt - Tuấn Ngọc