Phổ biến kỹ năng sơ cấp cứu cộng đồng từ những bài học thực tiễn

Phó Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Đông Sơn hướng dẫn thực hành tại lớp “Đào tạo cấp cứu các bệnh thường gặp tại cộng đồng năm 2026”.

Trang bị kỹ năng sơ cấp cứu từ thực tiễn cuộc sống

Theo các bác sĩ tham gia giảng dạy tại chương trình, nhiều tai nạn và sự cố y tế xảy ra hằng ngày nhưng người dân vẫn thiếu kỹ năng xử trí ban đầu. Không ít trường hợp trẻ sốt cao co giật, người lớn say nắng, say nóng, bệnh nhân ngừng hô hấp tuần hoàn hay trẻ bị sặc dị vật đường thở đã mất đi cơ hội cứu sống do người xung quanh không biết cách sơ cứu đúng. Đặc biệt, vào mùa hè, các vụ tai nạn đuối nước trẻ em liên tiếp xảy ra ở nhiều địa phương, để lại những hậu quả đau lòng. Trong nhiều tình huống, nạn nhân được phát hiện sớm nhưng việc ép tim ngoài lồng ngực, hà hơi thổi ngạt hoặc vận chuyển không đúng cách khiến tình trạng trở nên nghiêm trọng hơn.

Từ thực tế đó, việc phổ cập kỹ năng sơ cấp cứu cộng đồng được xem là giải pháp quan trọng nhằm giảm thiểu nguy cơ tử vong và biến chứng cho người bệnh trước khi được tiếp cận cơ sở y tế chuyên môn. Nội dung đào tạo lần này được xây dựng theo hướng sát thực tế, tập trung vào các tình huống thường gặp trong đời sống. Các học viên được hướng dẫn xử trí sốt cao co giật ở trẻ em; sơ cứu say nắng, say nóng; xử lý co giật; cấp cứu sặc dị vật đường thở; hồi sức tim phổi trong trường hợp ngừng tuần hoàn - hô hấp. Ở lĩnh vực ngoại khoa, chương trình dành nhiều thời lượng cho kỹ năng cầm máu, băng bó vết thương, sơ cứu đuối nước, cố định chấn thương và vận chuyển người bệnh an toàn.

Điểm nổi bật của khóa học là phần thực hành chiếm tỷ lệ lớn. Thay vì chỉ tiếp cận lý thuyết, học viên được trực tiếp thao tác trên mô hình dưới sự hướng dẫn của đội ngũ bác sĩ, điều dưỡng có chuyên môn. Từ kỹ thuật ép tim ngoài lồng ngực, khai thông đường thở, xử lý dị vật cho tới băng bó, cố định chi gãy... tất cả đều được thực hành nhiều lần nhằm giúp học viên ghi nhớ và có thể áp dụng ngay khi gặp tình huống thực tế.

Thông qua các bài thực hành, nhiều học viên cho biết đây là lần đầu tiên được trực tiếp thao tác hồi sức tim phổi trên mô hình. Những kiến thức tưởng chừng đơn giản nhưng trước đây chưa từng được tiếp cận bài bản nay trở nên dễ hiểu và thiết thực hơn. Sau khi được cập nhật lý thuyết, học viên được thực hành ngay nên dễ hình dung, ghi nhớ và tự tin hơn trong việc xử trí ban đầu nhằm bảo đảm an toàn cho học sinh và người xung quanh.

Thạc sĩ, bác sĩ CKII Lê Xuân Trung, Phó Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Đông Sơn chia sẻ: “Là bác sĩ hồi sức cấp cứu nhi, chứng kiến nhiều trường hợp trẻ đuối nước, ngạt thở, ngừng tuần hoàn nhưng người dân xung quanh chưa biết cách xử trí ban đầu. Từ thực tế đó, bệnh viện nhận thấy nhu cầu học kỹ năng sơ cấp cứu trong cộng đồng là rất lớn nên đã xây dựng chương trình đào tạo dành cho giáo viên và cán bộ y tế cơ sở”.

Theo bác sĩ Trung, giáo viên là lực lượng thường xuyên tiếp xúc với trẻ em - nhóm đối tượng dễ gặp tai nạn thương tích, hóc dị vật, sốt cao co giật hay đuối nước. Việc trang bị kỹ năng sơ cứu cho giáo viên không chỉ giúp xử trí kịp thời các tình huống khẩn cấp trong trường học mà còn tạo sự yên tâm cho phụ huynh. Trong khi đó, cán bộ y tế cơ sở là lực lượng gần dân nhất, giữ vai trò quan trọng trong cấp cứu ban đầu tại cộng đồng.

Không chỉ giáo viên và cán bộ y tế cơ sở, nhiều ý kiến cho rằng kỹ năng sơ cấp cứu cần được phổ cập rộng rãi tới phụ huynh, đoàn viên thanh niên, lực lượng dân phòng và người dân tại khu dân cư. Bởi tai nạn và các tình huống khẩn cấp có thể xảy ra bất cứ lúc nào, ở bất kỳ đâu. Việc mỗi người dân biết một kỹ năng sơ cứu cơ bản sẽ góp phần tăng thêm cơ hội sống cho nạn nhân trước khi được tiếp cận với cơ sở y tế chuyên môn.

Lan tỏa “mắt xích sơ cứu” trong cộng đồng

Trong bối cảnh tai nạn thương tích và các tình huống cấp cứu xảy ra ngày càng đa dạng, việc phổ cập kỹ năng sơ cấp cứu cộng đồng đang trở thành yêu cầu cấp thiết. Một tình huống khẩn cấp có thể xuất hiện ở bất kỳ đâu: trong lớp học, tại gia đình hay ngoài cộng đồng. Những phút đầu tiên trước khi nhân viên y tế tiếp cận thường được xem là “thời gian vàng” quyết định cơ hội sống của nạn nhân. Không chỉ dừng lại ở phạm vi bệnh viện, chương trình đào tạo còn hướng tới mục tiêu xây dựng mạng lưới “người cứu giúp đầu tiên” trong cộng đồng. Đó có thể là giáo viên, nhân viên y tế học đường, cán bộ y tế cơ sở hay bất kỳ người dân nào biết cách hỗ trợ nạn nhân trong những phút đầu tiên trước khi lực lượng chuyên môn có mặt.

Giám đốc Sở Y tế Lê Văn Cường đánh giá, đây là chương trình mang ý nghĩa thiết thực đối với cộng đồng, đặc biệt trong bối cảnh nhu cầu nâng cao kỹ năng sơ cấp cứu cho người dân ngày càng lớn. Không chỉ là kiến thức y khoa, kỹ năng sơ cấp cứu còn là kỹ năng sống cần thiết đối với mỗi người. Trong nhiều tình huống khẩn cấp, sự bình tĩnh, hiểu biết và hành động đúng cách trong những phút đầu tiên có thể giúp nạn nhân vượt qua giai đoạn nguy hiểm, hạn chế tối đa biến chứng trước khi được chuyển tới cơ sở y tế.

Từ những lớp học thực hành tại Bệnh viện Đa khoa Đông Sơn, thông điệp về sự chủ động trong bảo vệ sức khỏe cộng đồng đang được lan tỏa mạnh mẽ. Mỗi người dân được trang bị kỹ năng sơ cứu sẽ trở thành một “mắt xích” quan trọng trong chuỗi cấp cứu ngoại viện, góp phần bảo vệ tính mạng cho người thân và cộng đồng xung quanh.