Phổ biến pháp luật cho đồng bào dân tộc thiểu số: Phải sát đời sống, đúng nhu cầu

Phổ biến pháp luật ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số cần gắn với những vấn đề người dân thường gặp trong đời sống. Ảnh: N. BÍCH

Báo cáo của Bộ Tư pháp về tổng kết thi hành Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật ghi nhận các mô hình phổ biến pháp luật được triển khai tại khu vực nông thôn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, biên giới và hải đảo. Báo cáo đồng thời đặt ra yêu cầu đổi mới nội dung, phương thức phổ biến pháp luật theo từng nhóm đối tượng và địa bàn, nhằm nâng cao khả năng tiếp cận, tiếp nhận thông tin của người dân.

Đối với đồng bào dân tộc thiểu số, việc phổ biến pháp luật cần bắt đầu từ những vấn đề thiết thực, liên quan trực tiếp đến quyền và nghĩa vụ của người dân. Các quy định về đất đai, nhà ở, hôn nhân và gia đình, lao động, bảo vệ môi trường cần được giải thích bằng cách diễn đạt dễ hiểu, gắn với tình huống cụ thể trong đời sống. Khi nội dung tuyên truyền xuất phát từ những vướng mắc người dân đang gặp phải, pháp luật sẽ gần gũi hơn, đồng thời giúp người dân nhận diện rõ hơn cách thức thực hiện quyền và nghĩa vụ của mình.

Bên cạnh nội dung, ngôn ngữ và hình thức truyền đạt có ý nghĩa quan trọng. Tài liệu bằng tiếng dân tộc thiểu số, trao đổi trực tiếp, tình huống minh họa và giải đáp thắc mắc có thể được lựa chọn tùy theo điều kiện thực tế. Với những nội dung chuyên môn, cần có sự hỗ trợ của người am hiểu pháp luật để bảo đảm thông tin chính xác, tránh cách giải thích giản lược làm sai lệch bản chất quy định.

Việc phát huy vai trò của già làng, trưởng thôn, người có uy tín trong cộng đồng cũng có thể góp phần nâng cao hiệu quả truyền đạt. Những người am hiểu ngôn ngữ, phong tục và đời sống địa phương có điều kiện hỗ trợ kết nối nội dung pháp luật với thực tiễn. Tuy nhiên, sự phù hợp về văn hóa cần đi cùng yêu cầu bảo đảm tính chính xác, thống nhất của thông tin pháp luật.

Phổ biến pháp luật cũng cần hướng dẫn người dân cách thực hiện quyền và nghĩa vụ. Việc biết quy định về đất đai sẽ hữu ích hơn khi người dân đồng thời biết thủ tục cần thực hiện, cơ quan cần liên hệ và giấy tờ cần chuẩn bị. Tương tự, việc hiểu chính sách trợ giúp pháp lý sẽ thiết thực hơn khi người dân biết đối tượng nào được hỗ trợ, cách đề nghị trợ giúp và nơi có thể tìm đến khi phát sinh vướng mắc.

Từ góc nhìn quản lý nguồn lực, hiệu quả phổ biến pháp luật không nên chỉ được nhìn qua số buổi tổ chức, số tài liệu phát hành hay số lượt người tham dự. Những chỉ số này cần được xem xét cùng khả năng tiếp nhận, mức độ hiểu biết và khả năng vận dụng pháp luật của người dân. Việc lựa chọn nội dung, ngôn ngữ và phương thức truyền đạt cần phù hợp với đặc điểm từng địa bàn, tránh triển khai dàn trải hoặc sử dụng một hình thức chung cho những nhóm có nhu cầu khác nhau.

Do đó, hiệu quả cần được nhìn từ khả năng vận dụng. Khi nội dung xuất phát từ nhu cầu, phương thức phù hợp với điều kiện tiếp nhận và người dân biết cách tìm kiếm hỗ trợ, phổ biến pháp luật mới có điều kiện đi sâu vào đời sống cộng đồng, góp phần nâng cao nhận thức, ý thức chấp hành pháp luật và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người dân./.