Phó Chủ tịch Thường trực Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam Thái Thu Xương: Chuyển từ phong trào đến kết quả thực chất

Để làm rõ hơn điều này, phóng viên Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội đã có cuộc trao đổi với Phó Chủ tịch Thường trực Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam Thái Thu Xương.

Phó Chủ tịch Thường trực Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam Thái Thu Xương. Ảnh: Nguyễn Hải

Đổi mới sáng tạo, nâng cao năng suất lao động

- Tháng Công nhân năm 2026 lựa chọn chủ đề “Đổi mới sáng tạo, nâng cao năng suất lao động” bà có thể giới thiệu những điểm mới trong cách triển khai Tháng Công nhân năm nay để chủ đề này đi vào thực chất tại doanh nghiệp?

- Đất nước ta đang bước vào một giai đoạn phát triển mới với khát vọng xây dựng một Việt Nam hòa bình, độc lập, hùng cường, thịnh vượng, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc. Toàn Đảng, toàn dân, toàn quân đang nỗ lực thi đua, phấn đấu thực hiện hai mục tiêu chiến lược 100 năm. Để hiện thực hóa mục tiêu đó, yêu cầu đặt ra là phải tạo đột phá mạnh mẽ về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; triển khai đồng bộ các đột phá chiến lược; đồng thời phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, khơi dậy ý chí, khát vọng vươn lên của con người Việt Nam. Trong tiến trình ấy, có thể khẳng định: Đổi mới sáng tạo là động lực; chuyển đổi số là phương thức; năng suất lao động là thước đo; còn nâng cao thu nhập, đời sống và việc làm bền vững cho người lao động chính là mục tiêu xuyên suốt.

Bám sát tinh thần chủ đề “Thi đua đổi mới, sáng tạo, tăng tốc bứt phá đưa đất nước vào kỷ nguyên phát triển hùng cường, văn minh, thịnh vượng” được phát động tại Đại hội Thi đua yêu nước toàn quốc lần thứ XI, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam đã triển khai kế hoạch tổ chức Tháng Công nhân năm 2026 với chủ đề “Đổi mới sáng tạo, nâng cao năng suất lao động”.

Với chủ đề này, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam kỳ vọng tạo động lực để đoàn viên công đoàn, công nhân, viên chức, người lao động hăng hái thi đua thực hiện thắng lợi nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội hằng năm và Kế hoạch 5 năm (2026-2030). Điểm đáng chú ý là Tháng Công nhân năm nay không dừng ở một chủ đề mang tính định hướng, mà được thiết kế theo hướng hành động cụ thể, có chỉ tiêu, có cơ chế thúc đẩy và có công cụ đo lường hiệu quả ngay tại cơ sở. Lần đầu tiên, các chỉ tiêu định lượng được xác lập đến cơ sở, đến đoàn viên, người lao động: Phấn đấu 10% đoàn viên, người lao động trong mỗi đơn vị, doanh nghiệp tham gia đề xuất sáng kiến; trong đó tối thiểu 30% sáng kiến được áp dụng vào thực tiễn.

Phong trào đổi mới sáng tạo được triển khai gắn trực tiếp với từng vị trí việc làm, đi sâu vào từng tổ, dây chuyền, phân xưởng - là nơi người lao động hiểu rõ nhất quy trình sản xuất. Công đoàn cơ sở phối hợp chặt chẽ với người sử dụng lao động theo dõi, đánh giá và hỗ trợ triển khai sáng kiến ngay từ đầu, qua đó rút ngắn khoảng cách từ ý tưởng đến ứng dụng. Nội dung đổi mới sáng tạo cũng được mở rộng theo hướng bắt nhịp xu thế mới. Không chỉ dừng lại ở cải tiến kỹ thuật truyền thống, năm nay đặc biệt nhấn mạnh sáng kiến số, kỹ năng số, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh.

- Việc đặt mục tiêu định lượng như tỷ lệ người lao động tham gia sáng kiến hay số sáng kiến được áp dụng là điểm mới đáng chú ý. Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam có cơ chế gì để khuyến khích, ghi nhận và lan tỏa các sáng kiến hiệu quả?

- Việc đặt mục tiêu định lượng như tỷ lệ người lao động tham gia sáng kiến hay số sáng kiến được áp dụng là điểm mới và cụ thể hóa việc thực hiện chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Đại hội đại biểu Đảng bộ Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể Trung ương lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030: “Chuyển từ phong trào hình thức sang kết quả thực chất, dựa trên dữ liệu, số liệu; ưu tiên các mô hình có khả năng nhân rộng nhanh, chi phí hợp lý, tác động lớn đến đời sống, mang lại lợi ích thiết thực cho người dân”.

Từ yêu cầu đó, trách nhiệm của công đoàn cơ sở cũng được đặt ra ở mức cao hơn. Công đoàn không chỉ dừng lại ở vai trò vận động, mà phải thực sự là chủ thể tổ chức, đồng hành, theo dõi và thúc đẩy để mỗi sáng kiến được hình thành, đánh giá và đi vào thực tiễn. Cùng với đó là cơ chế động viên, khen thưởng, tôn vinh kịp thời nhằm nuôi dưỡng động lực sáng tạo trong đội ngũ công nhân, người lao động. Một điểm nhấn quan trọng là gắn phong trào sáng kiến với các sự kiện, nhiệm vụ lớn của tổ chức Công đoàn như đăng ký công trình, sản phẩm chào mừng Đại hội XIV Công đoàn Việt Nam.

Qua đó, mỗi sáng kiến không chỉ dừng ở giá trị riêng lẻ mà còn có “đích đến” rõ ràng, góp phần nâng tầm ý nghĩa và sức lan tỏa. Chúng tôi hướng tới một nguyên tắc xuyên suốt: Mỗi sáng kiến phải được ghi nhận xứng đáng, được áp dụng thực chất và được lan tỏa rộng rãi.

Bảo vệ việc làm, thu nhập và vị thế của người lao động

Tư vấn pháp luật miễn phí cho đoàn viên, người lao động do Liên đoàn Lao động thành phố Hà Nội tổ chức. Ảnh: Bách Sen

- Trong bối cảnh chuyển đổi số và thay đổi thị trường lao động, tổ chức Công đoàn sẽ hỗ trợ người lao động nâng cao kỹ năng, đặc biệt là kỹ năng số như thế nào để đáp ứng yêu cầu mới, thưa bà?

- Tổ chức Công đoàn xác định việc nâng cao kỹ năng, đặc biệt là kỹ năng số cho người lao động vừa là nhiệm vụ cấp bách, vừa là giải pháp lâu dài để bảo vệ việc làm bền vững trong kỷ nguyên số. Trọng tâm hỗ trợ theo hướng: Thứ nhất, Công đoàn tăng cường tuyên truyền để người lao động hiểu rõ chuyển đổi số không chỉ là thách thức mà còn là cơ hội, từ đó hình thành tư duy học tập suốt đời, chủ động cập nhật kỹ năng mới thay vì chờ đợi hỗ trợ.

Thứ hai, chỉ đạo Công đoàn cơ sở phối hợp với doanh nghiệp, cơ sở giáo dục nghề nghiệp, các nền tảng công nghệ để triển khai các chương trình đào tạo linh hoạt (trực tiếp, trực tuyến), tập trung vào các kỹ năng thiết yếu như: Sử dụng công nghệ trong công việc, an toàn thông tin, kỹ năng làm việc trên môi trường số, thích ứng với tự động hóa và trí tuệ nhân tạo.

Thứ ba, phối hợp xây dựng các “không gian học tập số” như: Thư viện học liệu mở, nền tảng đào tạo trực tuyến của Công đoàn; hình thành mạng lưới tư vấn, hướng nghiệp, hỗ trợ chuyển đổi nghề cho đoàn viên, người lao động.

Thứ tư, tiếp tục đề xuất với Nhà nước các cơ chế hỗ trợ đào tạo lại, đào tạo nâng cao kỹ năng cho người lao động; thúc đẩy doanh nghiệp có trách nhiệm đầu tư cho đào tạo, đồng thời bảo đảm người lao động được tiếp cận cơ hội học tập một cách công bằng.

Thứ năm, phát động các phong trào thi đua, vận động người lao động ứng dụng công nghệ, cải tiến kỹ thuật, nâng cao năng suất lao động, coi đây là động lực để lan tỏa tinh thần đổi mới sáng tạo trong đội ngũ công nhân.

- Thông qua các hoạt động đối thoại trong Tháng Công nhân, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam kỳ vọng sẽ tháo gỡ những “điểm nghẽn” nào về chính sách, tiền lương, điều kiện làm việc để vừa bảo đảm quyền lợi người lao động, vừa thúc đẩy năng suất doanh nghiệp?

- Trước hết là điểm nghẽn về tiền lương và thu nhập. Hiện nay, ở không ít doanh nghiệp, tiền lương vẫn chưa theo kịp tốc độ tăng của chi phí sinh hoạt, việc điều chỉnh lương tối thiểu chưa đồng đều, còn tình trạng “lương danh nghĩa tăng nhưng thu nhập thực tế không tăng”. Thông qua các hoạt động đối thoại, Tổng Liên đoàn kỳ vọng thúc đẩy thương lượng thực chất hơn về tiền lương, tiền thưởng, phụ cấp, đặc biệt là cơ chế phân phối theo năng suất và hiệu quả công việc, để người lao động có động lực cống hiến, còn doanh nghiệp giữ được lực lượng lao động ổn định, chất lượng.

Về thời gian làm việc và cường độ lao động, thực tế cho thấy nhiều nơi còn tình trạng làm thêm giờ kéo dài, nhưng chế độ bù đắp chưa tương xứng. Đối thoại cần hướng tới việc cân bằng giữa yêu cầu sản xuất và sức khỏe lâu dài của người lao động, tiến tới các mô hình làm việc hợp lý hơn, nhân văn hơn, nhưng vẫn bảo đảm năng suất lao động. Về điều kiện làm việc và an toàn, vệ sinh lao động, một số doanh nghiệp, đặc biệt trong các ngành nghề nặng nhọc, độc hại, vẫn còn hạn chế trong đầu tư cải thiện môi trường làm việc.

Về phúc lợi xã hội cho người lao động, nhà ở, nhà trẻ, bữa ăn ca, nơi khám chữa bệnh, nơi sinh hoạt văn hóa… vẫn là những vấn đề bức thiết. Khi đời sống chưa được bảo đảm, người lao động khó toàn tâm toàn ý với công việc. Đối thoại cần mở ra các giải pháp đồng hành giữa Công đoàn và doanh nghiệp để nâng cao phúc lợi, từ đó tạo sự gắn bó lâu dài của người lao động với doanh nghiệp, với tổ chức Công đoàn.

- Xin cảm ơn bà về cuộc trao đổi!