Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng: Không coi truy xuất nguồn gốc nông sản là thủ tục hành chính

Như vậy, Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản chính thức hoạt động sau thời gian thí điểm thành công đối với sản phẩm sầu riêng xuất khẩu.

Đây là dấu mốc quan trọng trong lộ trình xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc nông, lâm, thủy sản quốc gia nhằm góp phần phát triển nền nông nghiệp minh bạch, hiện đại, nâng cao năng lực cạnh tranh, bảo vệ uy tín nông sản Việt Nam và củng cố niềm tin người tiêu dùng trong nước và thị trường quốc tế.

Phát biểu tại buổi lễ, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh: Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản là bước tiến quan trọng trong chuyển đổi số ngành nông nghiệp và môi trường nhằm minh bạch hóa toàn bộ chuỗi sản xuất nông nghiệp, truy xuất được nguồn gốc nông sản, từ đó góp phần đảm bảo chất lượng, giữ vững uy tín và nâng cao giá trị của nông sản Việt Nam trên trường quốc tế.

Theo Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng, hiện nay, truy xuất nguồn gốc không còn là yêu cầu riêng đối với một số mặt hàng hoặc một số thị trường xuất khẩu mà đã trở thành xu thế tất yếu trong quản lý chất lượng, minh bạch thông tin và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Ngành nông nghiệp muốn phát triển bền vững buộc phải xây dựng được thương hiệu và phải làm tốt công tác truy xuất nguồn gốc để chinh phục những thị trường khó tính trên thế giới.

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng yêu cầu việc triển khai cần trọng tâm, trọng điểm và đảm bảo tính hiệu quả, khả thi. Trước hết, cần sớm triển khai truy xuất nguồn gốc đối với các ngành hàng chủ lực, sản phẩm có sản lượng lớn, giá trị kinh tế cao, phục vụ tiêu dùng trong nước và xuất khẩu, đặc biệt các thị trường trọng điểm, chiếm tỷ trọng cao trong xuất khẩu nông sản của Việt Nam như Trung Quốc, EU và Hoa Kỳ.

Trên cơ sở đó, tiếp tục hoàn thiện cơ chế, tiêu chuẩn, hạ tầng dữ liệu và Hệ thống truy xuất nguồn gốc để từng bước mở rộng đối với các nhóm sản phẩm khác có yêu cầu quản lý cao, có nguy cơ mất an toàn thực phẩm hoặc phải đáp ứng các quy định nghiêm ngặt của từng thị trường tiêu thụ.

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng đề nghị các bộ, ngành có liên quan và các địa phương tăng cường phối hợp, chuẩn hóa và hoàn thiện cơ chế kết nối liên thông, chia sẻ, xác thực thông tin dữ liệu; đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã và các hộ sản xuất tham gia hệ thống.

“Coi truy xuất nguồn gốc là công cụ để kiểm soát, nâng cao chất lượng, giá trị và sức cạnh tranh của nông sản Việt Nam, không phải là một thủ tục hành chính phát sinh thêm. Do vậy cần có hướng dẫn tiếp cận đơn giản, hiệu quả, phù hợp với tập quán, thói quen, kinh nghiệm canh tác của người nông dân”, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh.

Ông Tạ Văn Tường, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội chia sẻ, Hà Nội đã mong đợi từ lâu một hệ thống truy xuất nguồn gốc mang tính thống nhất ở cấp quốc gia. Hà Nội kiến nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường tiếp tục hỗ trợ các địa phương trong quá trình kết nối, chia sẻ dữ liệu và bảo đảm an toàn, an ninh mạng.

Đồng thời, nghiên cứu xây dựng lộ trình áp dụng truy xuất nguồn gốc theo hướng bắt buộc đối với một số nhóm sản phẩm phù hợp. Đây không chỉ là yêu cầu quản lý mà còn là quyền lợi của chính doanh nghiệp. Những doanh nghiệp kinh doanh bài bản, minh bạch sẽ được hưởng lợi từ việc truy xuất nguồn gốc, nâng cao uy tín, khả năng cạnh tranh và mở rộng thị trường.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản Việt Nam được xây dựng gồm 3 hợp phần chính: Hợp phần dành cho người dân tra cứu thông tin; Hợp phần quản trị phục vụ cơ quan quản lý, doanh nghiệp và các chủ thể tham gia chuỗi; Ứng dụng cài đặt trên điện thoại di động, thiết bị thông minh.

Hệ thống được phát triển theo kiến trúc hiện đại, hướng dịch vụ, mở rộng linh hoạt, bảo đảm vận hành liên tục, đáp ứng yêu cầu của một nền tảng dùng chung cấp quốc gia trong lĩnh vực nông nghiệp; trong đó điểm mới quan trọng của hệ thống là khả năng xác thực, minh bạch và bảo đảm toàn vẹn dữ liệu thông qua ký số điện tử, công nghệ chuỗi khối; định danh sản phẩm theo chuẩn GS1 quốc tế, mã QR theo GS1 Digital Link; trao đổi dữ liệu theo chuẩn thống nhất, tạo điều kiện để nhiều đơn vị giải pháp cùng tham gia, không phụ thuộc vào một nhà cung cấp công nghệ riêng lẻ.

Theo kết quả kiểm thử, hệ thống có khả năng đáp ứng khoảng 1.000 lượt tra cứu/giây; 30.000 người quét tem truy xuất đồng thời; trên 85 triệu lượt quét tem truy xuất/ngày và khoảng 50 bản tin dữ liệu dung lượng 2 MB/giây. Đây là cơ sở kỹ thuật quan trọng để hệ thống có thể mở rộng khi triển khai trên phạm vi toàn quốc.

Đến nay, hệ thống đã tích hợp thông tin, dữ liệu truy xuất nguồn gốc của trên 18.500 sản phẩm, thuộc 181 nhóm sản phẩm của 170 doanh nghiệp tại 24/34 tỉnh, thành phố. Đối với sản phẩm sầu riêng xuất khẩu, đã có 16 doanh nghiệp tham gia thí điểm; bước đầu có 6 container của các doanh nghiệp xuất khẩu thành công sang thị trường Trung Quốc thông qua việc áp dụng truy xuất nguồn gốc điện tử trên hệ thống.

Hệ thống cũng đã và đang được kết nối với các đơn vị cung cấp giải pháp truy xuất nguồn gốc, doanh nghiệp sản xuất, chế biến, xuất khẩu, nhập khẩu nông sản. Các địa phương đã có hệ thống truy xuất nguồn gốc. Đồng thời bảo đảm yêu cầu kết nối, liên thông với các bộ, ngành liên quan và Trung tâm Dữ liệu quốc gia thuộc Bộ Công an theo quy định về an toàn thông tin, an ninh mạng.

Trong thời gian tới, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ tiếp tục phối hợp với các bộ, ngành, địa phương, hiệp hội ngành hàng, doanh nghiệp và các đơn vị công nghệ để mở rộng phạm vi triển khai hệ thống. Bộ ưu tiên các nhóm sản phẩm nông, lâm, thủy sản chủ lực, sản phẩm xuất khẩu, sản phẩm có yêu cầu cao về chất lượng, an toàn thực phẩm và minh bạch nguồn gốc.