Phó Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Trần Văn Tuấn: Đề nghị làm rõ khái niệm 'quê quán' trong Luật Hộ tịch (sửa đổi)

Phát biểu ý kiến tại hội trường, đại biểu Trần Văn Tuấn, Phó Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Bắc Ninh đóng góp ý kiến đối với Dự án Luật Hộ tịch (sửa đổi).

Đại biểu Trần Văn Tuấn phát biểu thảo luận tại hội trường.

Đại biểu cơ bản nhất trí với Tờ trình của Chính phủ về Dự án Luật Hộ tịch (sửa đổi) và dự thảo Luật trình kỳ họp. Việc xác định quê quán là nội dung quan trọng trong giấy khai sinh - giấy tờ hộ tịch đầu tiên của mỗi cá nhân, cũng là dữ liệu quan trọng trong cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư được quy định trong Luật Căn cước.

Theo quy định tại Khoản 8, Điều 2 của dự thảo Luật về “Giải thích từ ngữ” thì “Quê quán của cá nhân được xác định theo quê quán của cha hoặc quê quán của mẹ theo thỏa thuận của cha, mẹ khi đăng ký khai sinh, trường hợp cha, mẹ không thỏa thuận được thì xác định theo tập quán” (cơ bản như Luật Hộ tịch năm 2014).

Đại biểu cho rằng, quy định này chưa giải thích/định nghĩa rõ thế nào là quê quán của cá nhân, mà mới chỉ quy định cách thức xác định quê quán. Theo đó, quê quán của cá nhân được xác định theo quê quán của cha hoặc quê quán của mẹ, từ đó mà suy ra quê quán của cha, mẹ lại theo quê quán của ông, bà...

Theo đại biểu, hiện nay, chưa có quy định pháp luật nào giải thích, định nghĩa một cách rõ ràng và cũng chưa có tiêu chí cụ thể để xác định quê quán của cá nhân. Thực tế, mọi người vẫn thường hiểu quê quán là nguồn gốc, xuất xứ của mỗi cá nhân, nhưng nguồn gốc, xuất xứ đó là nơi sinh, hay là nơi sinh sống, cư trú của cha, mẹ hay là nơi có đông anh em, họ hàng nhiều thế hệ sinh sống, gắn bó lâu dài?…

Về cơ bản, khi cấp đăng ký khai sinh, chính quyền cơ sở thường xác định quê quán của đứa trẻ sinh ra là nơi sinh của cha hoặc mẹ. Chính vì quy định chung chung, mơ hồ như trên đã và đang dẫn đến tình trạng tùy ý, lúng túng trong đăng ký và quản lý hộ tịch liên quan đến việc xác định, ghi nhận quê quán của cá nhân.

Vì thế, hiện nay có rất nhiều gia đình trong giấy khai sinh và các giấy tờ liên quan khác của các cá nhân ghi thông tin về quê quán thiếu thống nhất, như cùng là anh, chị, em ruột lại ghi quê quán khác nhau (người thì ghi theo quê quán của cha, người thì ghi theo quê quán của mẹ, hoặc theo nơi sinh của cha, mẹ, hoặc theo nguồn gốc gia đình, họ tộc, hoặc theo nơi thường trú của gia đình…).

Toàn cảnh phiên thảo luận tại hội trường.

Phó Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Bắc Ninh Trần Văn Tuấn đề nghị Ban soạn thảo Dự án Luật cần nghiên cứu chỉnh sửa quy định tại khoản 8, Điều 2 về giải thích/định nghĩa “quê quán của cá nhân” theo hướng: Thông tin về quê quán phải phản ánh “nguồn gốc, xuất xứ” của mỗi cá nhân. Đồng thời cần bổ sung vào dự thảo Luật 1 điều quy định tiêu chí cụ thể để xác định quê quán của mỗi cá nhân. Đề nghị chuyển, gộp toàn bộ nội dung của khoản 8, Điều 2 vào điểm a, khoản 4, Điều 15 về “đăng ký khai sinh” và biên tập lại cho phù hợp.

Theo đại biểu, rất khó để xây dựng được các tiêu chí cụ thể về xác định quê quán của mỗi cá nhân, do trong xã hội hiện đại, điều kiện sinh sống, làm việc của mỗi cá nhân, gia đình, cũng như giữa các thế hệ thường xuyên có biến động.

Vì vậy, đại biểu cũng đề nghị Ban soạn thảo đánh giá rõ hơn về ý nghĩa và sự cần thiết của việc xác định, ghi nhận quê quán của cá nhân theo Luật Hộ tịch và các văn bản pháp luật liên quan.

Trong đó, cần tham khảo kinh nghiệm quốc tế, hầu hết các nước trên thế giới khái niệm “quê quán” không được xác định thống nhất như ở Việt Nam. Mỗi quốc gia có những cách hiểu và ghi nhận khác nhau, thường gắn với khái niệm pháp lý như: nơi sinh, quốc tịch hoặc nơi cư trú; phổ biến nhất là chỉ ghi nhận nơi sinh trong giấy khai sinh, hộ chiếu.