Phó trưởng Đoàn ĐBQH thành phố Quảng Ninh Nguyễn Thị Thu Hà: Khơi thông nguồn lực xã hội, kiến tạo môi trường giáo dục minh bạch

Phiên giải trình có sự tham dự và phát biểu chỉ đạo của Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh. Ảnh: Trọng Hiếu

Đánh giá đúng tình hình thực thi

Phiên giải trình của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo về tình hình thực hiện chính sách, pháp luật trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo được Ủy ban Văn hóa và Xã hội triển khai nhằm đánh giá thực tiễn tình hình triển khai thực hiện các luật, nghị quyết được ban hành trong lĩnh vực giáo dục, đào tạo sau thời gian gần 9 tháng đưa vào thực hiện. Nhất là, tiến độ xây dựng, ban hành văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành, đánh giá kết quả bước đầu; đồng thời, phân tích nguyên nhân của những khó khăn, vướng mắc, bất cập trong khâu tổ chức thực hiện.

Phát biểu khai mạc phiên giải trình, Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh khẳng định: tại Kỳ họp thứ Chín và Kỳ họp thứ Mười, Quốc hội khóa XV đã xem xét, thông qua các đạo luật cơ bản nhất, hoàn thiện đáng kể hệ thống văn bản pháp luật đồng bộ thuộc lĩnh vực giáo dục và đào tạo; bao gồm 4 luật: Luật Nhà giáo, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục, Luật Giáo dục đại học (sửa đổi), Luật Giáo dục nghề nghiệp (sửa đổi). Quốc hội cũng đã ban hành Nghị quyết số 248/2025/QH15 về một số cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội để thực hiện đột phá phát triển giáo dục và đào tạo và Nghị quyết số 249/2025/QH15 phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia hiện đại hóa, nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo giai đoạn 2026 - 2035.

Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh phát biểu khai mạc phiên giải trình. Ảnh: Trọng Hiếu

Theo nhận định của Chủ nhiệm Nguyễn Đắc Vinh, đây là sự thể chế hóa kịp thời, khá toàn diện nhiều nội dung của Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, thể hiện quyết tâm chính trị rất cao của Đảng, Nhà nước.

Trước thềm phiên giải trình, Thường trực Ủy ban Văn hóa và Xã hội đã tổ chức khảo sát, làm việc tại một số địa phương cũng như Bộ Giáo dục và Đào tạo để đánh giá sơ bộ tình hình tổ chức thực hiện các văn bản luật trên thực tế. Kết quả khảo sát ghi nhận nỗ lực của Chính phủ, Bộ Giáo dục và Đào tạo, các bộ, ngành trong việc ban hành khối lượng lớn văn bản quy định chi tiết, tạo cơ sở pháp lý cho đổi mới giáo dục.

Tuy nhiên, tổng hợp báo cáo của các bộ, ý kiến ĐBQH, phản ánh của cử tri cho thấy tiến độ ban hành một số văn bản quan trọng, nhất là chính sách tiền lương nhà giáo còn chậm. Tình trạng thừa, thiếu giáo viên cục bộ theo cấp học, môn học, địa bàn chưa được khắc phục căn bản. Mô hình trung học nghề mới ở giai đoạn đầu triển khai, trong khi kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông đặt yêu cầu cao về tính nghiêm túc, khách quan nhưng vẫn xảy ra vi phạm khá nghiêm trọng. Việc xây dựng văn hóa học đường, bảo vệ học sinh trên môi trường mạng còn những hạn chế.

Bảo đảm hiệu quả, mạnh bạch trong huy động lực lượng chuyên môn

Tham gia chất vấn tại phiên giải trình, Phó trưởng Đoàn ĐBQH thành phố Quảng Ninh Nguyễn Thị Thu Hà bày tỏ quan tâm đến công tác huy động lực lượng xã hội tham gia các hoạt động giáo dục trong cơ sở giáo dục phổ thông. Việc phát huy nguồn lực từ các chuyên gia, nghệ nhân, nghệ sĩ, huấn luyện viên, vận động viên, những người có chuyên môn, kinh nghiệm thực tiễn trong các lĩnh vực phù hợp sẽ bổ trợ đắc lực cho đội ngũ nhà giáo. Lực lượng này khi tham gia vào quá trình giảng dạy sẽ góp phần làm phong phú nội dung giáo dục, tăng cường trải nghiệm, kỹ năng, định hướng phát triển toàn diện cho học sinh các cấp.

Phó trưởng Đoàn ĐBQH thành phố Quảng Ninh Nguyễn Thị Thu Hà tham gia chất vấn Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo

Theo đại biểu Nghị quyết số 71 của Bộ Chính trị đặt ra yêu cầu xây dựng chính sách phù hợp để huy động các lực lượng xã hội tham gia giảng dạy, huấn luyện trong các cơ sở giáo dục. Đồng thời, Công văn số 5215/BGDĐT-GDPT ngày 3/9/2025 của Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng đã hướng dẫn việc mời chuyên gia, nghệ nhân, nghệ sĩ, huấn luyện viên, vận động viên tham gia một số hoạt động giáo dục tại trường phổ thông, như tổ chức các tiết học chuyên đề, câu lạc bộ nghệ thuật, thể thao, kỹ năng, giao lưu văn hóa và tăng cường các hoạt động trải nghiệm cho học sinh.

Từ thực tiễn triển khai, đại biểu đề nghị Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo cho biết định hướng và giải pháp tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách, hướng dẫn để các cơ sở giáo dục có căn cứ thực hiện thuận lợi, thống nhất. Trong đó, cần làm rõ các quy định về tiêu chuẩn, điều kiện đối với lực lượng được mời tham gia; nội dung, hình thức, thời lượng tham gia hoạt động giáo dục; cơ chế ký kết hợp đồng, chế độ thù lao; nguồn kinh phí và trách nhiệm chi trả của các cơ sở giáo dục.

Đại biểu nhấn mạnh, việc hoàn thiện hành lang pháp lý cần bảo đảm vừa tạo điều kiện để các nhà trường chủ động huy động nguồn lực xã hội, vừa bảo đảm công khai, minh bạch trong lựa chọn, sử dụng và chi trả đối với lực lượng tham gia. Qua đó, phát huy hiệu quả nguồn lực xã hội cho giáo dục, bổ sung những kiến thức, kỹ năng và trải nghiệm thực tiễn cho học sinh; đồng thời phòng ngừa những cách làm thiếu thống nhất, phát sinh biến tướng hoặc hệ lụy không mong muốn trong quá trình thực hiện.

Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn phát biểu giải trình các vấn đề đại biểu quan tâm. Ảnh: Trọng Hiếu

Trước vấn đề đại biểu quan tâm, Ủy viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn cho biết: một trong những giải pháp quan trọng để giảm áp lực học tập, học thêm là tiếp tục mở rộng hệ thống trung học phổ thông nghề, bảo đảm đủ chỗ học cho học sinh theo đúng nguyện vọng. Cùng với đó, cần từng bước thu hẹp khoảng cách về chất lượng giáo dục giữa các trường, các lớp. Khi cơ hội tiếp cận giáo dục có chất lượng được bảo đảm đồng đều hơn, áp lực phải học thêm và những hiện tượng tiêu cực phát sinh từ sự chênh lệch này cũng sẽ được giảm thiểu.

Về việc huy động nghệ sĩ, huấn luyện viên, vận động viên và các lực lượng chuyên môn ngoài nhà trường tham gia hoạt động giáo dục, Bộ trưởng cho biết: trong năm học 2026-2027, Bộ sẽ phối hợp với Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tiếp tục rà soát, hoàn thiện các văn bản hướng dẫn. Nội dung sẽ tập trung làm rõ tiêu chuẩn, điều kiện đối với người tham gia; chế độ bảo hiểm lao động, phương thức chi trả, trách nhiệm của các bên và các yêu cầu bảo đảm an toàn cho học sinh. Qua đó, vừa bảo đảm chất lượng giáo dục, vừa khai thác hiệu quả đội ngũ có chuyên môn, kinh nghiệm trong những môn học, hoạt động giáo dục mang tính đặc thù.

Các đại biểu tham dự phiên giải trình. Ảnh: Trọng Hiếu

Đối với công tác tổ chức bữa ăn bán trú, Bộ trưởng cho biết, về quản lý nhà nước, Bộ đã tham mưu Thủ tướng Chính phủ ban hành công điện và đang tiếp tục hoàn thiện dự thảo thông tư nhằm tăng cường quản lý, tổ chức công tác bán trú trong các cơ sở giáo dục. Việc triển khai được thực hiện theo tinh thần chỉ đạo của Tổng Bí thư, trong đó đề cao trách nhiệm của địa phương trong lựa chọn đơn vị cung cấp suất ăn, bảo đảm chất lượng, an toàn và quyền lợi của học sinh.

Theo Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn, việc phân định rõ trách nhiệm trong tổ chức bữa ăn bán trú cũng nhằm giúp giáo viên và nhà trường tập trung thực hiện nhiệm vụ chuyên môn. Nhà trường không có chức năng, nhiệm vụ trực tiếp cung cấp suất ăn mà chuyển sang vai trò giám sát, kiểm tra việc thực hiện; qua đó góp phần bảo đảm chất lượng bữa ăn, đảm bảo an toàn thực phẩm.