Bộ GD-ĐT: Không nên suy diễn tất cả chương trình liên kết đều phải dừng theo Thông tư 85
Thông tư 85 không quy định việc chấm dứt tất cả các chương trình liên kết đang được tổ chức tại cơ sở giáo dục phổ thông. Việc tiếp tục, điều chỉnh hoặc chấm dứt một hoạt động cụ thể phải căn cứ vào bản chất nội dung, điều kiện tổ chức, quy định của Thông tư và pháp luật có liên quan. Do đó, không nên suy diễn rằng tất cả chương trình liên kết đều phải dừng, nhưng cũng không thể mặc nhiên tiếp tục mọi chương trình chỉ vì đã triển khai từ trước.
Ông Thái Văn Tài, Vụ trưởng Vụ Giáo dục Phổ thông, Bộ GD-ĐT đã nhấn mạnh như vậy khi trao đổi với báo chí về những điểm quan trọng trong Thông tư số 85/2026/TT-BGDĐT được ban hành ngày 30/9/2026, có hiệu lực từ ngày 15/11/2026, thay thế Thông tư số 04/2014/TT-BGDĐT đối với cơ sở giáo dục phổ thông theo quy định về hiệu lực và chuyển tiếp của Thông tư.
TS Thái Văn Tài - Vụ trưởng Vụ Giáo dục phổ thông (Bộ GD-ĐT). Ảnh: Duy Thông
Nghiêm cấm việc ép buộc, tạo áp lực để học sinh tham gia
Trao đổi với báo chí, ông Thái Văn Tài, Vụ trưởng Vụ Giáo dục Phổ thông cho biết, thông điệp xuyên suốt của Thông tư số 85 là bảo đảm những nội dung giáo dục cần thiết cho mọi học sinh thuộc trách nhiệm của nhà trường; đáp ứng nhu cầu phát triển riêng của người học trên cơ sở tự nguyện; sử dụng kinh phí đúng quy định; bảo đảm quyền lợi của học sinh và nhà giáo; tăng cường trách nhiệm giải trình và quản lý trong quá trình thực hiện.
Do đó, thông tư 85 không quy định việc chấm dứt tất cả các chương trình liên kết đang được tổ chức tại cơ sở giáo dục phổ thông. Việc tiếp tục, điều chỉnh hoặc chấm dứt một hoạt động cụ thể phải căn cứ vào bản chất nội dung, điều kiện tổ chức, quy định của Thông tư và pháp luật có liên quan.
Ông Tài lý giải, khoản 2 Điều 7 quy định về hoạt động giáo dục theo nhu cầu người học, trong đó có các nội dung mở rộng, nâng cao hoặc chuyên sâu nhằm đáp ứng nhu cầu, sở thích, năng khiếu và định hướng phát triển cá nhân. Những hoạt động này có thể được tổ chức trên cơ sở tự nguyện và thu kinh phí theo quy định khi đáp ứng đầy đủ điều kiện của Thông tư.
Ví dụ, một số nội dung chuyên sâu về ngoại ngữ, lập trình, robot, IoT, nghiên cứu khoa học kỹ thuật hoặc hoạt động phát triển năng khiếu văn hóa, nghệ thuật, thể thao có thể được xem xét tổ chức theo nhu cầu người học nếu phù hợp với bản chất hoạt động và đáp ứng các điều kiện liên quan. Tuy nhiên, không thể chỉ căn cứ vào tên gọi hoặc việc có đối tác tham gia để xác định hoạt động đó được phép thu tiền.
Ngược lại, những nội dung cơ bản, nền tảng, cần thiết thuộc trách nhiệm bảo đảm của Nhà nước hoặc hoạt động giáo dục tăng cường không được chuyển sang hoạt động theo nhu cầu để thu kinh phí. Điều 5 cũng nghiêm cấm việc ép buộc, tạo áp lực để học sinh tham gia hoặc lợi dụng các hoạt động này để tổ chức dạy trước chương trình, ôn tập, luyện thi, dạy thêm, học thêm trái quy định.
Đối với các hoạt động đã được phê duyệt hoặc đang thực hiện theo văn bản, hợp đồng ký kết trước ngày Thông tư có hiệu lực, khoản 1 Điều 24 quy định việc tiếp tục thực hiện đến hết năm học 2026–2027 trong phạm vi và với điều kiện được nêu tại điều khoản này, bao gồm yêu cầu nội dung, hình thức tổ chức, mức thu và các điều kiện bảo đảm không trái với Thông tư và pháp luật có liên quan. Trường hợp không phù hợp thì cơ sở giáo dục có trách nhiệm điều chỉnh theo quy định; việc điều chỉnh hoặc chấm dứt hợp đồng thực hiện theo pháp luật và thỏa thuận giữa các bên, bảo đảm quyền lợi của người học.
Do đó, việc xử lý chương trình đang triển khai cần được xem xét trên cơ sở từng trường hợp cụ thể. Không nên suy diễn rằng tất cả chương trình liên kết đều phải dừng, nhưng cũng không thể mặc nhiên tiếp tục mọi chương trình chỉ vì đã triển khai từ trước.
“Để thực hiện thống nhất, các cơ sở giáo dục cần rà soát kế hoạch, nội dung, đối tác, mức thu và điều kiện tổ chức; chủ động trao đổi với cơ quan quản lý giáo dục khi có vướng mắc. Sở Giáo dục và Đào tạo hướng dẫn việc thực hiện theo thẩm quyền, bảo đảm đúng quy định và không đặt thêm điều kiện, thủ tục ngoài Thông tư” – ông Tài nhấn mạnh.
Nhà trường phải công khai kế hoạch và các thông tin liên quan
Trước câu hỏi, liệu có tình trạng nhà trường không chú trọng hoạt động giáo dục tăng cường do không được thu tiền, nhưng lại phát triển chương trình liên kết dưới danh nghĩa hoạt động giáo dục theo nhu cầu người học hay không?
Ông Thái Văn Tài cho biết, thông tư đã quy định các nguyên tắc, trách nhiệm và hành vi bị nghiêm cấm nhằm ngăn ngừa tình trạng này. Có thể nhấn mạnh bốn nội dung.
Thứ nhất, phải bảo đảm thực hiện đầy đủ hoạt động giáo dục tăng cường trước khi tổ chức hoạt động giáo dục theo nhu cầu người học
Khoản 1 Điều 5 nghiêm cấm việc cắt giảm, không tổ chức hoặc tổ chức không đầy đủ nội dung giáo dục tăng cường theo kế hoạch đã được phê duyệt. Điểm a khoản 3 Điều 7 quy định điều kiện tổ chức hoạt động giáo dục theo nhu cầu người học là cơ sở giáo dục phải bảo đảm thực hiện đầy đủ hoạt động giáo dục chính khóa và hoạt động giáo dục tăng cường.
Vì vậy, nhà trường không được bỏ qua hoặc thực hiện không đầy đủ những nội dung giáo dục tăng cường đã được xác định trong kế hoạch để chuyển sang tổ chức hoạt động theo nhu cầu có thu tiền.
Thứ hai, hoạt động giáo dục tăng cường không thu tiền nhưng phải có nguồn lực bảo đảm thực hiện
Theo Điều 14 và Điều 15 của Thông tư, kinh phí tổ chức hoạt động giáo dục tăng cường được bảo đảm theo quy định, từ dự toán chi thường xuyên của cơ sở giáo dục, các nguồn kinh phí hợp pháp khác và việc bố trí ngân sách theo thẩm quyền. Việc tổ chức hoạt động phải gắn với điều kiện thực tế và trách nhiệm bảo đảm chất lượng giáo dục của nhà trường.
Không thu tiền của người học không có nghĩa là nhà trường được phép cắt giảm hoặc không tổ chức hoạt động giáo dục tăng cường theo kế hoạch.
Thứ ba, không được chuyển hoặc tách nội dung giáo dục tăng cường thành hoạt động theo nhu cầu để thu kinh phí
Khoản 1 Điều 5 nghiêm cấm chuyển, tách nội dung giáo dục thuộc trách nhiệm bảo đảm của Nhà nước hoặc nội dung hoạt động giáo dục tăng cường sang hoạt động giáo dục theo nhu cầu người học để thu kinh phí. Đồng thời, Thông tư nghiêm cấm lợi dụng các hoạt động này để dạy trước chương trình, ôn tập, luyện thi hoặc tổ chức dạy thêm, học thêm trái quy định.
Do đó, việc một chương trình được gọi là “liên kết”, “nâng cao”, “tự chọn” hay “theo nhu cầu” không tự động làm thay đổi bản chất của hoạt động. Nhà trường phải căn cứ vào mục tiêu, nội dung và cách thức tổ chức để xác định đúng loại hoạt động, thực hiện đúng trách nhiệm và quy định về kinh phí.
Thứ tư, tăng cường trách nhiệm của người đứng đầu và công khai, minh bạch trong tổ chức thực hiện
Nhà trường phải công khai kế hoạch và các thông tin liên quan theo quy định. Người đứng đầu cơ sở giáo dục chịu trách nhiệm về việc tổ chức hoạt động, lựa chọn đối tác, chất lượng, các điều kiện bảo đảm, việc thu và sử dụng kinh phí cũng như quyền lợi của người học.
Ông Thái Văn Tài cho biết, việc phối hợp với tổ chức, cá nhân bên ngoài phải bảo đảm đúng quy định, công khai, minh bạch, khách quan và tự nguyện; không được ép buộc học sinh tham gia, để đối tác làm thay trách nhiệm của nhà trường hoặc lợi dụng hoạt động giáo dục để quảng cáo, tiếp thị trái quy định.
Đối với các hoạt động giáo dục kỹ năng sống và hoạt động giáo dục ngoài giờ chính khóa thuộc diện chuyển tiếp theo Điều 24, cơ sở giáo dục thực hiện theo đúng điều kiện, thời hạn và yêu cầu điều chỉnh được quy định tại Thông tư.
Bộ Giáo dục và Đào tạo đề nghị các cơ sở giáo dục thực hiện nghiêm Thông tư; cơ quan quản lý giáo dục các cấp tăng cường hướng dẫn, kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm theo thẩm quyền. Cha mẹ học sinh có thể phản ánh đến nhà trường hoặc cơ quan quản lý giáo dục có thẩm quyền khi phát hiện dấu hiệu thu tiền không đúng quy định, ép buộc tham gia hoặc tổ chức hoạt động giáo dục không đúng bản chất.
Nhà trường không được thu tiền của người học đối với hoạt động giáo dục tăng cường
Ông Thái Văn Tài cho biết, bảo đảm công bằng trong tiếp cận giáo dục là một trong những nguyên tắc quan trọng của Thông tư 85. Điều này thể hiện ở trách nhiệm tổ chức hoạt động giáo dục tăng cường, nguyên tắc tự nguyện đối với hoạt động theo nhu cầu người học, cơ chế hỗ trợ đối tượng khó khăn và yêu cầu công khai, giám sát trong quá trình thực hiện.
Trong quá trình xây dựng Thông tư, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã tổng kết việc thực hiện Thông tư số 04/2014/TT-BGDĐT và tổ chức lấy ý kiến các địa phương, cơ sở giáo dục. Thực tiễn cho thấy điều kiện về đội ngũ, cơ sở vật chất và nguồn lực giữa các địa phương, các trường còn khác nhau. Vì vậy, việc triển khai cần gắn với kế hoạch giáo dục của nhà trường, điều kiện thực tế và lộ trình tổ chức dạy học 02 buổi/ngày theo quy định.
Như vậy, việc triển khai không được hiểu là tất cả các trường phải tổ chức ngay mọi loại hình hoạt động với cùng quy mô, thời lượng và điều kiện cơ sở vật chất. Nhà trường cần căn cứ kế hoạch giáo dục, yêu cầu của Thông tư và điều kiện thực tế để tổ chức phù hợp; đồng thời thực hiện đầy đủ trách nhiệm đối với các nội dung giáo dục tăng cường đã được xác định trong kế hoạch theo quy định.
Ví dụ đối với lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI), các nội dung cốt lõi nhằm trang bị hiểu biết cơ bản, đạo đức và kỹ năng sử dụng AI an toàn, có trách nhiệm cho học sinh có thể được tổ chức trong hoạt động giáo dục tăng cường theo kế hoạch của nhà trường. Các nội dung chuyên sâu hơn như lập trình, xây dựng sản phẩm hoặc thực hiện dự án AI có thể được xem xét tổ chức theo nhu cầu người học nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện của Thông tư.
Tương tự, đối với ngoại ngữ, việc tăng cường thực hành giao tiếp, trải nghiệm và vận dụng kiến thức phù hợp với chương trình giáo dục phổ thông có thể thuộc hoạt động giáo dục tăng cường; các nội dung chuyên sâu hoặc đáp ứng nhu cầu riêng như chuẩn bị chứng chỉ quốc tế có thể được xem xét trong hoạt động giáo dục theo nhu cầu người học, tùy theo mục tiêu, nội dung và cách thức tổ chức thực tế.
Các ví dụ trên nhằm minh họa cách phân định, không phải danh mục phân loại cố định cho mọi trường hợp.
Để bảo đảm phụ huynh dễ theo dõi, nhà trường có trách nhiệm xây dựng kế hoạch riêng cho từng loại hoạt động, công khai nội dung, hình thức tổ chức, thời lượng, đối tác phối hợp và mức thu (nếu có) theo quy định. Cha mẹ học sinh cần được thông tin rõ về hoạt động nào không thu tiền, hoạt động nào có thể thu kinh phí và căn cứ thu. Đối với hoạt động giáo dục tăng cường, nhà trường không được thu tiền của người học dưới bất kỳ hình thức nào.
