Phòng ngừa đuối nước trẻ em mùa mưa bão

Chủ động trang bị kỹ năng, phòng ngừa tai nạn đuối nước

Đuối nước tiếp tục là một trong những nguy cơ hàng đầu gây tử vong do tai nạn, thương tích ở trẻ em tại Việt Nam.

Theo thông tin được Tổ chức Y tế thế giới (WHO) công bố nhân Ngày Thế giới Phòng, chống đuối nước 25/7/2026, năm 2025, Việt Nam ghi nhận hơn 1.500 trẻ em tử vong do đuối nước, tương đương trung bình khoảng 5 trẻ mỗi ngày. Mặc dù số ca tử vong đã giảm hơn 20% trong giai đoạn 2020-2025, thực trạng này vẫn đặt ra yêu cầu cấp thiết phải tiếp tục triển khai các giải pháp phòng ngừa hiệu quả.

Nguy cơ đuối nước ở trẻ em có xu hướng gia tăng trong những ngày hè, khi học sinh bước vào kỳ nghỉ, có nhiều thời gian vui chơi và tham gia các hoạt động dưới nước. Đặc biệt, vào mùa mưa bão, tình trạng ngập úng khiến nhiều khu vực tiềm ẩn nguy hiểm như hố nước, rãnh thoát nước, hố ga ngập sâu hoặc dòng chảy xiết, tạo thêm những nguy cơ tai nạn đuối nước khó lường.

Trong khi đó, ở khu vực nông thôn, nơi có hệ thống ao, hồ, sông, suối, kênh, mương dày đặc, trẻ em thường xuyên tiếp xúc với môi trường nước nhưng không phải em nào cũng được trang bị đầy đủ kiến thức và kỹ năng tự bảo vệ.

Trước thực tế đó, nhiều trường học tại Hà Nội đã chủ động triển khai đồng bộ các giải pháp phòng, chống đuối nước, coi đây là nhiệm vụ quan trọng trong công tác giáo dục và bảo đảm an toàn cho học sinh.

Các hoạt động không chỉ dừng lại ở việc tuyên truyền, nhắc nhở mà từng bước được cụ thể hóa thông qua chương trình giáo dục kỹ năng sống, hoạt động ngoại khóa, thực hành và phối hợp với các đơn vị chuyên môn tổ chức dạy bơi.

Cần tạo môi trường an toàn cho trẻ để phòng tránh đuối nước

Đáng chú ý, nhiều nhà trường đã phối hợp với các trung tâm thể thao, bể bơi đủ điều kiện để tổ chức lớp học bơi dành cho học sinh. Nội dung đào tạo không chỉ tập trung vào kỹ thuật bơi cơ bản mà còn chú trọng kỹ năng sinh tồn dưới nước, như cách nổi khi gặp sự cố, giữ bình tĩnh khi bị chuột rút, nhận biết tình huống nguy hiểm và kêu gọi hỗ trợ khi cần thiết.

Việc đưa kỹ năng an toàn trong môi trường nước đến gần hơn với học sinh góp phần giúp các em chủ động nhận diện nguy cơ, hình thành phản xạ xử lý tình huống và nâng cao khả năng tự bảo vệ. Đây cũng là hướng tiếp cận thiết thực, chuyển từ tuyên truyền đơn thuần sang giáo dục thông qua trải nghiệm và thực hành.

Không chỉ có nhà trường, chính quyền cơ sở tại nhiều địa phương cũng đã tích cực phối hợp triển khai các hoạt động phòng, chống đuối nước. Theo đại diện Phòng Văn hóa và Xã hội xã Hoài Đức, những năm gần đây, đặc biệt trong dịp hè, công tác phòng, chống đuối nước đã trở thành nhiệm vụ được địa phương quan tâm, chỉ đạo thực hiện thường xuyên. Chính quyền địa phương và các nhà trường phải xác định đây là một nội dung quan trọng trong giáo dục toàn diện học sinh.

Đại diện Phòng Văn hóa và Xã hội xã Hoài Đức nhấn mạnh: “Công tác phòng, chống đuối nước không thể chỉ là khẩu hiệu, mà phải trở thành hành động cụ thể, thường xuyên và có trách nhiệm của cả hệ thống. Nhà trường, gia đình và chính quyền phải cùng vào cuộc, trong đó kỹ năng bơi an toàn là giải pháp căn cơ, lâu dài để giảm thiểu rủi ro cho trẻ em”.

Chuyển từ ứng phó sang chủ động phòng ngừa

Không riêng Hà Nội, những năm gần đây, công tác phòng, chống đuối nước trong trường học tại nhiều địa phương trên cả nước đã có những chuyển biến tích cực. Tuy nhiên, để đạt hiệu quả bền vững, việc mở rộng mô hình dạy bơi an toàn cần được triển khai song song với giáo dục kỹ năng phòng tránh, nâng cao ý thức của gia đình và cộng đồng trong giám sát trẻ em.

Trong các loại hình tai nạn thương tích, đuối nước đặc biệt nguy hiểm bởi sự cố có thể diễn biến rất nhanh, trong khi khả năng cứu sống nạn nhân phụ thuộc lớn vào việc phát hiện và xử lý kịp thời. Đáng lưu ý, biết bơi không đồng nghĩa với việc trẻ có thể an toàn trong mọi tình huống. Những yếu tố như dòng nước chảy xiết, vùng nước sâu, thời tiết bất lợi, chuột rút hoặc tâm lý hoảng loạn đều có thể khiến trẻ gặp nguy hiểm.

Vì vậy, bên cạnh dạy bơi, học sinh cần được trang bị kiến thức nhận biết khu vực nguy hiểm, nguyên tắc không tự ý tắm, bơi tại sông, hồ, ao, suối khi không có người lớn giám sát; không vui chơi gần mép nước, công trình chứa nước và những nơi có biển cảnh báo nguy hiểm. Khi phát hiện người bị đuối nước, trẻ cần biết cách hô hoán, gọi người lớn và lực lượng cứu hộ, không tự ý nhảy xuống nước cứu người khi chưa có kỹ năng và phương tiện bảo hộ phù hợp.

Định hướng này cũng được nhấn mạnh trong Công điện số 40/CĐ-TTg ngày 19/5/2026 của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường công tác phòng, chống đuối nước đối với trẻ em. Theo đó, Bộ Giáo dục và Đào tạo được giao đẩy mạnh giáo dục kiến thức, kỹ năng phòng, chống đuối nước; phát triển phong trào dạy bơi an toàn, hướng dẫn kỹ năng an toàn trong môi trường nước và tăng cường phối hợp giữa nhà trường với gia đình, nhất là trong thời gian nghỉ hè.

Đây là cơ sở quan trọng để ngành Giáo dục và các địa phương tiếp tục cụ thể hóa trách nhiệm trong công tác bảo vệ học sinh. Tùy điều kiện thực tế, các cơ sở giáo dục cần xây dựng nội dung tuyên truyền phù hợp với đặc điểm địa bàn, nhất là những khu vực có nhiều sông, hồ, ao, kênh, mương hoặc thường xuyên xảy ra ngập lụt.

Có thể thấy, phòng, chống đuối nước trẻ em không phải là nhiệm vụ mang tính thời điểm, chỉ được quan tâm vào dịp hè hay khi xảy ra tai nạn, mà cần trở thành hoạt động thường xuyên trong mỗi nhà trường, gia đình và cộng đồng. Từ những buổi học bơi an toàn, những giờ giáo dục kỹ năng sống đến việc rào chắn ao hồ, cảnh báo khu vực nguy hiểm, mỗi hành động thiết thực đều góp phần bảo vệ trẻ em trước những rủi ro có thể phòng tránh.