Phòng ngừa ngộ độc thực phẩm và lạm dụng rượu bia dịp Tết

Vừa qua, Trung tâm Chống độc - Bệnh viện Bạch Mai tiếp nhận 6 bệnh nhân trong tình trạng rối loạn hô hấp, toan chuyển hóa nặng, trong đó có 2 người bị tổn thương thần kinh thị giác do ngộ độc methanol. Trước đó, một nạn nhân đã tử vong. May mắn, nhờ được điều trị tích cực, cả 6 bệnh nhân đều hồi phục và đã xuất viện.

Kết quả xét nghiệm cho thấy nồng độ methanol trong máu dao động từ 44,6 đến 256,9 mg/dL. Đặc biệt, mẫu rượu các nạn nhân sử dụng chứa tới 30,3% methanol, trong khi ethanol chỉ chiếm 1,84%.

TS.BS Nguyễn Trung Nguyên - Giám đốc Trung tâm Chống độc khẳng định, đây là rượu giả pha từ cồn công nghiệp methanol, không phải rượu gạo hay rượu truyền thống. Rượu tự nấu nếu có methanol cũng chỉ ở dạng vết và không thể gây ngộ độc nặng.

Theo Trung tâm Chống độc, tỷ lệ tử vong do ngộ độc methanol tại Việt Nam rất cao, khoảng 30% ngay cả khi được điều trị tại cơ sở chuyên sâu, và có thể lên tới 50% ở vùng sâu, vùng xa. Đáng lo ngại, bệnh cảnh mù mắt, hôn mê do methanol dễ bị nhầm với đột quỵ, dẫn đến chậm trễ trong chẩn đoán và điều trị.

Từ vụ việc này, các chuyên gia tiếp tục cảnh báo về vấn nạn rượu giả, cồn sát trùng giả chứa methanol vẫn len lỏi trong cộng đồng. Methanol là hóa chất công nghiệp được nhập khẩu và sản xuất với số lượng lớn, nhưng khâu quản lý còn lỏng lẻo, tạo điều kiện để bị pha trộn thành rượu giả, gây hậu quả nghiêm trọng cho sức khỏe cộng đồng và hệ thống y tế.

BSCKII Dương Quốc Bảo - Phó Trưởng khoa Truyền nhiễm (Bệnh viện Đa khoa Đống Đa, Hà Nội) khuyến cáo, dịp Tết là thời điểm thực phẩm được chế biến với số lượng lớn, bảo quản lâu ngày và sử dụng nhiều món ăn nguội như giò, chả, nem chua, thịt đông, bánh chưng, bánh tét. Nếu khâu lựa chọn nguyên liệu, chế biến hoặc bảo quản không bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm, nguy cơ ngộ độc là rất cao. Những biểu hiện thường gặp của ngộ độc thực phẩm gồm buồn nôn, nôn, đau bụng, tiêu chảy, sốt, mệt mỏi; trường hợp nặng có thể gây mất nước, rối loạn điện giải, tụt huyết áp, thậm chí đe dọa tính mạng, đặc biệt ở trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai và người có bệnh nền.

Không chỉ thực phẩm, rượu bia là một yếu tố nguy cơ lớn trong dịp Tết. Việc uống nhiều rượu bia trong thời gian ngắn có thể gây ngộ độc cấp tính với các triệu chứng đau đầu, chóng mặt, nôn nhiều, rối loạn ý thức; nặng hơn là hôn mê, suy hô hấp. Đáng lo ngại hơn, nhiều trường hợp ngộ độc nặng xuất phát từ rượu không rõ nguồn gốc, rượu pha cồn công nghiệp hoặc rượu ngâm theo kinh nghiệm dân gian nhưng không được kiểm soát an toàn.

Trước vấn nạn ngộ độc rượu và thực phẩm những ngày cận Tết, các chuyên gia nhấn mạnh, phòng ngừa vẫn là giải pháp hiệu quả nhất. Người dân cần lựa chọn thực phẩm có nguồn gốc rõ ràng, còn hạn sử dụng; chế biến ăn chín, uống sôi; bảo quản thức ăn đúng cách, không để thực phẩm chín ở nhiệt độ phòng quá lâu; tuyệt đối không sử dụng thực phẩm có mùi lạ, đổi màu hoặc nghi ngờ ôi thiu. Với rượu bia, cần uống có chừng mực, không ép uống, không sử dụng rượu không rõ nguồn gốc, không uống rượu khi đói, mệt hoặc đang điều trị bệnh; đặc biệt, không lái xe sau khi uống rượu bia và tuân thủ nghiêm các quy định về an toàn giao thông. Trẻ em dưới 16 tuổi tuyệt đối không được sử dụng rượu bia.

Theo BS Bảo, khi xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ ngộ độc thực phẩm hoặc ngộ độc rượu như nôn nhiều, đau bụng dữ dội, tiêu chảy liên tục, rối loạn ý thức, người dân cần đến ngay cơ sở y tế để được thăm khám và xử trí kịp thời, không tự ý điều trị tại nhà hoặc dùng thuốc không rõ chỉ định.

Đón Tết an toàn không chỉ là niềm vui sum vầy, mà còn là trách nhiệm với sức khỏe của chính mình và cộng đồng. Nói không với thực phẩm không an toàn và lạm dụng rượu bia chính là cách thiết thực nhất để mỗi gia đình có một cái Tết trọn vẹn, vui tươi và khỏe mạnh.

Đức Trân