Phong Nha – Kẻ Bàng chính thức được UNESCO công nhận là Khu Dự trữ sinh quyển thế giới

Chiều 5/6, tại thành phố Hernandarias (Cộng hòa Paraguay), Hội đồng Điều phối quốc tế Chương trình Con người và Sinh quyển của UNESCO (MAB-ICC) lần thứ 38 đã chính thức thông qua hồ sơ đề cử Khu Dự trữ sinh quyển thế giới Phong Nha – Kẻ Bàng (tỉnh Quảng Trị).

Đây là Khu Dự trữ sinh quyển thế giới thứ 12 của Việt Nam được UNESCO công nhận, đánh dấu một cột mốc quan trọng trong nỗ lực bảo tồn thiên nhiên, phát huy giá trị đa dạng sinh học và thúc đẩy phát triển bền vững của đất nước.

Quyết định được đưa ra tại phiên xem xét các hồ sơ đề cử Khu Dự trữ sinh quyển mới trong khuôn khổ Kỳ họp MAB-ICC 38 diễn ra từ ngày 03–06/6/2026 tại Khu Dự trữ sinh quyển ITAIPU, thành phố Hernandarias, Paraguay.

Trước đó, Ủy ban Tư vấn quốc tế về Khu Dự trữ sinh quyển (IACBR) đã đồng thuận đánh giá cao giá trị nổi bật của hồ sơ Phong Nha – Kẻ Bàng và khuyến nghị Hội đồng MAB-ICC xem xét thông qua.

Kết quả này là thành quả của quá trình chuẩn bị công phu, bài bản với sự tham gia của nhiều cơ quan, địa phương và chuyên gia trong nước, dưới sự điều phối của Bộ Ngoại giao và Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam.

Trong giai đoạn 2024–2026, Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam đã phối hợp chặt chẽ với Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Khoa học và Công nghệ, Tiểu ban chuyên môn Chương trình MAB Việt Nam, UBND tỉnh Quảng Trị cùng các cơ quan liên quan để hoàn thiện hồ sơ khoa học, chuẩn bị nội dung chuyên môn và triển khai các hoạt động trao đổi, tham vấn và vận động quốc tế tại các kỳ họp MAB-ICC.

Đoàn Việt Nam tham dự Kỳ họp MAB-ICC 38 bao gồm đại diện Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam và các đoàn công tác của tỉnh Quảng Trị, Đồng Nai và Cà Mau.

Bên lề kỳ họp, đoàn Việt Nam đã có các cuộc làm việc với Ban Thư ký Chương trình MAB UNESCO, Chủ tịch MAB-ICC nhiệm kỳ 2024–2026, 2026–2028, cùng nhiều đối tác quốc tế nhằm trao đổi về định hướng hợp tác trong khuôn khổ Chương trình MAB và tăng cường kết nối giữa mạng lưới Khu Dự trữ sinh quyển của Việt Nam với mạng lưới khu vực và toàn cầu.

Tại buổi làm việc với ông António De Sousa Abreu, Giám đốc Ban Khoa học Trái đất và Sinh thái, Tổng Thư ký Chương trình MAB UNESCO, đoàn Việt Nam đã trao đổi về các hồ sơ đang được UNESCO xem xét, bao gồm hồ sơ đề cử Phong Nha – Kẻ Bàng, báo cáo đánh giá định kỳ 10 năm của các Khu Dự trữ sinh quyển thế giới Langbiang và Châu thổ sông Hồng, cũng như hồ sơ đề cử Khu Dự trữ sinh quyển Vũ Quang (Hà Tĩnh) trình UNESCO xem xét vào năm 2027.

Hai bên cũng thảo luận về các ưu tiên hợp tác trong giai đoạn triển khai Kế hoạch Hành động Chiến lược Hàng Châu 2026–2035 và các hoạt động kỷ niệm 50 năm quan hệ Việt Nam – UNESCO (1976–2026).

Đoàn Việt Nam cũng có cuộc gặp với bà Latifa Yaakoubi, Chủ tịch MAB-ICC nhiệm kỳ 2024–2026, Chủ tịch MAB Maroc. Hai bên trao đổi về kinh nghiệm quản lý các Khu Dự trữ sinh quyển gắn với phát triển bền vững, đồng thời thống nhất thúc đẩy hợp tác giữa Tiểu ban chuyên môn MAB Việt Nam và MAB Maroc, hướng tới ký kết Bản ghi nhớ hợp tác nhân dịp chuyến thăm Việt Nam dự kiến của bà Latifa Yaakoubi vào tháng 11/2026.

Qua các cuộc tiếp xúc, lãnh đạo UNESCO và các đối tác quốc tế đều đánh giá cao sự tham gia tích cực, trách nhiệm và những đóng góp thực chất của Việt Nam đối với Chương trình Con người và Sinh quyển của UNESCO.

Ông António De Sousa Abreu nhận định Việt Nam là một trong số ít quốc gia tiên phong áp dụng cách tiếp cận tổng hợp trong quản lý các danh hiệu và di sản UNESCO, coi đây là mô hình có giá trị tham khảo đối với nhiều quốc gia thành viên khác.

Về phía Maroc, bà Latifa Yaakoubi ghi nhận những đóng góp thiết thực của mạng lưới Khu Dự trữ sinh quyển Việt Nam đối với việc thực hiện các Mục tiêu Phát triển bền vững (SDGs), đồng thời đánh giá cao những thành tựu mà Việt Nam đã đạt được trong công tác xây dựng, quản lý và phát huy giá trị các Khu Dự trữ sinh quyển thế giới.

Phát biểu tại phiên xem xét hồ sơ đề cử, ông Lê Văn Bảo, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị, bày tỏ niềm vinh dự và tự hào khi Phong Nha – Kẻ Bàng được UNESCO công nhận là Khu Dự trữ sinh quyển thế giới. Ông khẳng định đây là sự ghi nhận của cộng đồng quốc tế đối với những nỗ lực bền bỉ của Việt Nam trong bảo tồn thiên nhiên, gìn giữ đa dạng sinh học và thúc đẩy phát triển bền vững.

Tỉnh Quảng Trị cam kết tiếp tục triển khai mô hình quản lý tích hợp theo hướng Khu đa danh hiệu quốc tế (MIDAs), tăng cường hợp tác xuyên biên giới với Khu Di sản thế giới Hin Nậm Nô (Lào) và đẩy mạnh ứng dụng chuyển đổi số trong quản lý tài nguyên thiên nhiên.

.Đại diện Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam, bà Phạm Thị Phương Chi, Phó Cục trưởng Cục Ngoại vụ và Ngoại giao văn hóa, Bộ Ngoại giao, Phó Tổng Thư ký Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam, nhấn mạnh rằng Phong Nha – Kẻ Bàng hiện là một trong số rất ít địa danh trên thế giới đồng thời sở hữu ba danh hiệu quốc tế của UNESCO.

Đây là kết quả của sự quan tâm, chỉ đạo sát sao của lãnh đạo các cấp, sự phối hợp chặt chẽ giữa tỉnh Quảng Trị với các bộ, ngành, đặc biệt là Bộ Ngoại giao, Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam, Tiểu ban chuyên môn MAB Việt Nam, cùng sự đồng hành của các nhà khoa học, chuyên gia và đối tác quốc tế.

Bà khẳng định việc được UNESCO công nhận không phải là đích đến mà là khởi đầu cho một giai đoạn phát triển mới với yêu cầu cao hơn về quản trị, bảo tồn và phát triển bền vững.

Bộ Ngoại giao và Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam sẽ tiếp tục đồng hành, hỗ trợ tỉnh Quảng Trị trong công tác quản lý, phát huy giá trị danh hiệu, triển khai mô hình Khu đa danh hiệu quốc tế (MIDAs) theo khuyến nghị của UNESCO và mở rộng hợp tác quốc tế.

Việc Phong Nha – Kẻ Bàng được công nhận là Khu Dự trữ sinh quyển thế giới, nâng tổng số Khu Dự trữ sinh quyển thế giới của Việt Nam lên 12, tiếp tục khẳng định vị thế của Việt Nam là một trong những quốc gia có mạng lưới Khu Dự trữ sinh quyển năng động và phát triển nhất trong khu vực Đông Nam Á.

Kết quả này phản ánh hiệu quả phối hợp giữa các bộ, ngành, địa phương dưới sự điều phối của Bộ Ngoại giao và Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam, đồng thời thể hiện cam kết nhất quán của Việt Nam trong thúc đẩy hợp tác đa phương, bảo tồn thiên nhiên, ứng phó với biến đổi khí hậu và thực hiện các Mục tiêu Phát triển bền vững trong khuôn khổ UNESCO.

Tại phiên xem xét các báo cáo định kỳ, Hội đồng MAB-ICC 38 cũng đã thông qua báo cáo đánh giá định kỳ 10 năm của Khu Dự trữ sinh quyển thế giới Langbiang (Lâm Đồng), ghi nhận khu dự trữ tiếp tục đáp ứng đầy đủ các tiêu chí của Mạng lưới các Khu Dự trữ sinh quyển thế giới.

Đối với Khu Dự trữ sinh quyển thế giới Châu thổ sông Hồng (Ninh Bình, Hưng Yên), Hội đồng ghi nhận những tiến bộ tích cực trong triển khai các khuyến nghị, đồng thời đề nghị tiếp tục hoàn thiện kế hoạch quản lý tổng thể và tăng cường cơ chế điều phối liên tỉnh theo lộ trình đến năm 2028.

Kỳ họp lần thứ 38 của Hội đồng Điều phối quốc tế Chương trình Con người và Sinh quyển (MAB-ICC 38) thu hút hơn 250 đại biểu đến từ 56 quốc gia thành viên UNESCO, cùng đại diện các tổ chức quốc tế, tổ chức phi chính phủ và các chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực môi trường, đa dạng sinh học và phát triển bền vững.

Sự kiện có sự tham dự của Tổng thống Paraguay Santiago Penã, lãnh đạo các bộ, ngành Paraguay và Phó Tổng Giám đốc UNESCO Asa Regnér.

Với quyết định của MAB-ICC 38, Phong Nha – Kẻ Bàng trở thành Khu Dự trữ sinh quyển thế giới thứ 12 của Việt Nam, sau 5 năm kể từ khi hai Khu Dự trữ sinh quyển thế giới Núi Chúa và Kon Hà Nừng được công nhận vào năm 2021.

Phong Nha – Kẻ Bàng đồng thời là khu vực đầu tiên của Việt Nam sở hữu ba danh hiệu quốc tế của UNESCO: Di sản Thiên nhiên thế giới (2003, mở rộng năm 2015), Di sản Thế giới liên quốc gia đầu tiên ở Đông Nam Á cùng Vườn Quốc gia Hin Nậm Nô của Lào (2025), và Khu Dự trữ sinh quyển thế giới (2026).

Khu Dự trữ sinh quyển thế giới Phong Nha – Kẻ Bàng có diện tích 515.830 ha, trải rộng trên 15 xã của tỉnh Quảng Trị, bao gồm vùng lõi, vùng đệm và vùng chuyển tiếp. Khu vực sở hữu hệ sinh thái rừng nhiệt đới trên núi đá vôi (karst) tiêu biểu của Đông Nam Á, hệ thống hơn 500 hang động có giá trị nổi bật toàn cầu và là nơi sinh sống của khoảng 159.000 cư dân thuộc nhiều cộng đồng dân tộc thiểu số.

Hội đồng MAB-ICC khuyến nghị Phong Nha-Kẻ Bàng tiếp tục thúc đẩy quản lý tích hợp giữa Khu Dự trữ sinh quyển và Di sản Thế giới theo mô hình Khu đa danh hiệu quốc tế (MIDAs), tối ưu hóa hiệu quả bảo tồn, phát triển và hợp tác quốc tế.