Phong tục cúng Tất niên, những điều kiêng kỵ và lưu ý quan trọng

Cúng Tất niên là một trong những nghi lễ quan trọng nhất trong chuỗi phong tục Tết của người Việt. Đây là dịp để gia đình tạ ơn tổ tiên, thần linh đã phù hộ suốt một năm qua, đồng thời cầu mong sự bình an, may mắn cho năm mới. Dù hình thức tổ chức có thể khác nhau giữa các vùng miền và từng gia đình, lễ cúng Tất niên vẫn luôn được thực hiện với thái độ thành kính và sự chuẩn bị chu đáo, bởi người Việt tin rằng cách làm lễ cuối năm sẽ ảnh hưởng đến vận khí của cả năm sau.

Ảnh: Hải An.

Thời điểm cúng Tất niên thường rơi vào chiều hoặc tối ngày 30 tháng Chạp, nhưng với những năm thiếu hoặc gia đình bận rộn, việc cúng sớm hơn một vài ngày cũng được chấp nhận. Điều quan trọng không nằm ở ngày giờ chính xác tuyệt đối mà ở sự trang nghiêm và lòng thành của gia chủ. Khi tiến hành lễ cúng, không gian thờ cúng cần được dọn dẹp sạch sẽ, gọn gàng. Bàn thờ tổ tiên thường được lau chùi cẩn thận, bày biện hoa tươi, đèn nến và mâm cỗ thể hiện sự đủ đầy, sung túc.

Một trong những lưu ý quan trọng khi cúng Tất niên là sự chỉn chu trong mâm lễ. Mâm cỗ không nhất thiết phải quá cầu kỳ hay tốn kém, nhưng cần tránh sự cẩu thả, qua loa. Người Việt quan niệm rằng lễ vật tuy nhỏ nhưng phải sạch sẽ, tươm tất và được chuẩn bị bằng tâm ý tốt. Khi bày mâm cúng, các món ăn nên được sắp xếp ngay ngắn, không để lộn xộn hay thiếu trang trọng, bởi đây là cách thể hiện sự kính trọng đối với tổ tiên và thần linh.

Ảnh: Báo Lâm Đồng.

Bên cạnh những điều cần làm, phong tục cúng Tất niên cũng đi kèm với nhiều điều kiêng kỵ. Trong lúc làm lễ, gia đình thường tránh cãi vã, to tiếng hoặc nói những điều xui rủi. Không khí trong ngày Tất niên được xem là nền tảng tinh thần cho cả năm mới, vì vậy sự hòa thuận và vui vẻ luôn được đặt lên hàng đầu. Ngoài ra, nhiều gia đình kiêng làm đổ vỡ bát đĩa trong ngày cúng, bởi điều này được cho là báo hiệu sự chia lìa, không may mắn.

Một điểm cần lưu ý khác là thái độ khi khấn vái. Người cúng nên ăn mặc gọn gàng, lịch sự, giữ tâm thế nghiêm túc và tập trung. Lời khấn không cần quá dài hay cầu kỳ, nhưng phải xuất phát từ lòng thành, thể hiện sự biết ơn và mong cầu những điều tốt đẹp chính đáng. Việc khấn xin quá tham lam hoặc mang tính vụ lợi thường được xem là không phù hợp với tinh thần của lễ Tất niên.

Ảnh: Báo Lâm Đồng.

Trong bối cảnh hiện đại, nhiều gia đình có xu hướng đơn giản hóa nghi lễ, song những lưu ý và kiêng kỵ cơ bản vẫn được giữ gìn như một cách tôn trọng truyền thống. Cúng Tất niên không chỉ là một nghi thức tâm linh mà còn là dịp để mỗi người điều chỉnh cảm xúc, khép lại năm cũ bằng sự bình an và hướng tới năm mới với tâm thế nhẹ nhàng, tích cực.

Chính sự kết hợp giữa lòng thành, sự hiểu biết về phong tục và thái độ trân trọng truyền thống đã làm nên ý nghĩa sâu sắc của lễ cúng Tất niên, giúp nghi thức này tiếp tục được duy trì và thích nghi trong đời sống người Việt hôm nay.

Thanh Bình