Phòng tuyến Maginot: Kỳ quan quân sự hay sai lầm thế kỷ?

Khi nhắc đến phòng tuyến Maginot, hình ảnh quen thuộc nhất là những pháo đài khổng lồ của Pháp bị quân Đức “đi vòng qua” năm 1940. Cách kể này không sai, nhưng lại khiến người ta dễ hiểu lầm rằng Maginot là một bức tường bê tông liên tục kéo dài dọc biên giới Pháp–Đức. Trên thực tế, đó là một hệ thống các công trình phòng thủ phức tạp, kết hợp pháo đài, lô cốt, trận địa pháo, chướng ngại vật và lực lượng bộ binh. Công việc xây dựng được triển khai từ cuối thập niên 1920, với chương trình được thúc đẩy mạnh dưới thời Bộ trưởng Chiến tranh André Maginot.

Ảnh: festungen

Điều gây ấn tượng nhất nằm dưới lòng đất. Những “ouvrage” lớn không đơn thuần là hầm trú ẩn mà gần giống những thành phố quân sự thu nhỏ. Chẳng hạn, công sự Schoenenbourg có khoảng 600 binh sĩ, với doanh trại, nhà bếp, bệnh xá, nhà máy điện và hệ thống đường hầm dài khoảng 3 km, nằm sâu 18–30 m dưới mặt đất.

Bên trong, đạn dược được vận chuyển bằng hệ thống đường ray và thang máy; điện được cung cấp bởi các máy phát diesel; không khí được lọc và lưu thông qua hệ thống thông gió. Những tháp pháo có thể thụt xuống lòng đất, chỉ nhô lên khi khai hỏa rồi lại biến mất, khiến chúng khó bị phá hủy bằng pháo binh thông thường.

Ảnh: dna

Và đây là điều ít được nhắc đến: Maginot thực sự đã chiến đấu. Một số công sự chống trả mạnh mẽ trước các cuộc tấn công của Đức trong năm 1940. Hồ sơ của Bộ Quốc phòng Pháp còn lưu giữ tài liệu về sức kháng cự của các công sự Maginot trong chiến dịch năm đó.

Tuy nhiên, Maginot lại nổi tiếng như một thất bại bởi nó không bảo vệ toàn bộ biên giới. Pháp đặc biệt chú trọng khu vực biên giới Đức, trong khi đoạn giáp Bỉ và vùng Ardennes được xem là khó tiến quân do địa hình. Ngày 10/5/1940, quân Đức tiến qua Luxembourg và Bỉ, sau đó đột phá qua Ardennes, vòng qua phần mạnh nhất của hệ thống Maginot và tiến nhanh về phía eo biển Manche.

Ảnh: mon-week-end-en-alsace

Nhưng gọi Maginot là “một thất bại vô dụng” cũng quá đơn giản. Nó đã thực hiện khá tốt nhiệm vụ mà các nhà thiết kế đặt ra: bảo vệ một số khu vực chiến lược, giảm nhu cầu triển khai quân trực tiếp và buộc đối phương phải lựa chọn những hướng tiến công khác.

Bi kịch của Maginot nằm ở chỗ nó được xây dựng để đối phó với một cuộc chiến mà người Pháp nghĩ rằng họ sẽ phải đánh, trong khi người Đức lại tìm cách biến cuộc chiến thành một thứ hoàn toàn khác.

Những pháo đài ấy không hề biến mất sau năm 1940. Ngày nay, nhiều công sự vẫn tồn tại như những “thành phố ma” bằng bê tông dưới lòng đất, nơi có thể nhìn thấy một trong những nỗ lực táo bạo nhất của thế kỷ XX nhằm biến chiến tranh thành một bài toán kỹ thuật.

Giống cừu kỳ lạ với bốn sừng cong đối xứng và gần như không có đuôi