Phụ cấp nghề chưa đủ 'níu chân' giáo viên

Nâng phụ cấp ưu đãi nghề sẽ góp phần cải thiện thu nhập, ổn định đời sống, qua đó giữ chân đội ngũ nhà giáo - Ảnh minh họa

HƠN 47.000 GIÁO VIÊN RỜI NGÀNH

Giáo viên mầm non và tiểu học có thời gian làm việc kéo dài, cường độ lao động cao, trách nhiệm nặng nề nhưng thu nhập lại ở mức thấp so với mặt bằng chung của xã hội. Trong khi đó, giáo viên trung học cơ sở và trung học phổ thông phải đối mặt với áp lực chương trình học nặng, yêu cầu đổi mới phương pháp giảng dạy, kiểm tra đánh giá, cùng kỳ vọng ngày càng cao từ phụ huynh và xã hội. Những áp lực ấy, khi không được bù đắp tương xứng bằng chính sách đãi ngộ, đã và đang trở thành nguyên nhân sâu xa dẫn đến tình trạng giáo viên rời bỏ nghề.

Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD-ĐT), chỉ trong 4 năm, cả nước đã có hơn 47.000 giáo viên rời khỏi ngành. Đến tháng 4/2025, toàn ngành còn thiếu 102.097 giáo viên các cấp học so với định mức biên chế quy định, bao gồm: mầm non thiếu 30.057 giáo viên, tiểu học thiếu 22.255, trung học cơ sở thiếu 30.702 và trung học phổ thông thiếu 19.083. Thực trạng này đặt ra bài toán lớn về ổn định và phát triển đội ngũ. Bộ GD- ĐT cũng thẳng thắn nhìn nhận: "Thu nhập chưa đảm bảo đủ sống cũng là một phần nguyên nhân dẫn đến tình trạng giáo viên nghỉ việc có xu hướng gia tăng trong những năm gần đây, nhất là đối với đội ngũ giáo viên trẻ có độ tuổi dưới 35".

Mặc dù Đảng và Nhà nước đã có nhiều chủ trương quan tâm đến chế độ, chính sách đối với nhà giáo, song Bộ GD-ĐT cũng chỉ rõ, các chính sách hiện hành chưa thực sự thu hút được học sinh giỏi đăng ký học ngành Sư phạm; chưa thu hút được nhà khoa học trẻ, người có năng lực từ ngoài ngành trở thành nhà giáo; đồng thời chưa giữ chân được giáo viên giỏi, giáo viên công tác tại các vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn. Hiện nay, phụ cấp ưu đãi theo nghề đối với nhà giáo được áp dụng từ 25% đến 70%. Tuy nhiên, phần lớn giáo viên (khoảng 76%) chỉ được hưởng mức phụ cấp từ 25% đến 35%, tập trung chủ yếu ở khu vực đồng bằng, thành phố, nơi chi phí sinh hoạt cao. Các mức phụ cấp cao hơn chỉ áp dụng cho một số đối tượng đặc thù như giáo viên giảng dạy các môn lý luận chính trị trong trường đại học, giáo viên vùng sâu, vùng xa…

Giáo viên điểm trường tiểu học ở Thái Nguyên đi lấy nước ở suối phục vụ sinh hoạt tại điểm trường

Bên cạnh đó, phụ cấp thâm niên chỉ được tính sau 5 năm công tác. Điều này khiến giáo viên trẻ trong những năm đầu vào nghề vẫn có thu nhập thấp dù đảm nhận khối lượng công việc tương đương giáo viên lâu năm. Điều này tạo ra khoảng cách lớn về thu nhập và là một trong những nguyên nhân khiến nhiều người sớm rời bỏ ngành.

"ĐIỂM NGHẼN" CẦN ĐƯỢC THÁO GỠ

Thực tế cho thấy, thu nhập đang là "điểm nghẽn" lớn nhất đối với việc giữ chân giáo viên. Nhiều giáo viên, đặc biệt là giáo viên mầm non và giáo viên trẻ, buộc phải làm thêm ngoài giờ để trang trải cuộc sống. Cô Lữ Thị Tuyết, giáo viên Trường Mầm non Na Mèo (tỉnh Thanh Hóa) chia sẻ: "Đều đặn, chúng tôi có mặt ở trường từ 6 giờ 30 sáng để chuẩn bị, đón trẻ và chỉ kết thúc công việc vào khoảng 18 giờ tối. Đó là 12 tiếng lao động gần như không có thời gian nghỉ. Khi về nhà, công việc vẫn chưa kết thúc. Soạn giáo án, chuẩn bị đồ dùng dạy học, hoàn thiện hồ sơ, sổ sách chiếm trọn buổi tối và cả cuối tuần", cô Tuyết nói.

Gắn bó với nghề hơn 6 năm, cô Vàng Thị Di, giáo viên Trường Mầm non Sán Chải (tỉnh Lào Cai) hiểu rõ những áp lực của công việc, đặc biệt là với những giáo viên vùng sâu, vùng xa, nơi điều kiện sinh hoạt, giảng dạy vẫn còn nhiều thiếu thốn. Khi mới ra trường, cô Di làm việc theo hợp đồng với mức lương chỉ 1,6 triệu đồng/tháng, mỗi ngày phải di chuyển gần 70km. Sau nhiều năm cống hiến, hiện cô hưởng hệ số lương 2,41, tổng thu nhập khoảng 14 triệu đồng/tháng nhờ phụ cấp vùng cao, song vẫn chưa đủ để đảm bảo cuộc sống khi đã có gia đình và con nhỏ. Theo cô Vàng Thị Di, nếu chính sách nâng phụ cấp ưu đãi nghề được thông qua, đây sẽ là bước ngoặt lớn đối với đội ngũ giáo viên. Đó không chỉ là sự hỗ trợ về mặt vật chất, đó còn là sự ghi nhận xứng đáng, giúp giáo viên an tâm gắn bó với nghề.

Cùng quan điểm, cô Trần Thị Thúy Xoàn, giáo viên Trường Phổ thông dân tộc bán trú THCS Chiềng Sơ (tỉnh Điện Biên), cho rằng việc tăng phụ cấp ưu đãi là yêu cầu cấp thiết đối với đội ngũ giáo viên, nhất là vùng khó khăn. Hiện giáo viên bậc trung học cơ sở phải đảm nhiệm khối lượng công việc ngày càng lớn, từ giảng dạy theo chương trình mới, đổi mới phương pháp, kiểm tra đánh giá, đến công tác chủ nhiệm, quản lý học sinh và phối hợp với phụ huynh. Bên cạnh đó, giáo viên còn phải dành nhiều thời gian buổi tối và cuối tuần để soạn bài, chấm bài, hoàn thiện hồ sơ, tham gia các hoạt động chuyên môn và bồi dưỡng học sinh. Với giáo viên ở vùng cao, điều kiện đi lại khó khăn, chi phí sinh hoạt phát sinh nhưng mức thu nhập chưa tương xứng.

Ở cương vị quản lý cơ sở giáo dục, bà Sùng Y Dớ, Hiệu trưởng Trường Mầm non Hang Kia (tỉnh Phú Thọ) cho rằng, việc tăng phụ cấp ưu đãi theo nghề cho giáo viên là yêu cầu mang tính cấp bách trong bối cảnh ngành Giáo dục đang thiếu hụt nghiêm trọng nhân lực. Giáo viên không chỉ thực hiện nhiệm vụ giảng dạy mà còn gánh vác trách nhiệm giáo dục toàn diện, chịu áp lực lớn từ chương trình, phụ huynh và xã hội. Nếu thu nhập không đủ đảm bảo cuộc sống, rất khó yêu cầu họ toàn tâm, toàn ý với nghề. Việc nâng phụ cấp ưu đãi theo nghề không chỉ có ý nghĩa cải thiện thu nhập trước mắt, mà còn là thông điệp mạnh mẽ về sự ghi nhận của Nhà nước đối với đội ngũ nhà giáo. "Chính sách này sẽ góp phần thu hẹp khoảng cách thu nhập giữa giáo viên trẻ và giáo viên lâu năm, tạo động lực cho người mới vào nghề, đồng thời giữ chân giáo viên có năng lực, kinh nghiệm, nhất là ở vùng khó khăn", bà Sùng Y Dớ nói.

Nguyễn Hải Phong