Thông tư 03/2026 về chuẩn đạo đức giáo viên: Nhiều điểm mới, không ít tranh luận

Nhiều điểm mới tích cực

Bên cạnh các quy tắc ứng xử chung, Thông tư, quy tắc ứng xử của nhà giáo được cụ thể hóa theo hướng chặt chẽ hơn, bao trùm các mối quan hệ với người học, đồng nghiệp, cán bộ quản lý, cha mẹ học sinh và cộng đồng xã hội.

Đáng chú ý, Thông tư nhấn mạnh yêu cầu tôn trọng, công bằng, không phân biệt đối xử với người học, nghiêm cấm các hành vi trù dập, xúc phạm danh dự, nhân phẩm, bạo hành hay xâm hại dưới bất kỳ hình thức nào. Nhà giáo cũng không được ép buộc học sinh tham gia các hoạt động mang tính tự nguyện hoặc lợi dụng vị trí công tác để trục lợi.

Thông tư số 03/2026/TT-BGDĐT quy định chuẩn đạo đức và quy tắc ứng xử của nhà giáo trong hệ thống giáo dục quốc dân có hiệu lực thi hành từ 30.1.2026. Ảnh minh họa. Ảnh: Hoàng Hương

Bên cạnh đó, Thông tư quy định rõ trách nhiệm của giáo viên trong các hoạt động đánh giá, kiểm tra, tuyển sinh; nghiêm cấm việc gian lận, sửa điểm, làm sai lệch kết quả học tập của người học.

Các quy định liên quan đến ứng xử trên không gian mạng, giao tiếp với phụ huynh và tham gia các hoạt động xã hội cũng được đề cập cụ thể, hướng tới xây dựng hình ảnh nhà giáo chuẩn mực, chuyên nghiệp trong bối cảnh chuyển đổi số và sự lan tỏa mạnh mẽ của mạng xã hội.

Một điểm mới khác là yêu cầu nhà giáo không thờ ơ, né tránh hoặc che giấu sai phạm của đồng nghiệp hay cán bộ quản lý, nhằm tăng cường tính minh bạch và trách nhiệm trong môi trường giáo dục.

Trong ứng xử với đồng nghiệp, thông tư nêu rõ: Không xúc phạm, chia rẽ, gây mất đoàn kết nội bộ; không né tránh, đùn đẩy trách nhiệm; không công khai thông tin của đồng nghiệp trái quy định.

Trong ứng xử với cán bộ quản lý cơ sở giáo dục quy định: không thờ ơ, né tránh hoặc che giấu các hành vi sai phạm của cán bộ quản lý cơ sở giáo dục.

Phần lớn phụ huynh đánh giá Thông tư 03/2026/TT-BGDĐT là bước đi cần thiết trong việc hoàn thiện khung đạo đức nghề nghiệp của nhà giáo, góp phần xây dựng môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh và lấy người học làm trung tâm, phù hợp với sự phát triển của xã hội hiện nay cũng như xu hướng trên thế giới.

Nhiều ý kiến tranh luận

Tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng một số nội dung trong Thông tư còn mang tính khái quát, khó lượng hóa, có thể gây áp lực cho giáo viên trong quá trình thực hiện, đặc biệt là các quy định liên quan đến thái độ, hành vi ứng xử và trách nhiệm liên đới.

Chẳng hạn như quy định: "chủ động tham gia truyền thông, tuyên truyền về giáo dục, chống tin giả liên quan tới lĩnh vực giáo dục và nhà giáo trên các kênh mạng xã hội chính thống" còn khá chung chung và rộng.

Một số giáo viên băn khoăn rằng ranh giới giữa trách nhiệm nghề nghiệp và hoạt động mang tính cá nhân trên không gian mạng chưa được làm rõ, dễ dẫn đến cách hiểu và áp dụng khác nhau.

Việc “chủ động tham gia truyền thông, tuyên truyền về giáo dục chống tin giả” đặt ra câu hỏi liệu đây có phải là nghĩa vụ bắt buộc đối với mọi nhà giáo hay chỉ mang tính khuyến khích, cũng như mức độ tham gia đến đâu thì được coi là phù hợp.

Bên cạnh đó, không ít ý kiến lo ngại quy định này có thể tạo thêm áp lực ngoài chuyên môn giảng dạy, trong bối cảnh giáo viên vốn đã phải đảm đương nhiều nhiệm vụ hành chính. Nếu thiếu hướng dẫn cụ thể, việc đánh giá trách nhiệm của giáo viên trên môi trường mạng xã hội rất dễ mang tính cảm tính, tiềm ẩn nguy cơ phát sinh tranh cãi trong quá trình thực hiện.

Hay việc quy định: "Không bạo hành, xâm hại người học dưới mọi hình thức", một số giáo viên cho rằng có phần “gây khó” cho giáo viên khi rèn kỷ luật cũng như ý thức học tập cho học sinh.

Chỉ cần giáo viên có hành vi gây đau, gây sợ hãi, làm tổn thương thân thể hoặc tinh thần người học thì đều bị xem là không phù hợp, kể cả mắng “nhẹ” hay “vụt nhẹ một cái vào tay cho học sinh nhớ”… đều không được.

Một số giáo viên cũng cho biết, pháp luật không phân biệt “đánh nhẹ” hay “đánh nặng”, chỉ cần là hành vi dùng tác động vật lý lên cơ thể người học đã là bạo hành thể chất.

Có giáo viên chia sẻ việc đánh nhẹ có thể vào mông, lòng bàn tay, chủ yếu cảnh cáo và có ý nghĩa nhắc nhở học sinh cho nhớ để lần sau không lặp lại những vi phạm. Thực tế một số phụ huynh và giáo viên cho biết chính bản thân họ ngày xưa cũng lớn lên và trưởng thành với những hình thức "phạt" này.

Nhưng phụ huynh khác lại cho biết, hiện nay, theo quan điểm giáo dục là không được đánh đổi giáo dục bằng nỗi sợ hãi, đòn roi không làm trẻ nên người. Do đó quy định của thông tư trên là đúng và hợp lý khi xã hội chuyển từ “dạy bằng kỷ luật đòn roi” sang “tôn trọng quyền trẻ em”.

Giáo viên cũng không được “mắng” dù nhẹ, chỉ áp dụng “kỷ luật tích cực” như: nhắc nhở, phê bình bằng lời nói đúng mực, yêu cầu viết bản kiểm điểm, trao đổi với phụ huynh, áp dụng biện pháp giáo dục phù hợp với lứa tuổi…

Không ít giáo viên bày tỏ mong muốn cơ quan quản lý sớm có hướng dẫn cụ thể, thống nhất để tránh cách hiểu và áp dụng khác nhau giữa các địa phương, cơ sở giáo dục.

Trong đó, văn bản cần hướng dẫn chi tiết, làm rõ phạm vi, mức độ và hình thức tham gia phù hợp, nhằm bảo đảm tính khả thi của Thông tư, đồng thời tránh tạo tâm lý e dè, lo lắng cho đội ngũ giáo viên khi thực hiện các quy định về chuẩn đạo đức và quy tắc ứng xử mới.

Trong bối cảnh ngành giáo dục đang đẩy mạnh đổi mới căn bản, toàn diện, việc triển khai hiệu quả Thông tư 03/2026/TT-BGDĐT được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao uy tín nghề giáo, song cũng đặt ra yêu cầu về sự đồng hành, chia sẻ và hỗ trợ thiết thực đối với đội ngũ giáo viên trong quá trình thực hiện.

NHẬT TÂN