Phù Đổng chuyển mình, biến di sản thành nguồn lực phát triển

Đổi mới tư duy, định vị hướng đi bền vững

Phù Đổng là một không gian văn hóa đặc biệt của Thủ đô với hệ thống di sản phong phú. Theo thống kê của Phòng Văn hóa - Xã hội Phù Đổng, toàn xã hiện có 101 di tích lịch sử văn hóa và 4 địa điểm gắn biển cách mạng kháng chiến. Cùng với đó là 25 lễ hội truyền thống, nổi bật là Hội Gióng đền Phù Đổng - Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại được UNESCO vinh danh năm 2010; Lễ hội chùa Nành - Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Lễ khai hội Gióng năm 2026. Ảnh: PV

Bên cạnh đó, không gian sinh thái ven sông Đuống, cùng truyền thống làng nghề hoa, cây cảnh, tạo nên một cấu trúc văn hóa - sinh thái đặc trưng, khác biệt. Địa phương cũng có lợi thế lớn trong kết nối liên vùng, tham gia các trục động lực phát triển của Thủ đô.

Theo Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Phù Đổng Đặng Thị Huyền, các chủ trương của Trung ương và thành phố về phát triển công nghiệp văn hóa, du lịch, kinh tế số, kinh tế xanh vừa mở ra cơ hội, vừa đặt ra yêu cầu đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đồng thời bảo đảm hài hòa giữa phát triển kinh tế với bảo tồn, phát huy giá trị di sản.

Theo Quy hoạch Thủ đô tầm nhìn 100 năm, Phù Đổng được xác định là cửa ngõ dẫn dắt phát triển vùng Đông Bắc. Bám sát chủ trương, Ban Thường vụ Đảng ủy xã đã ban hành Nghị quyết chuyên đề về phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026-2030; UBND xã xây dựng Đề án phát triển kinh tế với hệ thống chỉ tiêu cụ thể, đồng bộ. Với tư duy khơi thông nguồn lực gắn với đổi mới tư duy phát triển, địa phương xác định rõ hướng đi là phát triển kinh tế văn hóa - du lịch gắn với di sản, lấy “di sản tạo sinh kế” làm trung tâm. Sự chuyển mình của Phù Đổng không nằm ở việc “có di sản”, mà ở cách địa phương “làm sống lại” di sản.

Biến di sản thành "tài sản"

Cụ thể hóa định hướng này, vừa qua, UBND xã triển khai thí điểm “Khu ẩm thực - chợ đêm và hội chợ xúc tiến thương mại” tại khu Bãi Nổi, Đặng Công Chất. Theo Trưởng phòng Kinh tế xã Phù Đổng Nguyễn Thị Mai Hương, mô hình này không chỉ thúc đẩy công nghiệp văn hóa, chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng dịch vụ - thương mại mà còn góp phần hình thành điểm đến du lịch mang bản sắc riêng của địa phương.

“Trước mắt, chợ đêm sẽ được triển khai với quy mô nhỏ để đánh giá hiệu quả, từ đó hoàn thiện và từng bước nhân rộng”, bà Mai Hương cho biết.

Bên cạnh đó, địa phương đang xây dựng chuỗi trải nghiệm hoàn chỉnh: Tham quan - trải nghiệm lễ hội - thưởng thức ẩm thực - mua sắm sản phẩm làng nghề - lưu trú; hình thành mô hình “bốn mùa trải nghiệm” được xác định như một giải pháp mang tính chiến lược nhằm khắc phục tính thời vụ, giữ chân du khách và gia tăng chi tiêu. Các sản phẩm được thiết kế theo mùa, gắn với lịch lễ hội và đặc trưng văn hóa địa phương. Đây chính là bước chuyển, đưa di sản thực sự trở thành nguồn lực kinh tế.

Song song với khai thác, theo Phó Chủ tịch UBND xã Nguyễn Đình Quang, xã Phù Đổng đã chủ động định hướng và đồng hành cùng cộng đồng trong gìn giữ di sản. Xã đã xây dựng và triển khai “Đề án Bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa, lịch sử gắn với phát triển du lịch tạo nền tảng cho phát triển bền vững trên địa bàn xã Phù Đổng giai đoạn 2026-2030”. Công tác trùng tu, tôn tạo di tích được đẩy mạnh, nhiều công trình đã hoàn thành và đưa vào sử dụng, phục vụ nhu cầu sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng của nhân dân.

Các nghi thức đặc sắc tại Hội Gióng đền Phù Đổng năm 2026. Ảnh: Ngọc Cường

Mới đây nhất, địa phương này đã tôn tạo và tu bổ đình Hạ Thôn với tổng kinh phí là 23,5 tỷ đồng, trong đó mức đầu tư bằng nguồn vốn ngân sách trên 15,3 tỷ đồng; vốn xã hội hóa khoảng 8,2 tỷ đồng.

Năm 2026, xã cũng hoàn thành mục tiêu đưa Lễ hội truyền thống chùa Nành trở thành Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia; tổ chức Lễ hội Phụng Nghênh và các lễ hội truyền thống năm 2026 theo hướng văn minh, an toàn, bản sắc.

Cùng với đó, công tác tổ chức Lễ hội Gióng - Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại được tổ chức bài bản, khoa học, từng bước đổi mới theo hướng theo hướng xây dựng thương hiệu văn hóa lễ hội Gióng đền Phù Đổng, góp phần đẩy mạnh du lịch văn hóa.

Những bước đi này cho thấy sự chuyển mình của xã Phù Đổng theo hướng bền vững: Lấy văn hóa làm nền tảng, từng bước chuyển hóa di sản thành nguồn lực nội sinh cho phát triển. Điều này cũng thể hiện rõ quyết tâm của xã Phù Đổng trong việc triển khai các chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước, đặc biệt là Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam và Nghị quyết 02-NQ/TW về xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới.