Phụ huynh và học sinh còn nhiều nỗi lo về các loại 'phí học đường'
Từ năm học 2025 - 2026, Nhà nước chính thức miễn học phí đối với học sinh từ mầm non đến THPT công lập. Đây là chủ trương lớn, thể hiện rõ quyết tâm của Đảng, Nhà nước trong việc chăm lo giáo dục, bảo đảm mọi trẻ em đều được đến trường, không ai bị bỏ lại phía sau.
Tuy nhiên, tại TP Hồ Chí Minh, bên cạnh niềm vui vì không còn phải đóng học phí chính khóa, nhiều phụ huynh lại lo lắng khi bảng danh sách các khoản thu "tổ chức chương trình nhà trường" vẫn đều đặn xuất hiện mỗi tháng.
Học sinh trong giờ đến trường. Ảnh minh họa
Một phụ huynh có con học tiểu học tại TP Hồ Chí Minh phản ánh, trong tháng 12/2025, mức thu cho một số môn liên kết là 60.000 đồng/môn, sang tháng 1/2026 đã tăng lên 80.000 đồng/môn.
Điều khiến phụ huynh bức xúc không chỉ nằm ở chuyện tiền bạc, mà còn ở hiệu quả thực chất của các môn học liên kết. Nhiều phụ huynh cho biết, con em họ đến lớp các tiết STEM, kỹ năng sống, kỹ năng công dân số, học toán và khoa học bằng tiếng Anh… trong trạng thái mệt mỏi, thậm chí có tiết học chỉ là chơi game, xem clip cho hết giờ.
Không ít phụ huynh thẳng thắn nhận xét, các môn liên kết "không lấy điểm, không thi cử, không cấp chứng chỉ", học xong cũng không biết con đã tiếp thu được gì. Còn học tiếng Anh tăng cường hay học với người nước ngoài mà lớp với sĩ số đông 40 - 50 em thì giáo viên giỏi đến mấy học cũng khó có kết quả tốt, trừ các bé có năng khiếu, thông minh, ham học, có khả năng tập trung và chăm chỉ. Trong khi đó, nếu không đăng ký học, con có nguy cơ không được xếp lớp bán trú, buộc cha mẹ phải "nhắm mắt cho học".
Anh Nguyễn Văn Thông cho biết: "Học các môn liên kết không hiệu quả, phí tiền, mà lớp các bé như bị ép phải đăng kí học. Vì nếu không học sẽ không được vào lớp bán trú. Trường bé con mình ra quy định kiểu vậy nên cũng phải nhắm mắt cho học".
Anh Hoàng Xuân Biển có con học lớp 1 ở TP Hồ Chí Minh cho biết: "Con gái mình bước vào lớp 1 thì luôn muốn những điều tốt đẹp và đầy đủ nhất cho con, đăng ký môn toán và khoa học bằng tiếng Anh có ứng dụng tên ISMART cho con học, đến lúc va chạm rồi mới biết, tiếng mẹ đẻ còn chưa rành mà học toán này nọ bằng tiếng Anh học không được. Mình thấy không hiệu quả và tự nhiên tạo áp lực cho con, mỗi tháng cha mẹ tốn thêm 550 ngàn đồng".
Những băn khoăn của phụ huynh không phải không có cơ sở. Kết quả kiểm tra của Sở GD&ĐT TP Hồ Chí Minh đối với việc tổ chức thực hiện chương trình nhà trường và các hoạt động ngoài giờ chính khóa tại nhiều trường cho thấy không ít hạn chế đáng lo ngại.
Theo kết luận kiểm tra, tại một số trường tiểu học, THCS, giáo viên dạy các môn kỹ năng sống, STEM, công dân số… chưa có chứng chỉ nghiệp vụ sư phạm theo quy định. Có trường còn triển khai nội dung giảng dạy không nằm trong danh mục hướng dẫn của Sở GD&ĐT.
Nếu chỉ nhìn từng khoản thu, nhiều phụ huynh có thể nghĩ "không đáng bao nhiêu", nhưng khi cộng lại, con số trở nên đáng suy ngẫm. Cụ thể, theo phản ánh của phụ huynh, mức thu phổ biến hiện nay gồm: Tiền tổ chức dạy tăng cường môn ngoại ngữ: 130.000 đồng/học sinh/tháng, kỹ năng sống: 80.000 đồng/học sinh/tháng, Giáo dục STEM: 80.000 đồng/học sinh/tháng, CLB năng khiếu: 80.000 đồng/học sinh/tháng, học ngoại ngữ với người nước ngoài: 200.000 đồng/học sinh/tháng, học ngoại ngữ thông qua toán và khoa học: 550.000 đồng/học sinh/tháng. Tổng cộng, mỗi học sinh phải đóng 1.120.000 đồng/tháng, chưa kể tiền phục vụ bán trú, quản lý, các khoản phát sinh khác.
Với một lớp khoảng 45 học sinh, số tiền thu được lên tới 50,4 triệu đồng/tháng/lớp. Một trường tiểu học khoảng 1.600 học sinh học môn liên kết, số tiền thu gần 1,8 tỉ đồng/tháng.
Nhiều phụ huynh thẳng thắn cho rằng, nếu tồn tại song song hai lựa chọn dạy thuần chương trình chính khóa hoặc bổ sung các môn liên kết có thu tiền thì không khó hiểu khi một số trường nghiêng về phương án thứ hai. Bởi các môn liên kết vừa sử dụng cơ sở vật chất công lập, vừa tạo thêm nguồn thu đáng kể.
Thực tế này khiến phụ huynh đề xuất phải bỏ các môn liên kết ra khỏi trường học để nhà trường không còn phải "lựa chọn". Khi không có lựa chọn mang lại nguồn thu, trường sẽ tập trung toàn bộ nguồn lực cho việc dạy tốt chương trình giáo dục theo sách giáo khoa của Bộ GD&ĐT.
Nhiều ý kiến cho rằng, đã đến lúc cần nhìn lại tinh thần của giáo dục công lập: Cung cấp dịch vụ giáo dục cơ bản, thiết yếu, chứ không phải trở thành nơi triển khai các dịch vụ giáo dục có thu tiền cho doanh nghiệp bên ngoài.
Thầy Nguyễn Văn Ngai, nguyên Phó Giám đốc Sở GD&ĐT TP Hồ Chí Minh cho rằng, đa phần các trường học hiện nay đang tổ chức dạy học chương trình liên kết. Tuy nhiên, việc thẩm định chính xác về chương trình đó có hiệu quả, chất lượng đến đâu là rất khó vì chưa có công cụ tiêu chuẩn để đối chiếu, đánh giá. Nếu các chương trình đó không hiệu quả thì rõ ràng nó tạo ra sự lãng phí rất lớn về tài chính đối với những phụ huynh đã đóng tiền đăng ký cho con theo học.
