Phụ nữ hiện đại: Tết không phải là gánh nặng

Ảnh minh họa

Đón Tết mang tinh thần mới

Với không ít phụ nữ Việt Nam, Tết thường gắn liền với hình ảnh tất bật chuẩn bị, lo toan và những kỳ vọng truyền thống đặt nặng trên vai. Nhiều người gọi đây là "mùa cao điểm của việc nhà", thậm chí "gánh nặng cuối năm".

Tuy nhiên, với chị Đinh Mây Anh (25 tuổi, ở Bắc Ninh, nhân viên kế toán), Tết lại mang ý nghĩa hoàn toàn khác. Không phải mùa bận rộn hay cuộc chạy đua bếp núc, sắm sửa, Tết là dịp để chị nghỉ ngơi trọn vẹn, tái tạo năng lượng và tận hưởng sự sum vầy đúng nghĩa.

Là người trẻ, chị Mây Anh coi Tết như khoảng dừng quý giá trong năm để sống chậm lại. Ngay từ đầu tháng Chạp, chị đã lên kế hoạch cho một kỳ nghỉ thoải mái, giữ tinh thần nhẹ nhàng hướng đến năm mới.

Chuẩn bị quà Tết vẫn là nét đẹp truyền thống, song với chị, sự gọn gàng và phù hợp quan trọng hơn phô trương. Những món quà được lựa chọn vừa ý nghĩa, vừa đúng nhu cầu của gia đình, lại được chuẩn bị sớm để tránh cảnh chen chúc những ngày cận Tết. Nhờ sắp xếp khoa học, chị giữ được cảm giác thảnh thơi trong khoảng thời gian vốn dễ gây căng thẳng.

Với chị, những ngày giáp Tết ở nhà bố mẹ là khoảnh khắc vô giá. Khói bếp bay lên từ gian bếp cũ, cảnh xóm làng gói bánh chưng, tiếng trẻ con nô đùa giữa sân… khiến chị cảm nhận rõ rệt nhất không khí Tết.

Chị Đinh Mây Anh trong một chuyến du lịch

Sáng mùng 2, gia đình chị khởi hành chuyến du lịch đầu năm để đón một không gian mới mẻ, giàu năng lượng. Theo chị Mây Anh, đây không phải "trốn Tết" mà là lựa chọn chủ động cho sức khỏe tinh thần. Sự thay đổi không gian giúp cả nhà bắt đầu năm mới với tâm thế tích cực, đồng thời để con trẻ hiểu rằng Tết không chỉ là tất bật, mà còn là dịp gắn kết bằng những trải nghiệm chung, những khoảnh khắc sống chậm và nghỉ ngơi đúng nghĩa.

Với chị Mây Anh, Tết không cần quá nhiều lễ nghi. Điều quan trọng nhất là cảm xúc của mỗi thành viên và sự bình yên trong tâm hồn. Khi phụ nữ được quyền lựa chọn một cái Tết nhẹ nhàng, vui vẻ, Tết mới thực sự trọn vẹn ý nghĩa.

Bước chuyển trong tư duy về Tết

Tết Nguyên đán đang đứng trước một bước chuyển quan trọng về tư duy và cách thực hành. Khi phụ nữ bắt đầu học cách nghỉ ngơi, biết đặt giới hạn và chủ động lựa chọn điều phù hợp, Tết dần trở về đúng bản chất, là thời điểm của sum vầy, tình thân, sự thư thái và những khởi đầu mới.

Phóng viên Báo Phụ nữ Việt Nam có cuộc trao đổi với Thạc sĩ Lê Thị Thùy Linh, Phân hiệu Học viện Phụ nữ Việt Nam xoay quanh sự thay đổi này:

Thạc sĩ Lê Thị Thùy Linh

+ Thưa bà, vì sao phụ nữ thường bị quá tải vào dịp Tết?

Dưới góc nhìn tâm lý - xã hội, tôi thấy có 3 nhóm nguyên nhân khiến phụ nữ thường bị quá tải vào dịp Tết. Đây đều là đặc trưng rất điển hình của bối cảnh Việt Nam.

Thứ nhất là "áp lực kỳ vọng văn hóa - gia đình". Tết từ lâu được xem như "bài kiểm tra thầm lặng" về sự chu toàn của người phụ nữ: Nhà cửa phải rực rỡ, mâm cỗ phải đẹp, không khí gia đình phải vui, các mối quan hệ phải chu đáo… Những tiêu chuẩn truyền qua nhiều thế hệ này tạo nên áp lực vô hình, khiến phụ nữ tự buộc mình phải làm nhiều hơn mức cần thiết.

Thứ hai là "sự bất cân xứng trong phân công lao động gia đình". Dù xã hội đã có nhiều thay đổi, phần lớn việc dọn dẹp, chăm sóc, chuẩn bị Tết vẫn đặt lên vai phụ nữ. Khi khối lượng việc "không tên" tăng đột ngột vào dịp cuối năm, gánh nặng này càng trở nên rõ rệt.

Thứ ba là "những lo toan về mặt cảm xúc". Ngoài việc nhà, phụ nữ còn phải lo đối nội - đối ngoại, quà cáp, tiếp khách, ứng xử, dung hòa cảm xúc các thành viên… Đây là dạng "lao động cảm xúc" rất tốn năng lượng nhưng lại ít khi được nhìn nhận đúng mức. Trong khi đó, nhiều phụ nữ vẫn có xu hướng tự trách nếu cảm thấy mình chưa làm tròn vai trò người vợ, người mẹ, người con.

Ba yếu tố này cộng hưởng khiến phụ nữ dễ rơi vào trạng thái quá tải. Để giảm áp lực, các gia đình cần chia sẻ việc một cách thực chất, giản lược những nghi thức rườm rà và cùng thống nhất lại kỳ vọng, để Tết thực sự là niềm vui chung của mọi thành viên.

+ Xu hướng đón Tết nhẹ nhàng hơn có phải là biểu hiện của sự thay đổi xã hội?

Theo quan sát của tôi, xu hướng này phản ánh rõ 3 chuyển biến xã hội quan trọng.

Đầu tiên là sự dịch chuyển trong giá trị gia đình. Thay vì quá coi trọng hình thức, nhiều gia đình, nhất là gia đình trẻ ở đô thị, có xu hướng ưu tiên chất lượng trải nghiệm, sự nghỉ ngơi, gắn kết và chăm sóc sức khỏe tinh thần. Điều này cho thấy trong Tết thời nay, xã hội đang dần coi trọng cảm xúc và sự an lạc hơn là sự đầy đủ về vật chất.

Thứ hai là nhận thức về vai trò giới thay đổi tích cực. Định kiến "phụ nữ phải lo hết việc Tết" đang dần được nới lỏng. Việc chuẩn bị Tết được chia sẻ hoặc đơn giản hóa. Đây là bước tiến rõ rệt về bình đẳng giới và sự tôn trọng công sức của từng thành viên trong gia đình.

Cuối cùng là tác động của nhịp sống đô thị hiện đại. Áp lực công việc, chi phí sinh hoạt và quỹ thời gian hạn chế khiến nhiều người lựa chọn lối sống tối giản, mua sắm online, đặt món thay vì nấu nướng cầu kỳ, hoặc đi du lịch Tết. Tết nhẹ nhàng vì thế trở thành phản ứng tự nhiên của một xã hội đang hiện đại hóa.

Xu hướng Tết "giản dị" không đồng nghĩa đánh mất truyền thống, mà là biểu hiện của một xã hội trưởng thành hơn, ưu tiên sức khỏe tinh thần, sự cân bằng và hạnh phúc thực chất.

+ Theo bà, điều quan trọng nhất để phụ nữ được thảnh thơi trong dịp Tết là gì?

Theo tôi, điều quan trọng nhất để phụ nữ được thảnh thơi trong dịp Tết là giảm bớt kỳ vọng đặt lên vai họ, từ phía gia đình và cả từ chính người phụ nữ.

Sự mệt mỏi không chỉ đến từ số lượng công việc, mà từ cảm giác phải làm mọi thứ thật hoàn hảo. Khi các thành viên trong gia đình thống nhất rằng Tết không phải là cuộc chạy đua hình thức, khi việc nhà được chia sẻ rõ ràng và khi phụ nữ cho phép mình giản lược, không ôm đồm tất cả, Tết sẽ trở nên nhẹ nhàng hơn rất nhiều.

Sự thảnh thơi không đến từ việc phụ nữ cố gắng nhiều hơn mà từ việc cả gia đình điều chỉnh kỳ vọng và chia sẻ trách nhiệm, để Tết trở thành niềm vui chung chứ không phải gánh nặng của người vợ, người mẹ.

+ Bà có thông điệp nào muốn gửi tới phụ nữ trong dịp Tết này?

Tôi muốn nhắn gửi phụ nữ rằng: "Hãy giữ cho tâm mình hài hòa và an lạc, bởi chính hạnh phúc của người phụ nữ là chất liệu nuôi dưỡng tinh thần Tết Việt, đó là tình thân, sự quây quần và lòng hiếu kính".

Phụ nữ không cần biến Tết thành minh chứng cho sự đảm đang. Giá trị của người giữ lửa gia đình không nằm ở số món ăn hay sự lộng lẫy của ngôi nhà, mà ở sự hiện diện ấm áp, tình thương chân thành dành cho người thân và cho chính mình.

Một cái Tết trọn vẹn bắt đầu từ một người phụ nữ biết sống hạnh phúc, biết ưu tiên sự thư thái thay vì sự hoàn hảo.

Vì vậy, phụ nữ à, chị hãy nhẹ tay với bản thân, mạnh dạn chia sẻ việc và xem sức khỏe tinh thần như món quà quý nhất dành cho gia đình. Khi chị thật sự an yên, cả gia đình sẽ cảm nhận được điều đó, và Tết sẽ trở thành những ngày thật sự có ý nghĩa.

+ Trân trọng cảm ơn bà!

Lê Huy