Phụ nữ và khát vọng mùa Xuân

Ảnh minh họa

Họ không chỉ đóng vai trò quan trọng trong xây dựng gia đình ấm no, tiến bộ, hạnh phúc, văn minh mà còn là lực lượng tiên phong đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, hội nhập quốc tế sâu rộng, đóng góp tích cực cho sự phát triển bền vững của đất nước. Mùa xuân của kỷ nguyên mới không chỉ mở ra cơ hội để phụ nữ Việt Nam phát huy tiềm năng, sức sáng tạo, mà còn trao cho họ sứ mệnh tham gia xây dựng đất nước phồn vinh, hạnh phúc hơn.

Trong suốt tiến trình lịch sử dựng nước và giữ nước, phụ nữ Việt Nam luôn giữ vai trò đặc biệt quan trọng, vừa là lực lượng lao động chủ yếu, vừa là chủ thể gìn giữ các giá trị văn hóa - đạo đức truyền thống của dân tộc, vừa là hậu phương vững chắc - là lực lượng kiên cường, sáng tạo và giàu tinh thần hy sinh. Phát huy tinh thần ấy, bước vào thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và đổi mới đất nước, phụ nữ Việt Nam không chỉ thực hiện tốt vai trò "giữ lửa" trong gia đình mà còn tham gia tích cực vào các hoạt động kinh tế, góp phần quan trọng vào tăng trưởng, phát triển chung của đất nước. Trong 40 năm tiến hành công cuộc đổi mới, tỷ lệ phụ nữ tham gia lực lượng lao động luôn duy trì ở mức cao, phụ nữ hiện nay chiếm 48,1% lực lượng lao động thành thị và 46% lực lượng lao động nông thôn1. Phụ nữ có mặt ở hầu hết lĩnh vực và chiếm số đông trong một số ngành, nghề, như nông nghiệp, thương mại, giáo dục, y tế. Họ hiện diện trong mọi ngành, nghề, từ nông nghiệp - lĩnh vực truyền thống, đến các ngành kinh tế mũi nhọn, như sản xuất công nghiệp, thương mại, công nghệ, tài chính, logistics, đặc biệt là khởi nghiệp đổi mới sáng tạo2 .

Trong giữ gìn, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của gia đình và dân tộc, phụ nữ Việt Nam luôn đóng vai trò quan trọng và quyết định. Khi các giá trị truyền thống và hiện đại đan xen, phụ nữ không chỉ là người chăm lo đời sống gia đình mà còn đóng vai trò chủ chốt trong giáo dục thế hệ trẻ, hình thành nhân cách, lối sống, ý thức công dân và tinh thần yêu nước. Phụ nữ là chủ thể quan trọng trong bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc và tăng cường sức mạnh khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Thông qua đời sống sinh hoạt, phong tục tập quán, ngôn ngữ, trang phục, ẩm thực và các giá trị đạo đức truyền thống, phụ nữ góp phần gìn giữ "hồn cốt" văn hóa dân tộc trong bối cảnh toàn cầu hóa. Việc phát huy vai trò của phụ nữ trong gia đình gắn với thực hiện bình đẳng giới, chia sẻ trách nhiệm giữa nam và nữ là điều kiện quan trọng để xây dựng xã hội nhân văn, tiến bộ.

Kỳ vọng Mặt trận làm tốt hơn công tác vận động, tập hợp các tầng lớp phụ nữ

Với vai trò là Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam xã, Chủ tịch Hội LHPN xã Quỳ Hợp - một xã miền núi của tỉnh Nghệ An, tôi kỳ vọng MTTQ Việt Nam sẽ tiếp tục phát huy hơn nữa vai trò, chức năng của mình. Thông qua các diễn đàn, Mặt trận sẽ chuyển tải kịp thời tâm tư, nguyện vọng của nhân dân nói chung, phụ nữ nói riêng đến với Đảng, Nhà nước, từ đó có thêm những quyết sách chăm lo, tiếp tục tạo điều kiện nhiều hơn cho phụ nữ yếu thế thông qua việc đầu tư các dự án, đề án, đào tạo nghề để chị em có cơ hội tham gia tích cực hơn nữa các phong trào thi đua yêu nước, góp phần phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương cũng như cả nước. Ngoài ra, tôi còn kỳ vọng Mặt trận sẽ làm tốt hơn nữa công tác tập hợp, tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân tộc, đặc biệt là vận động các tầng lớp phụ nữ tham gia các hoạt động xã hội, qua đó nâng cao vai trò của phụ nữ trên mọi lĩnh vực của đời sống, góp phần thúc đẩy bình đẳng giới.

Bà Trương Thị Bích Hiệp, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam xã, Chủ tịch Hội LHPN xã Quỳ Hợp (Nghệ An)

Không chỉ "đảm việc nhà" mà phụ nữ Việt Nam còn "giỏi việc nước". Thực tiễn cho thấy, sự tham gia của phụ nữ vào các cơ quan dân cử, bộ máy lãnh đạo, quản lý các cấp không chỉ góp phần bảo đảm dân chủ, bình đẳng giới mà còn mang lại những góc nhìn đa chiều, nhân văn và bền vững trong hoạch định và thực thi chính sách. Trong bối cảnh hiện nay, nhất là khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, phát huy vai trò lãnh đạo của phụ nữ là yêu cầu khách quan nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản trị quốc gia và đáp ứng yêu cầu phát triển bao trùm.

Trong bối cảnh yêu cầu tăng trưởng kinh tế gắn liền với bảo vệ môi trường để đảm bảo sự phát triển bền vững, hình ảnh người phụ nữ luôn hiện hữu với việc bảo vệ môi trường và tiến bộ xã hội. Phụ nữ là lực lượng tích cực trong bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu, thúc đẩy tiêu dùng bền vững và xây dựng lối sống xanh. Đồng thời, việc chăm lo phát triển phụ nữ, bảo đảm quyền và cơ hội bình đẳng cho phụ nữ chính là thước đo quan trọng của tiến bộ xã hội và trình độ phát triển của một quốc gia. Phát huy đầy đủ vai trò và tiềm năng của phụ nữ không chỉ là vấn đề bình đẳng giới mà còn là chiến lược quan trọng nhằm khai thác hiệu quả nguồn lực con người, củng cố sức mạnh dân tộc và hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc.

Hòa cùng Mùa xuân của đất trời, mùa xuân kỷ nguyên mới - kỷ nguyên của đổi mới, hội nhập quốc tế sâu rộng và chuyển đổi số toàn diện - phụ nữ với những giá trị vốn có của mình, cùng sức mạnh nội sinh của toàn dân tộc, không ngừng đổi mới sáng tạo, mở rộng và khẳng định vị thế ở nhiều lĩnh vực then chốt của đời sống xã hội, trở thành một trong những động lực quan trọng của phát triển, đúng tinh thần được nêu trong Văn kiện Đại hội XIII của Đảng: "Phát huy truyền thống, tiềm năng, thế mạnh và tinh thần làm chủ, khát vọng vươn lên của các tầng lớp phụ nữ, xây dựng người phụ nữ Việt Nam thời đại mới. Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực nữ, đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững và hội nhập quốc tế" 3.

Khát vọng tạo ra sự đổi thay bằng tri thức, sự bền bỉ và trái tim nhân ái

Tôi tin rằng khát vọng mùa Xuân của phụ nữ Việt Nam trong kỷ nguyên số chính là khát vọng tạo ra những đổi thay tích cực cho cộng đồng bằng tri thức, sự bền bỉ và trái tim nhân ái. Khi chúng tôi phát triển BLife - hệ thống giúp người liệt “nói bằng mắt” hay các công nghệ AI, eye-tracking, VR cho trẻ tự kỷ và trẻ khó đọc, tôi cảm nhận rõ một điều: Phụ nữ bước vào lĩnh vực Khoa học - Công nghệ - Kỹ thuật và Toán học không chỉ mang theo kiến thức chuyên môn, mà còn là cảm xúc, sự thấu cảm và trách nhiệm xã hội. Những khoảnh khắc bệnh nhân cất được “tiếng nói” đầu tiên bằng ánh mắt, hay khi một em nhỏ tự kỷ được cải thiện giao tiếp bằng công nghệ, là động lực để chúng tôi kiên trì trên con đường mà mình chọn.

Phụ nữ Việt Nam ngày nay không chỉ tham gia, mà còn mong muốn dẫn dắt những giá trị mới: Công nghệ nhân văn, công nghệ bao trùm, công nghệ phục vụ người yếu thế. Khát vọng đó rất mạnh mẽ, nhưng để biến thành hiện thực, chúng tôi mong muốn có một hệ sinh thái chính sách đồng hành.

TS. Ngô Thị Duyên, giảng viên Khoa Công nghệ thông tin, Trường Đại học Công nghệ (ĐHQG Hà Nội)

Trên tinh thần đó, tiếp tục phát huy vai trò của phụ nữ, hướng tới hiện thực hóa quyền phụ nữ trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội, Đảng ta tiếp tục khẳng định trong các Văn kiện trình Đại hội XIV, rằng: "Thực hiện bình đẳng giới và trao quyền cho phụ nữ trên tất cả các lĩnh vực chính trị, kinh tế, xã hội, văn hóa"4. "Chăm lo xây dựng phụ nữ Việt Nam thời đại mới, phát huy truyền thống, tiềm năng, thế mạnh, trí tuệ và tinh thần làm chủ, khát vọng vươn lên của phụ nữ" 5.

Trong bối cảnh kinh tế tri thức và cách mạng công nghiệp lần thứ tư, phụ nữ ngày càng tham gia sâu rộng vào các lĩnh vực đòi hỏi trình độ chuyên môn cao như khoa học - công nghệ, giáo dục - đào tạo, y tế, tài chính, quản trị và khởi nghiệp sáng tạo. Với sự nhạy bén, tinh thần vượt khó và khả năng thích ứng linh hoạt, phụ nữ đã và đang đóng góp tích cực vào tăng trưởng kinh tế, phát triển kinh tế hộ gia đình, kinh tế hợp tác và doanh nghiệp, nhất là trong khu vực kinh tế tư nhân và kinh tế số. Phụ nữ Việt Nam đang tích cực dịch chuyển từ thủ công sang ứng dụng tri thức, công nghệ vào trong sản xuất, giải phóng sức lao động. Sự "vươn mình" của phụ nữ là thước đo quan trọng của chất lượng phát triển đất nước, thể hiện mức độ tiến bộ xã hội và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế. Theo đó, khát vọng của phụ nữ Việt Nam trong kỷ nguyên mới là khát vọng được làm chủ tri thức, làm chủ công nghệ, làm chủ cuộc sống. Đây là nền tảng để phụ nữ trở thành lực lượng nòng cốt trong xây dựng kinh tế số, xã hội số và chính phủ số.

Cần mở rộng hệ sinh thái nghiên cứu dành cho nhà khoa học nữ

Tôi nhận thấy trí tuệ của phụ nữ là nguồn lực cần được khuyến khích mạnh mẽ. Sự kiên trì, tỉ mỉ và tư duy hệ thống giúp họ đặc biệt phù hợp với các lĩnh vực đòi hỏi phân tích sâu và nghiên cứu dài hạn. Khi được tiếp cận cơ sở nghiên cứu hiện đại, môi trường học thuật có tính liên ngành, hợp tác nghiên cứu trong và ngoài nước, phụ nữ hoàn toàn có thể tạo ra những đóng góp mang tính đổi mới và bền vững.

Trước thềm Xuân Bính Ngọ 2026, tôi mong hệ sinh thái nghiên cứu dành cho phụ nữ sẽ tiếp tục được mở rộng thông qua việc tăng cường tiếp cận trang thiết bị hiện đại, khuyến khích chị em tham gia các dự án và đẩy mạnh hợp tác giữa trường đại học - viện - doanh nghiệp. Đồng thời, cần có chính sách hỗ trợ phù hợp để các nhà khoa học nữ cân bằng hiệu quả giữa công việc và gia đình, giúp họ phát huy năng lực sáng tạo.

PGS.TS. Nguyễn Thị Ái Nhung, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu và Ứng dụng Khoa học Công nghệ, trường Đại học Khoa học, Đại học Huế

Khi đất trời bước sang mùa xuân mới, mùa mở đầu cho một năm với bao khát vọng đang mở ra, khi lòng người hồ hởi với bao kỳ vọng. Mùa xuân 2026 đánh dấu sự khởi đầu của một kỷ nguyên mới. Kỷ nguyên mới của dân tộc dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, xây dựng thành công nước Việt Nam xã hội chủ nghĩa, vì hòa bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hôị6. Dưới sự lãnh đạo tài tình sáng suốt của Đảng, "Đảng đã cho ta một mùa xuân", khơi dậy ý chí tự lực, tự chủ, tự tin, tự cường, tự hào dân tộc. Huy động sức mạnh toàn dân kết hợp với sức mạnh thời đại, con đường cách mạng Việt Nam đã đạt được những kỳ tích to lớn.

Mùa xuân về, hoa đào đỏ thắm ở miền Bắc và hoa mai tươi vàng ở miền Nam. Hai sắc màu tượng trưng cho sắc xuân hai miền cùng hòa vào không khí Tết cổ truyền của dân tộc. Hai sắc màu đỏ, vàng ấy đã làm nên sắc màu dân tộc - lá cờ đỏ sao vàng tung bay giữa trời lộng gió, giữa hân hoan lòng người đón chào kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình của dân tộc. Trong khát vọng mùa xuân của dân tộc, hình ảnh người phụ nữ Việt Nam hiện lên như biểu tượng của sức sống, niềm tin, cho vẻ đẹp dịu dàng, hiền hậu. Mùa xuân không chỉ là thời khắc của đất trời giao hòa mà còn là mùa gieo mầm cho những ước mơ lớn lao, nơi phụ nữ bằng sự kiên cường và trí tuệ của mình lặng lẽ nuôi dưỡng khát vọng phát triển. Cùng với sự ủng hộ, tạo điều kiện phát triển từ Đảng, Nhà nước; sự chia sẻ của nam giới và toàn xã hội, từ mái ấm gia đình đến những không gian sáng tạo, lãnh đạo và cống hiến xã hội, phụ nữ mang theo tinh thần đổi mới, khát vọng và ý chí vươn lên, góp phần làm cho mùa xuân của dân tộc không chỉ xanh tươi ở hiện tại mà còn bền vững trong tương lai.

Với khát vọng mùa xuân của kỷ nguyên mới, người phụ nữ hiện lên như nguồn năng lượng sáng tạo và bền bỉ, kết tinh giữa truyền thống và hiện đại, giữa yêu thương và khát vọng. Họ không chỉ giữ gìn những giá trị tốt đẹp của gia đình và văn hóa dân tộc, mà còn mạnh mẽ bước vào không gian của tri thức, công nghệ, đổi mới sáng tạo và hội nhập quốc tế, góp phần định hình tương lai đất nước trong kỷ nguyên mới. Khát vọng mùa xuân trong kỷ nguyên mới vì thế mang dấu ấn của người phụ nữ Việt Nam đầy tự tin, trí tuệ và nhân văn - những con người đang âm thầm tỏa sáng, kiên định gieo mầm cho một xã hội phát triển bao trùm, tiến bộ và vững bước vào kỷ nguyên mới.

.......................

1 Tổng cục Thống kê: "Báo cáo điều tra lao động việc làm năm 2022", Nxb. Thống kê, 2023, tr.21, https://www.gso.gov.vn/wp-content/uploads/2024/03/Sach-BC-Dieu-tra-LDVL-2022-Vietnamese.pdf

2 Xem: Nguyễn Thị Tuyến (2025), Phát huy vai trò của phụ nữ Việt Nam trong kỷ nguyên mới https://www.tapchicongsan.org.vn/web/guest/van_hoa_xa_hoi/-/2018/1069302/phat-huy-vai-tro-cua-phu-nu-viet-nam-trong-ky-nguyen-moi.aspx

3 Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, Tlđd, t. I, tr. 169

4 Dự thảo các văn kiện trình đại hội XIV của Đảng, Nxb CTQG Sự thật, H, 2024,tr.42

5 Dự thảo các văn kiện trình đại hội XIV của Đảng, Nxb CTQG Sự thật, H, 2024, tr.51

6 Đảng Cộng sản Việt Nam, Dự thảo các văn kiện trình Đại hội XIV của Đảng, Nxb CTQG Sự thật, tr.5

TS. Nguyễn Thị Hà, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh