Luật Thủ đô và Nghị quyết 258/2025/QH15: Kỷ nguyên của những đại dự án và khát vọng cực tăng trưởng 11%

2 văn bản pháp lý: Đòn bẩy vạn năng khơi thông “điểm nghẽn”

Hà Nội đang đứng trước một ngưỡng cửa lịch sử, một thời điểm mà giới quan sát gọi là bình minh của kỷ nguyên vươn mình. Nếu nhìn lại chiều dài phát triển của Thủ đô, chúng ta sẽ thấy chưa bao giờ nhịp độ xây dựng và quy mô của các đại công trường lại hối hả và đồng loạt như hiện nay. Đây không đơn thuần là những hoạt động kiến trúc hạ tầng rời rạc, mà là một cuộc tổng tiến công chiến lược nhằm tái cấu trúc lại hoàn toàn không gian sống và không gian kinh tế.

Điểm tựa vững chắc nhất cho sự chuyển mình mang tính bước ngoặt này của Hà Nội chính là sự cộng hưởng giữa Luật Thủ đô (sửa đổi) và Nghị quyết số 258/2025/QH15 của Quốc hội về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù để thực hiện các dự án lớn, quan trọng trên địa bàn Thủ đô. Hai văn bản pháp lý này không chỉ là những dòng chữ trên giấy, mà thực sự là những đòn bẩy vạn năng, giúp khơi thông các “điểm nghẽn” vốn đã kìm hãm nguồn lực của mảnh đất ngàn năm văn hiến suốt nhiều thập kỷ qua.

Trước đây, khi nhắc đến những dự án có tổng mức đầu tư lên đến hàng chục nghìn tỷ đồng, người ta thường lo ngại về một quy trình phê duyệt phức tạp và sự chồng chéo giữa các tầng nấc hành chính. Tuy nhiên, với việc hiện thực hóa Luật Thủ đô và Nghị quyết 258, Hà Nội lần đầu tiên được trao quyền chủ động gần như tuyệt đối trong việc quyết định chủ trương đầu tư và phê duyệt quy hoạch.

Điểm đột phá lớn nhất nằm ở mô hình phát triển đô thị định hướng giao thông công cộng, hay còn gọi là TOD. Cơ chế này cho phép thành phố khai thác giá trị thặng dư từ đất đai xung quanh các nhà ga đường sắt đô thị để tái đầu tư vào hạ tầng, tạo ra một nguồn lực tài chính nội sinh bền vững.

Bên cạnh đó, việc cho phép tách dự án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư độc lập với dự án xây lắp đã giúp công tác giải phóng mặt bằng được đi trước một bước, giải quyết tận gốc bài toán chậm tiến độ vốn đã trở thành “căn bệnh” kinh niên của hạ tầng đô thị.

Mở rộng các vành đai, đánh thức tiềm năng sông Hồng

Một trong những minh chứng sống động nhất cho tư duy phát triển mới này chính là siêu dự án đường Vành đai 4 – Vùng Thủ đô. Với tổng mức đầu tư khổng lồ khoảng 85.813 tỷ đồng và chiều dài hơn 112,8km, con đường này không chỉ là huyết mạch kết nối Hà Nội với các tỉnh lân cận như Hưng Yên và Bắc Ninh, mà còn là một vành đai kinh tế khổng lồ. Theo lộ trình đã được định sẵn, dự án dự kiến sẽ cơ bản hoàn thành vào cuối năm 2026 và đưa vào khai thác toàn tuyến từ năm 2027.

Khi dải lụa kinh tế này hình thành, nó sẽ trực tiếp kích hoạt các khu công nghiệp, trung tâm logistics và các đô thị vệ tinh dọc tuyến, giúp giảm áp lực cho khu vực nội đô và nâng cao năng lực cạnh tranh cho cả vùng kinh tế trọng điểm phía Bắc. Sự kết nối đồng bộ này ước tính sẽ đóng góp trực tiếp từ 2% đến 3% vào tổng mức tăng trưởng GRDP của thành phố, tạo ra một làn sóng dịch chuyển dân cư và đầu tư chưa từng có.

Song song với việc mở rộng không gian ra các vành đai, Hà Nội cũng đang tập trung đánh thức tiềm năng của Sông Hồng – dòng sông mẹ vốn bấy lâu nay đóng vai trò như một ranh giới tự nhiên ngăn cách sự phát triển. Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng và các cây cầu vượt sông quy mô lớn chính là tâm điểm của kế hoạch tái thiết này.

Những công trình biểu tượng như cầu Tứ Liên với mức đầu tư hơn 20.000 tỷ đồng hay cầu Trần Hưng Đạo với kinh phí khoảng 16.000 tỷ đồng đang được đẩy nhanh các bước chuẩn bị để khởi công đồng loạt. Những nhịp cầu này không chỉ giải quyết nhu cầu giao thông mà còn mang sứ mệnh lịch sử: biến sông Hồng thành trục cảnh quan trung tâm của một đô thị hiện đại soi bóng xuống dòng sông huyết mạch. Khi các nhịp cầu này hoàn thành trong giai đoạn 2026 - 2027, vùng đất phía Bắc sông Hồng gồm Đông Anh, Mê Linh và Sóc Sơn sẽ thực sự vươn mình, trở thành "thành phố trong thành phố", tạo ra một hình thái đô thị xanh và văn minh hơn.

Những “mạch máu” âm thầm trong lòng đất

Trong lòng đô thị, hệ thống đường sắt đô thị đang được xác định là mạch máu của sự vận động. Dưới ánh sáng của Luật Thủ đô, Hà Nội đang tiến tới việc tự chủ đầu tư mạng lưới Metro thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào các nguồn vốn vay quốc tế chậm chạp.

Phối cảnh Dự án xây dựng cầu Trần Hưng Đạo.

Tuyến đường sắt đô thị số 5, đoạn Văn Cao – Hòa Lạc, với tổng vốn đầu tư dự kiến khoảng 65.000 tỷ đồng, đang được đặt kỳ vọng trở thành hành lang kết nối trung tâm chính trị với "thung lũng Silicon" Hòa Lạc. Khi tuyến metro này và các đoạn tuyến thuộc Metro Nhổn - Ga Hà Nội được hoàn thiện và vận hành đồng bộ vào năm 2026, nó sẽ thay đổi hoàn toàn thói quen di chuyển của cư dân Thủ đô. Một đô thị không còn cảnh ùn tắc kéo dài, một xã hội di chuyển bằng phương tiện xanh sẽ không còn là giấc mơ xa vời, mà là kết quả tất yếu của việc thực thi quyết liệt các cơ chế đặc thù.

Không dừng lại ở hạ tầng cứng, Hà Nội còn đang kiến tạo những "trái tim công nghệ" để nuôi dưỡng nền kinh tế tri thức. Khu công nghệ cao Hòa Lạc và dự án Thành phố thông minh Bắc Hà Nội với vốn đầu tư 4,2 tỷ USD chính là những cực tăng trưởng mới. Việc thành phố được trao quyền quản lý toàn diện Khu công nghệ cao Hòa Lạc theo Luật Thủ đô mới đã giúp tháo gỡ các vướng mắc về quản lý đất đai và ưu đãi đầu tư. Đây sẽ là nơi tập trung các tập đoàn đa quốc gia, các trung tâm dữ liệu và nghiên cứu hàng đầu khu vực. Trong kịch bản tăng trưởng đột phá, các dự án này sẽ đóng vai trò then chốt trong việc đưa kinh tế số chiếm tỷ trọng ngày càng lớn trong cơ cấu GRDP, hướng tới mục tiêu dẫn dắt quá trình chuyển đổi số của cả nước.

Thành công của Hà Nội trong giai đoạn tới sẽ không chỉ được đo bằng những công trình nghìn tỷ hay những con số tăng trưởng ấn tượng, mà bằng khả năng chuyển hóa đột phá thể chế thành động lực phát triển thực chất, bền vững và có sức lan tỏa. Khi Luật Thủ đô và Nghị quyết 258 được triển khai quyết liệt, đồng bộ và nhất quán, Hà Nội sẽ không chỉ là trung tâm hành chính – chính trị của cả nước, mà thực sự trở thành động cơ tăng trưởng quốc gia, một đô thị hiện đại, sáng tạo, có tầm nhìn trăm năm, xứng đáng với vai trò “trái tim” của Việt Nam trong kỷ nguyên phát triển mới.

Hà Nội đang rũ bỏ “những chiếc áo cũ chật chội”

Tất cả những nỗ lực triển khai đồng loạt các đại dự án này hướng tới một con số đầy tham vọng nhưng hoàn toàn có cơ sở: tăng trưởng GRDP 11% vào năm 2026. Đây không phải là một con số cảm tính mà là kết quả của việc cộng hưởng dòng vốn đầu tư công cực lớn vào đúng thời điểm các dự án hạ tầng bắt đầu phát huy hiệu quả lan tỏa. Năm 2026 được dự báo là "điểm rơi" kinh tế, khi hạ tầng và thể chế gặp nhau ở một điểm hội tụ. Khi chi phí logistics giảm xuống nhờ Vành đai 4, khi năng suất lao động tăng lên nhờ hệ thống Metro và khi nguồn vốn FDI chảy mạnh vào các trung tâm công nghệ mới, con số tăng trưởng hai chữ số sẽ là minh chứng rõ nhất cho sự đúng đắn của những quyết sách mang tính lịch sử này.

Tuy nhiên, sự phát triển bền vững không chỉ được đo bằng những khối bê tông hay những con số tăng trưởng lạnh lùng, mà còn phải được cảm nhận qua chất lượng sống của mỗi người dân. Hà Nội đang dành nguồn lực đáng kể cho các dự án an sinh và môi trường, như việc hồi sinh các dòng sông nội đô thông qua hệ thống xử lý nước thải Yên Xá hay các khu nhà ở xã hội quy mô lớn cho công nhân và người thu nhập thấp.

Mục tiêu hoàn thành hàng chục ngàn căn nhà ở xã hội vào năm 2026 chính là cam kết của chính quyền thành phố: phát triển vì con người và không để ai bị bỏ lại phía sau trong hành trình hiện đại hóa. Một thành phố đáng sống phải là một thành phố mà ở đó, hạ tầng hiện đại phục vụ cho một lối sống văn minh, xanh và nhân văn.

Nhìn vào lộ trình phía trước, chúng ta thấy một Hà Nội đang rũ bỏ “những chiếc áo cũ chật chội” để khoác lên mình diện mạo của một siêu đô thị tầm cỡ khu vực.

Luật Thủ đô và Nghị quyết 258 đã trao cho thành phố một “đôi cánh” và việc của Hà Nội lúc này là bay lên bằng sức mạnh của sự đoàn kết và quyết tâm hành động. Những đại công trường đang hối hả ngày đêm chính là những nốt nhạc trong một bản hùng ca về sự trỗi dậy. Khi năm 2026 đến, với những km đường vành đai khép kín, những đoàn tàu lăn bánh và những nhịp cầu hiện đại nối liền đôi bờ, Hà Nội sẽ không chỉ là Thủ đô của niềm tin và hy vọng, mà thực sự trở thành động cơ tăng trưởng mạnh mẽ của quốc gia, một đô thị hiện đại, sáng tạo và trường tồn cùng thời gian.

Trách nhiệm của thế hệ hôm nay là hiện thực hóa tầm nhìn trăm năm bằng những bước chân không mệt mỏi trên các công trường xây dựng. Với sự chuẩn bị kỹ lưỡng về cả hạ tầng pháp lý lẫn nguồn lực thực thi, Hà Nội đang tự tin tiến vào kỷ nguyên phát triển mới, nơi khát vọng về một Thủ đô văn hiến, văn minh, hiện đại không còn là một mục tiêu xa vời, mà là một thực tại hiện hữu trong từng hơi thở của đời sống đô thị. Sự chuyển mình này không chỉ là niềm tự hào của cư dân Thủ đô mà còn là niềm kiêu hãnh của cả dân tộc về một “trái tim” Việt Nam đang đập những nhịp đập mạnh mẽ, sẵn sàng vươn tới những đỉnh cao mới của sự phồn vinh.

Luật Thủ đô (sửa đổi) và Nghị quyết đặc thù 258 không chỉ trao thêm quyền cho Hà Nội, mà đồng thời đặt ra một trách nhiệm lớn hơn đối với Thủ đô trong sự nghiệp phát triển đất nước. Trách nhiệm đó là phải tăng trưởng nhanh hơn, bền vững hơn; phải đi trước trong đổi mới mô hình phát triển; phải lan tỏa động lực, chia sẻ cơ hội và dẫn dắt toàn vùng. Hà Nội không thể và không được phép phát triển bằng nhịp độ trung bình, bởi vai trò lịch sử và vị thế chính trị – kinh tế của Thủ đô đòi hỏi một tầm vóc cao hơn.

Lê Trung Hiếu - Phó Giám đốc Sở Tài chính Hà Nội