Phú Quốc hướng tới khu kinh tế đặc biệt: Hoàn thiện đề án, mở không gian phát triển chiến lược

Vừa qua, Chủ tịch UBND tỉnh An Giang Hồ Văn Mừng chủ trì cuộc họp nghe báo cáo, cho ý kiến đối với dự thảo Đề án đề nghị công nhận Đặc khu Phú Quốc là khu kinh tế đặc biệt. Tại cuộc họp, lãnh đạo tỉnh yêu cầu các cơ quan liên quan khẩn trương hoàn thiện hồ sơ, bảo đảm đúng tiến độ, chính xác về số liệu và chặt chẽ về căn cứ pháp lý, tạo cơ sở trình cấp có thẩm quyền xem xét.

Đây là bước chuẩn bị có ý nghĩa quan trọng đối với định hướng phát triển dài hạn của Phú Quốc. Khi yêu cầu phát triển không còn dừng ở mở rộng quy mô du lịch hay đầu tư hạ tầng, vấn đề đặt ra là phải xây dựng một mô hình quản trị đủ năng lực, cơ chế vận hành phù hợp và không gian chính sách tương xứng với vị thế chiến lược của địa phương.

An Giang khẩn trương hoàn thiện Đề án khu kinh tế đặc biệt Phú Quốc, mở dư địa phát triển chiến lược cho đảo Ngọc.

Hoàn thiện đề án bằng căn cứ vững chắc, bảo đảm tiến độ và chất lượng

Theo nội dung cuộc họp, Chủ tịch UBND tỉnh Hồ Văn Mừng cho biết qua rà soát, Phú Quốc cơ bản đáp ứng các điều kiện theo Luật Phát triển đô thị và nghị định hướng dẫn để đề nghị công nhận là khu kinh tế đặc biệt, xét trên các yếu tố như quy hoạch, vị trí chiến lược, kết nối giao thông, dân số và diện tích.

Trên cơ sở đó, Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu UBND đặc khu Phú Quốc phối hợp Sở Tài chính và các sở, ban, ngành khẩn trương hoàn thiện hồ sơ; rà soát kỹ số liệu, bảo đảm căn cứ pháp lý đầy đủ, đồng thời bổ sung các kết luận chỉ đạo của Tổng Bí thư, Thủ tướng Chính phủ và những nghị quyết liên quan đến định hướng phát triển Phú Quốc.

Theo yêu cầu tại cuộc họp, các sở, ngành phải gửi văn bản góp ý trước 9 giờ ngày 20/10. Sở Tài chính, UBND đặc khu Phú Quốc và đơn vị tư vấn có trách nhiệm tiếp thu, cập nhật, hoàn chỉnh đề án, bảo đảm đủ cơ sở trình HĐND tỉnh xem xét tại kỳ họp chuyên đề ngày 30/10, trước khi trình Chính phủ xem xét, phê duyệt.

Tiến độ là yêu cầu cấp thiết, nhưng chất lượng đề án mới là yếu tố quyết định tính khả thi của mô hình phát triển trong tương lai. Một hồ sơ có sức thuyết phục phải làm rõ sự cần thiết, cơ sở pháp lý, mục tiêu, phương thức tổ chức và hiệu quả dự kiến; đồng thời bảo đảm tính thống nhất giữa định hướng phát triển kinh tế với quy hoạch không gian, sử dụng đất, hạ tầng và yêu cầu bảo vệ môi trường.

Trong bối cảnh Phú Quốc đang triển khai nhiều công trình quy mô lớn phục vụ APEC 2027, việc hoàn thiện đề án càng đòi hỏi tư duy dài hạn. Hạ tầng được đầu tư hôm nay phải tạo ra năng lực phát triển lâu dài, thay vì chỉ đáp ứng nhu cầu của một sự kiện quốc tế. Tiến độ thực hiện cần song hành với kỷ luật pháp lý, chất lượng công trình và hiệu quả sử dụng nguồn lực công.

Phân cấp, phân quyền thực chất – chìa khóa nâng tầm Phú Quốc

Một trong những yêu cầu đáng chú ý được Chủ tịch UBND tỉnh Hồ Văn Mừng đặt ra là đề án phải làm rõ cơ chế phân cấp, phân quyền mạnh mẽ cho đặc khu Phú Quốc. Cùng với đó, các cơ quan liên quan phải hoàn thiện đồng bộ Đề án tổ chức bộ máy và Đề án phát triển kinh tế - xã hội gắn với bảo đảm quốc phòng, an ninh của khu kinh tế đặc biệt.

Yêu cầu này cho thấy trọng tâm không chỉ nằm ở việc xác lập một danh xưng hay mô hình tổ chức mới, mà còn ở khả năng chuyển hóa cơ chế thành năng lực điều hành thực tế. Phân cấp, phân quyền phải đi cùng phân định rõ thẩm quyền, trách nhiệm giải trình, nguồn lực thực hiện và cơ chế kiểm tra, giám sát. Nếu thiếu những điều kiện đó, cơ chế mới khó tạo ra chuyển biến tương xứng với kỳ vọng.

Các công trình phục vụ APEC 2027 cần được nhìn nhận như nền tảng cho giai đoạn phát triển tiếp theo.

Với diện tích tự nhiên 575,29 km², dự thảo đề án đề xuất phạm vi khu kinh tế đặc biệt bao trùm toàn bộ địa giới hành chính đặc khu Phú Quốc. Định hướng phát triển là xây dựng nơi đây thành trung tâm dịch vụ, du lịch sinh thái biển tầm quốc tế; khai thác hiệu quả hệ thống hạ tầng phục vụ APEC 2027, đồng thời gắn tăng trưởng kinh tế với bảo vệ môi trường, quốc phòng và an ninh.

Theo lộ trình dự kiến, giai đoạn 2026–2027 tập trung hoàn thiện thủ tục công nhận, hoàn thành các công trình đang triển khai và chuẩn bị phương án khai thác an toàn sau APEC. Đến năm 2030, Phú Quốc hướng tới ổn định mô hình quản lý, mở rộng thị trường dịch vụ quốc tế, nâng cao năng lực hạ tầng thiết yếu và chất lượng nguồn nhân lực. Các giai đoạn 2031–2040 và 2041–2050 tiếp tục hướng đến nâng cao năng suất, tăng cường liên kết vùng và phát triển dịch vụ có hàm lượng tri thức, công nghệ cao.

Từ những định hướng này, bài toán đặt ra là làm thế nào để Phú Quốc vừa khai thác hiệu quả lợi thế du lịch, dịch vụ và kết nối quốc tế, vừa kiểm soát sức ép lên tài nguyên, môi trường biển, hệ sinh thái và hạ tầng thiết yếu. Tăng trưởng cần được đo bằng chất lượng đầu tư, giá trị gia tăng, năng lực cạnh tranh và lợi ích thực chất đối với người dân, không chỉ bằng số lượng dự án hay tốc độ xây dựng.

Đặc biệt, các công trình phục vụ APEC 2027 cần được nhìn nhận như nền tảng cho giai đoạn phát triển tiếp theo. Sau sự kiện, hiệu quả của hạ tầng phải được thể hiện qua khả năng thu hút dòng vốn chất lượng, phát triển dịch vụ quốc tế, tạo việc làm, nâng cao chất lượng sống và mở rộng cơ hội kinh doanh cho cộng đồng địa phương.

Việc hoàn thiện đề án đúng tiến độ vì vậy là nhiệm vụ trước mắt, nhưng mục tiêu lớn hơn là thiết lập một khuôn khổ quản trị đủ mạnh để Phú Quốc phát triển tương xứng với tiềm năng và vị thế chiến lược. Trong quá trình đó, phân cấp, phân quyền phải gắn với trách nhiệm người đứng đầu; cơ chế thuận lợi phải đi đôi với minh bạch, kỷ cương và thượng tôn pháp luật.

Phú Quốc đang đứng trước cơ hội chuyển đổi về chất trong mô hình phát triển. Nếu đề án được chuẩn bị bài bản, có tầm nhìn dài hạn và cơ chế thực thi rõ ràng, khu kinh tế đặc biệt có thể trở thành động lực mới cho đảo Ngọc, đóng góp vào tăng trưởng của An Giang và nâng cao vị thế du lịch, dịch vụ Việt Nam trên bản đồ quốc tế.