Phú Quốc trước bài toán 'điểm nghẽn' hạ tầng: Phát triển bứt phá phải đi đôi với bảo vệ môi trường

* Hướng tới Tuần lễ Cấp cao APEC 2027, Phú Quốc đang biến thành một "đại công trường" với hàng loạt dự án hạ tầng trọng điểm bứt tốc đêm ngày. Tuy nhiên, đằng sau khí thế thi công sôi động là những "nút thắt" về giải phóng mặt bằng, thủ tục đất rừng và hạ tầng môi trường cần sớm tháo gỡ. Làm sao để Phú Quốc vừa kịp đích APEC 2027, vừa giữ vững mục tiêu phát triển xanh và bền vững?

Khí thế trên các "đại công trường" đảo Ngọc

Ngày 30/7, ông Nguyễn Thanh Tùng, Trưởng Ban Quản lý Khu kinh tế Phú Quốc cho biết, đơn vị vừa có báo cáo gửi Sở Tài chính tỉnh An Giang về tiến độ triển khai các công trình, dự án phục vụ Tuần lễ Cấp cao APEC 2027.

Theo báo cáo, đến ngày 28/7/2026, phần lớn các dự án trọng điểm đều được đánh giá đúng tiến độ. Từ các khu đô thị, hệ thống cấp nước, xử lý rác thải, điện rác đến các công trình hạ tầng kỹ thuật, hàng loạt dự án đang được triển khai đồng loạt, tạo nên khí thế thi công khẩn trương trên khắp đặc khu Phú Quốc.

Đây là tín hiệu tích cực, phản ánh sự vào cuộc quyết liệt của tỉnh An Giang, Ban Quản lý Khu kinh tế Phú Quốc, các sở, ngành và cộng đồng doanh nghiệp. Trong tháng 7/2026, Ban Quản lý Khu kinh tế Phú Quốc liên tiếp ban hành nhiều văn bản đôn đốc, yêu cầu các nhà đầu tư cam kết tiến độ, đồng thời rà soát từng dự án để kịp thời kiến nghị tháo gỡ những khó khăn phát sinh.

Tháo điểm nghẽn để các dự án trọng điểm về đích đúng hẹn.

Bức tranh chung cho thấy nhiều dự án đang đạt kết quả khả quan. Cụ thể như: Tại Khu đô thị hỗn hợp Bãi Đất Đỏ có quy mô 88,5ha, công tác giải phóng mặt bằng đã đạt 99%, trong đó 71,95% diện tích đã được giao, cho thuê đất. Tổng khối lượng xây dựng đạt khoảng 35%, nhiều tòa tháp 40 tầng đang thi công đồng loạt; riêng khu S6 đã hoàn thành 90% sàn hầm B2, khu S9 đang thi công đến tầng 3 và nhiều hạng mục khác đã vượt giai đoạn móng.

Trong khi đó, Khu đô thị hỗn hợp du lịch sinh thái núi Ông Quán quy mô 22ha đã giải phóng mặt bằng 100%, giao đất đạt 99,5%, khối lượng xây dựng đạt khoảng 40%. Tòa tháp 4.7 đã thi công đến tầng 12, nhiều hạng mục khác cũng đang triển khai đồng thời, tạo tiền đề hoàn thành dự án trong năm 2027.

Không chỉ các khu đô thị, hệ thống hạ tầng kỹ thuật thiết yếu cũng đang được đẩy nhanh. Nhà máy nước Hồ Cửa Cạn đã đạt gần 18,9% khối lượng thi công; Nhà máy nước Dương Đông 2 đã lắp đặt khoảng 12km/33km đường ống cấp nước, từng bước hình thành mạng lưới cấp nước phục vụ người dân và các hoạt động của APEC.

Ở lĩnh vực môi trường, Khu xử lý rác Bãi Bổn đã đạt khoảng 31% khối lượng, nhiều hạng mục lò đốt, nhà tiếp nhận rác và dây chuyền công nghệ đang được triển khai đồng thời; Nhà máy điện rác Bãi Bổn cũng đã hoàn thành san lấp mặt bằng và được giao gần 80% diện tích đất để chuẩn bị bước vào giai đoạn thi công chính.

Điểm nghẽn không nằm trên công trường

Dù hầu hết các dự án đều được đánh giá đúng tiến độ, nhưng nhìn sâu vào từng công trình có thể thấy, áp lực hiện nay không còn nằm ở năng lực thi công.

Các nhà đầu tư đều đã huy động nguồn vốn, thiết bị và nhân lực; nhiều công trường duy trì cường độ thi công cao. Điều cản trở tiến độ chủ yếu lại là những vướng mắc về giải phóng mặt bằng, giao đất, thủ tục sử dụng đất rừng, cấp phép hạ tầng kỹ thuật và cơ chế phối hợp giữa các cơ quan quản lý.

Điển hình, tại Khu đô thị hỗn hợp Bãi Đất Đỏ, dù đã giải phóng gần như toàn bộ mặt bằng nhưng vẫn còn khoảng 1ha chưa hoàn thành bồi thường, giao đất. Ban Quản lý Khu kinh tế Phú Quốc kiến nghị UBND đặc khu Phú Quốc đẩy nhanh công tác bồi thường, đồng thời đề nghị Sở Nông nghiệp và Môi trường sớm tham mưu giao phần diện tích còn lại để nhà đầu tư triển khai đồng bộ trước thời hạn hoàn thành dự án.

Nhà máy nước Hồ Cửa Cạn là ví dụ rõ nét về những rào cản thủ tục. Mặc dù công trình vẫn duy trì tiến độ thi công, nhưng tuyến ống cấp nước dọc đường ĐT.975B vẫn chờ cơ quan chức năng thỏa thuận vị trí lắp đặt; đồng thời dự án còn phải hoàn thiện thủ tục tạm sử dụng khoảng 1,4776ha đất rừng để thi công tuyến ống. Nếu những thủ tục này không được xử lý kịp thời, tiến độ toàn bộ hệ thống cấp nước sẽ bị ảnh hưởng.

Trong lĩnh vực môi trường, Nhà máy xử lý chất thải rắn An Thới vẫn phải chờ hoàn tất chi trả phần diện tích còn lại, phê duyệt phương án bồi thường và xử lý dứt điểm các nội dung liên quan đến nguồn gốc đất, quy hoạch rừng trước khi triển khai đồng bộ.

Chuyển đổi rác thải thành năng lượng (Waste-to-Energy) là mô hình kinh tế tuần hoàn tất yếu cho một đô thị biển đảo. Việc chậm tiến độ ở các dự án này sẽ tạo áp lực cực lớn lên môi trường sống của cư dân và hình ảnh du lịch xanh của Phú Quốc.

Đáng chú ý, hai dự án nhà máy xử lý nước thải tập trung tại An Thới và Dương Đông tiếp tục đối mặt với những khó khăn về cơ chế đầu tư và nguồn vốn. Dự án Dương Đông mới đạt khoảng 12% tiến độ khi nhà đầu tư mới nộp 30 tỷ đồng trong tổng kinh phí bồi thường gần 149,62 tỷ đồng; phần còn lại hơn 119,62 tỷ đồng được yêu cầu hoàn thành trước ngày 31/7/2026. Riêng dự án An Thới đang được rà soát để chuyển sang hình thức đầu tư công theo chủ trương của Chính phủ.

Chạy đua với thời gian để kiến tạo một Phú Quốc tầm vóc quốc tế.

Tăng tốc tháo gỡ “nút thắt”

Theo ông Nguyễn Thanh Tùng, Ban Quản lý Khu kinh tế Phú Quốc không chỉ theo dõi tiến độ mà còn chủ động điều phối, giám sát và đôn đốc từng dự án. Trong tháng 7, Ban liên tục ban hành các văn bản yêu cầu nhà đầu tư cam kết tiến độ; đồng thời kiến nghị UBND tỉnh, UBND đặc khu Phú Quốc và các sở, ngành khẩn trương giải quyết những vướng mắc về bồi thường, giao đất, cho thuê đất, sử dụng đất rừng, cấp phép thi công và hạ tầng kỹ thuật. Đối với từng dự án, Ban đều xác định rõ nguyên nhân, giao nhiệm vụ cụ thể cho các đơn vị liên quan và đề xuất mốc thời gian xử lý nhằm bảo đảm các công trình phục vụ APEC 2027 không bị chậm nhịp.

Có thể thấy, giai đoạn hiện nay, cuộc chạy đua chuẩn bị cho APEC 2027 không chỉ diễn ra trên các đại công trường mà còn diễn ra trong từng hồ sơ, từng quyết định giao đất, từng phương án bồi thường và từng thủ tục hành chính.

Khoảng thời gian còn lại không nhiều. Muốn các dự án trọng điểm bứt tốc, điều quan trọng nhất không chỉ là tăng thêm máy móc hay nhân lực, mà là tháo gỡ kịp thời các “điểm nghẽn” về thể chế và thủ tục. Khi những nút thắt này được giải quyết đồng bộ, các công trình sẽ có điều kiện tăng tốc, góp phần đưa Phú Quốc hoàn thành hệ thống hạ tầng hiện đại, đáp ứng yêu cầu tổ chức Tuần lễ Cấp cao APEC 2027, đồng thời tạo nền tảng phát triển lâu dài cho đảo ngọc trong giai đoạn mới.