Phú Thọ: Bứt phá bằng khoa học công nghệ, kiến tạo không gian phát triển mới

Đó là Phú Thọ chuyển từ mô hình tăng trưởng dựa vào tài nguyên, lao động giá rẻ sang mô hình dựa trên tri thức, công nghệ và sáng tạo – nền tảng hình thành các giá trị mới, năng lực cạnh tranh mới.

KCN Khai Quang - Vĩnh Yên giữ vai trò quan trong trong thu hút đầu tư FDI của tỉnh Phú Thọ. Ảnh: Internet.

Năm 2026 được Phú Thọ xác định là năm “Hành động đột phá, lan tỏa kết quả”, với kịch bản tăng trưởng GRDP 11% – cao hơn mục tiêu Chính phủ giao. Thông điệp “làm theo mục tiêu, sản phẩm cụ thể, hiệu quả thực chất” thay cho “làm theo kế hoạch, báo cáo tiến độ” cho thấy quyết tâm thay đổi cách vận hành bộ máy. Mỗi cơ quan, đơn vị phải có ít nhất một mô hình, một điểm nhấn được đo lường bằng kết quả thực tế. Đây chính là sự chuyển dịch từ quản lý hành chính sang quản trị phát triển dựa trên dữ liệu và hiệu quả.

Hình thành hệ sinh thái khoa học công nghệ, tạo không gian phát triển mới

Điểm nổi bật trong chiến lược của Phú Thọ là không tiếp cận khoa học công nghệ theo lối “mua sắm thiết bị”, mà đặt hàng các “bài toán quản lý” cho doanh nghiệp công nghệ tham gia giải quyết. Cách làm này góp phần hình thành hệ sinh thái khoa học, công nghệ của tỉnh, nơi Nhà nước đóng vai trò kiến tạo, doanh nghiệp là trung tâm ứng dụng và thương mại hóa, còn các cơ sở giáo dục – đào tạo cung cấp nguồn nhân lực.

HTX Nấm Tam Đảo ( xã Tam Đảo, Phú Thọ) là một trong những cơ sở nuôi cấy, phát triển thành công đông trùng hạ thảo, đem lại hiệu quả kinh tế cao. Ảnh: Quốc Huy

Việc thu hút đầu tư được định hướng có chọn lọc, ưu tiên các dự án công nghệ cao, phân khúc thượng nguồn, gắn với cam kết chuyển giao công nghệ. Mục tiêu triển khai một khu công nghiệp công nghệ cao và thu hút tối thiểu một doanh nghiệp công nghệ số thuộc nhóm tập đoàn lớn trên thế giới, khu vực là bước đi chiến lược, tạo “đầu tàu” dẫn dắt. Thay vì chạy theo những công nghệ hào nhoáng, Phú Thọ định vị mình là trung tâm dịch vụ và công nghệ của vùng Trung du và miền núi phía Bắc, khai thác lợi thế tự nhiên, văn hóa và vị trí địa lý.

Hạ tầng số được tỉnh đầu tư đồng bộ, trở thành bệ đỡ quan trọng. 100% xã, phường có cáp quang băng rộng; tỷ lệ hộ gia đình sử dụng Internet cáp quang đạt khoảng 86%; 4G phủ 98% diện tích; 5G đã phủ 100% đô thị trung tâm và khu công nghiệp. Hạ tầng Trung tâm dữ liệu của tỉnh đáp ứng yêu cầu vận hành hệ thống thông tin dùng chung. Trung tâm IOC với 12 phân hệ cho phép theo dõi, giám sát, phân tích, dự báo các chỉ tiêu kinh tế - xã hội, từng bước hình thành mô hình điều hành dựa trên dữ liệu thời gian thực.

Hệ thống máy xạ trị Elektra Synergy 160 lá được Bệnh viện Hữu nghị Lạc Việt, tỉnh Phú Thọ đưa vào sử dụng trong điều trị ung thư. Ảnh: Nguyễn Thảo - TTXVN.

Trong hệ thống Đảng, tỷ lệ xử lý văn bản toàn trình đạt trên 80%, “Sổ tay đảng viên điện tử” được sử dụng rộng rãi, cơ sở dữ liệu đảng viên được làm sạch 100%. Những con số này không chỉ phản ánh mức độ ứng dụng công nghệ, mà còn thể hiện sự thay đổi văn hóa làm việc – từ thủ công sang số hóa, từ phân tán sang liên thông, từ cảm tính sang định lượng.

Chỉ số đổi mới sáng tạo cấp địa phương (PII) đạt 41,10 điểm, xếp thứ 15 cả nước, tăng 5 bậc so với năm trước, cho thấy những nỗ lực bước đầu đã được ghi nhận. Việc triển khai 88 nhiệm vụ khoa học và công nghệ cấp tỉnh, vận hành sàn giao dịch công nghệ với hàng nghìn doanh nghiệp tham gia, tổ chức Techfest, TechDemo… đang góp phần tạo môi trường khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo ngày càng năng động.

Từ chính quyền số đến kinh tế số, xã hội số – chuyển đổi số bao trùm toàn diện

Một trong những điểm nhấn quan trọng là chuẩn hóa 100% Trung tâm Phục vụ hành chính công trên địa bàn tỉnh, từ nhân lực, trang thiết bị đến quy trình và thái độ phục vụ. Đây là bước chuyển mạnh mẽ nhằm nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp, xây dựng chính quyền số thực chất. Khi các thủ tục được xử lý nhanh gọn, minh bạch, chi phí tuân thủ giảm xuống, môi trường đầu tư – kinh doanh sẽ được cải thiện rõ rệt.

Tuy nhiên, chuyển đổi số ở Phú Thọ không dừng lại ở chính quyền số, mà hướng tới kinh tế số và xã hội số. Trong nông nghiệp, nhiều ý kiến đề xuất mô hình trang trại chăn nuôi, trồng trọt số, ứng dụng công nghệ để nâng cao năng suất, chất lượng theo hướng bền vững. Trong công nghiệp, mô hình nhà máy sản xuất số, sản xuất thông minh có thể giúp doanh nghiệp nhỏ và vừa nâng cấp chuỗi giá trị. Trong du lịch, “làng số” tại các khu vực có tiềm năng sẽ tạo ra trải nghiệm mới cho du khách, đồng thời hỗ trợ người dân địa phương tham gia kinh tế số.

Giáo dục và y tế cũng được định hướng phát triển theo mô hình trường học số, bệnh viện số, với dữ liệu được tích hợp, chia sẻ liên thông. Phong trào “Bình dân học vụ số” thể hiện rõ tinh thần bao trùm, không để ai bị bỏ lại phía sau trong quá trình chuyển đổi. Phổ cập kỹ năng số, đặc biệt cho lực lượng lao động trực tiếp, sẽ quyết định thành công của chiến lược này.

Đáng chú ý, tỉnh Phú Thọ dành nguồn lực ngân sách bảo đảm cơ cấu tối thiểu cho khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; ưu tiên nguồn tăng thu, tiết kiệm chi cho chuyển đổi số; xây dựng cơ chế thu hút nhân lực chất lượng cao, phấn đấu tối thiểu 25% cán bộ lãnh đạo, quản lý có chuyên môn khoa học – kỹ thuật. Đây là sự đầu tư cho “vốn con người”, yếu tố then chốt để vận hành và làm chủ công nghệ.

Nhìn tổng thể, Phú Thọ đang kiến tạo một không gian phát triển mới dựa trên ba trụ cột: hạ tầng số hiện đại, thể chế linh hoạt và nguồn nhân lực chất lượng. Sự quyết liệt trong chỉ đạo – thể hiện qua việc hoàn thành sớm, đầy đủ các nhiệm vụ theo yêu cầu của Trung ương; sự đồng bộ từ tỉnh đến 100% xã, phường; cùng hệ thống văn bản, kế hoạch được ban hành kịp thời – tạo nên nền tảng quản trị vững chắc.

Dẫu vậy, thách thức phía trước không nhỏ. Chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo là quá trình dài hạn, đòi hỏi sự kiên trì, đồng bộ và nhất quán. Quan trọng hơn cả là phải biến các mô hình thành công thành những “câu chuyện thực” có thể đo lường được hiệu quả kinh tế - xã hội. Khi các mô hình nhà máy số, trang trại số, làng số… thực sự tạo ra giá trị gia tăng, nâng cao thu nhập cho người dân, lúc đó khoa học công nghệ mới trở thành động lực nội sinh bền vững.

Với tinh thần năm Bính Ngọ – biểu tượng của tốc độ và bứt phá – Phú Thọ đang gửi đi thông điệp mạnh mẽ về khát vọng “Mã đáo thành công”. Nếu tiếp tục giữ vững định hướng lấy ứng dụng làm trung tâm, lấy dữ liệu làm nền tảng, lấy con người làm động lực, Phú Thọ hoàn toàn có cơ sở để tạo nên bước đột phá trong không gian phát triển mới, đóng góp tích cực vào tăng trưởng chung của vùng và cả nước.
V.X.B – N.T.D

Vũ Xuân Bân - Nguyễn Tiến Dũng