Phú Thọ: Đời sống tinh thần của người dân qua hoạt động của các câu lạc bộ Văn hóa, văn nghệ quần chúng

Sức sống của di sản trong lòng đời sống người dân Phú Thọ

Từ chiều sâu lịch sử, Phú Thọ tự hào là vùng đất sở hữu kho tàng di sản khổng lồ với 182 di tích quốc gia, 792 di tích cấp tỉnh và 2.231 di sản văn hóa phi vật thể, đặc biệt là 05 di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại và 53 di sản cấp quốc gia. Tuy nhiên, giá trị văn hóa sẽ chỉ là những "bảo vật đóng khung" nếu không được con người hôm nay tiếp nối và thổi hồn vào đời sống thường nhật.

Dưới góc nhìn văn hóa, các CLB văn hóa, văn nghệ quần chúng tại Phú Thọ chính là những "tế bào sống" đang thực hiện sứ mệnh lịch sử đó. Từ các CLB Hát Xoan, CLB dân ca múa nhạc, cho đến các CLB Chiêng Mường tại khu vực miền núi ... tất cả đều không hoạt động theo kiểu "đến hẹn lại lên" mang tính trình diễn bề nổi, mà đã trở thành nếp sống, là món ăn tinh thần không thể thiếu của cộng đồng. Chính từ các CLB này, không gian văn hóa vùng Đất Tổ người Việt cổ liên tục được lan tỏa mạnh mẽ. Bản sắc văn hóa không bị mai một mà trái lại, nó tự sinh sôi và chuyển hóa thành nguồn năng lượng tích cực bồi đắp cho tâm hồn, cốt cách con người vùng Đất Tổ.

Minh chứng rõ nét nhất cho sức sống và sức lan tỏa của các CLB văn hóa chính là sự tham gia chủ động, đầy nhiệt huyết của họ trong chuỗi sự kiện Giỗ Tổ Hùng Vương - Lễ hội Đền Hùng vừa qua. Lễ hội không chỉ là nơi du khách thập phương hướng về bái tổ, mà đã thực sự trở thành không gian đại hội văn hóa quần chúng hoành tráng.

Khai mạc Lễ hội Đền Hùng và Tuần Văn hóa - Du lịch Đất Tổ năm 2026

Trong suốt thời gian diễn ra lễ hội, hàng chục CLB văn hóa từ khắp các làng xoan cổ, các khu dân cư nông thôn mới và vùng đồng bào dân tộc thiểu số đã tề tựu tại không gian hội. Không dùng những diễn viên chuyên nghiệp xa lạ, chính những nghệ nhân dân gian, những người nông dân ban ngày gắn bó với ruộng đồng, ban đêm say sưa tập luyện tại nhà văn hóa, đã trực tiếp phô diễn nét tinh hoa văn hóa truyền thống. Những làn điệu Hát Xoan mượt mà mang lời cầu chúc quốc thái dân an, những tiếng trống đồng âm vang, cùng không gian Lễ hội Chiêng Mường đặc sắc của người Mường Phú Thọ đã được các CLB tái hiện một cách sống động, nguyên bản. Sự hiện diện của các CLB văn hóa cơ sở đã thổi vào lễ hội nguồn sinh khí tự nhiên, chân thực nhất, biến di sản thành một thực thể sống chạm đến trái tim của hàng triệu du khách, góp phần tạo nên bức tranh đa sắc cho ngành du lịch tỉnh Phú Thọ.

Nâng cao giá trị tinh thần: Động lực nội sinh thúc đẩy kinh tế - xã hội

Việc nâng cao giá trị tinh thần cho người dân qua các hoạt động phong trào không đơn thuần mang tính giải trí, mà nó đang kiến tạo nên những giá trị to lớn, hiện hữu cho đời sống kinh tế - xã hội địa phương. Thúc đẩy kinh tế, phát triển du lịch dịch vụ: Văn hóa phong phú là bệ phóng vững chắc để Phú Thọ phát triển công nghiệp văn hóa và du lịch. Trong năm 2025, Phú Thọ ước đón tới 14,5 triệu lượt khách, mang lại doanh thu 15 nghìn tỷ đồng cho ngành du lịch (gấp hơn 3 lần so với năm 2020). Các sản phẩm văn hóa, lễ hội do chính người dân và các CLB tạo ra là "chất xúc tác" quan trọng nhất để thu hút và giữ chân du khách. Thắt chặt khối đại đoàn kết, tạo sự đồng thuận xã hội: Phong trào văn hóa cơ sở phát triển mạnh mẽ giúp củng cố khối đại đoàn kết toàn dân, tạo không khí vui tươi, phấn khởi. Từ sự gắn kết trong các CLB, nhân dân đồng lòng, chung sức tham gia các phong trào thi đua như "Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa", xây dựng nông thôn mới (dự kiến đến hết năm 2025 có 54,88% xã đạt chuẩn nông thôn mới). Tinh thần ấy giúp khơi dậy ý chí tự lực, tự cường để giảm nghèo bền vững, đưa tỷ lệ hộ nghèo toàn tỉnh năm 2025 giảm nhanh xuống còn khoảng 2,75%. Nâng cao chất lượng cuộc sống con người: Đời sống tinh thần lành mạnh giúp nâng cao chỉ số hạnh phúc cho người dân. Thu nhập bình quân tăng lên 4,7 triệu đồng/tháng vào năm 2025 (tăng 37% so với năm 2020) kết hợp với đời sống tinh thần phong phú chính là nền tảng để Phú Thọ hướng tới mục tiêu đạt Chỉ số phát triển và hạnh phúc (VDHI) tối thiểu 85 điểm vào năm 2030, thuộc nhóm phát triển khá cao và hạnh phúc của cả nước.

Thành quả về đời sống văn hóa tinh thần của Phú Thọ hôm nay không phải là câu chuyện ngẫu nhiên, mà là kết quả từ những tư duy chiến lược, cơ chế, chính sách đồng bộ của các cấp ủy Đảng và chính quyền địa phương. Nhận thức rõ "Văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, là mục tiêu, động lực nội sinh cho sự phát triển", tỉnh Phú Thọ đã ban hành và triển khai hiệu quả nhiều cơ chế, chính sách hỗ trợ thiết thực. Điển hình là việc huy động các nguồn lực nhằm phát triển thiết chế văn hóa, thể thao đáp ứng nhu cầu thụ hưởng của nhân dân. Thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính và vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, tỉnh đã điều chuyển, chuyển đổi công năng sử dụng 599 cơ sở dôi dư sang làm cơ sở giáo dục, y tế, đặc biệt là văn hóa. Tỉnh chủ trương bố trí thêm các nhà văn hóa khu dân cư, trung tâm học tập cộng đồng nhằm bảo đảm người dân được thụ hưởng tối đa các dịch vụ công cộng thiết yếu ngay tại cơ sở.

Bên cạnh đó, ngân sách tỉnh và nguồn lực xã hội hóa cũng được tập trung cho công tác bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc. Giai đoạn vừa qua, tỉnh đã huy động trên 2.655 tỷ đồng triển khai các chương trình, chính sách đối với vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, giúp bản sắc văn hóa của đồng bào nơi đây được giữ gìn vẹn nguyên và phát triển bền vững. Các phong trào thi đua trong lĩnh vực văn hóa, thể thao được phát động liên tục, gắn khen thưởng thường xuyên, kịp thời để tôn vinh các nghệ nhân, các tập thể CLB có đóng góp xuất sắc.

Để văn hóa thực sự trở thành sức mạnh nội sinh lớn mạnh hơn nữa trong giai đoạn 2026 - 2030, hướng tới tầm nhìn đưa Phú Thọ trở thành trung tâm tổ chức lễ hội văn hóa lớn gắn với cội nguồn dân tộc, tỉnh tập trung thực hiện đồng bộ một số giải pháp trọng tâm như: Đổi mới và đa dạng hóa mô hình hoạt động của các CLB: Cần tiếp tục khuyến khích thành lập các CLB văn hóa dựa trên nhu cầu thực tế của người dân, kết hợp giữa truyền thống và hiện đại. Đưa các hoạt động văn hóa gắn liền với chuyển đổi số, đa dạng hóa các nền tảng truyền thông (như mạng xã hội, trang thông tin điện tử) để các tác phẩm văn hóa, nghệ thuật của các CLB tiếp cận nhanh hơn, sâu hơn tới công chúng và du khách; Gắn chặt hoạt động phong trào văn hóa với chuỗi giá trị du lịch, dịch vụ: Cần đưa các CLB văn hóa cơ sở trở thành một mắt xích trong chuỗi cung ứng sản phẩm du lịch của tỉnh. Đầu tư xây dựng không gian biểu diễn cố định tại các khu du lịch trọng điểm như Đền Hùng, Tam Đảo, Thanh Thủy... , tạo sân diễn thường xuyên cho các CLB, vừa nâng cao thu nhập cho thành viên CLB, vừa làm phong phú sản phẩm du lịch; Hoàn thiện kết cấu hạ tầng và thiết chế văn hóa đồng bộ: Tăng cường nguồn kinh phí cho sự nghiệp văn hóa thể thao, đẩy mạnh xã hội hóa thu hút doanh nghiệp đầu tư vào cơ sở vật chất. Trọng tâm là hiện thực hóa nhiệm vụ xây dựng “Quần thể văn hóa, tâm linh trở về cội nguồn dân tộc Việt Nam” tại trung tâm đô thị tỉnh – nơi sẽ tích hợp không gian trưng bày và trình diễn các di sản văn hóa phi vật thể của các CLB; Nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ văn hóa cơ sở: Tăng cường tập huấn, hướng dẫn chuyên môn, công nghệ thông tin cho cán bộ phụ trách văn hóa cấp xã. Tổ chức tốt các phong trào thi đua chuyên đề, định kỳ mở các hội diễn, liên hoan các CLB văn hóa toàn tỉnh để tạo điều kiện giao lưu, trao đổi kinh nghiệm, phát hiện và bồi dưỡng các "hạt nhân" văn nghệ quần chúng xuất sắc.

Đời sống tinh thần phong phú, sôi động của người dân Phú Thọ chính là minh chứng sống động cho một triết lý phát triển bền vững: Kinh tế là bệ đỡ, còn văn hóa chính là tâm hồn, là mạch nguồn hạnh phúc. Sự đồng hành, gìn giữ di sản của các CLB văn hóa cơ sở sẽ tiếp tục là luồng sinh khí mạnh mẽ đưa đất Tổ cội nguồn cất cánh bay cao, bay xa.