Pin Baghdad có thực là 'cục pin'? Bí ẩn chưa có lời giải của thế giới cổ đại

Năm 1936, tại khu vực Khujut Rabu, gần Baghdad, các nhà khảo cổ phát hiện một nhóm hiện vật kỳ lạ: những chiếc bình đất nung nhỏ, bên trong có một ống đồng hình trụ, một thanh sắt và phần miệng được bịt bằng bitum – vật liệu giống nhựa đường. Wilhelm König, khi đó là giám đốc Bảo tàng Iraq, đưa ra một giả thuyết gây chấn động: đây có thể là một pin điện cổ đại.

Ảnh: alienigenasdopassado.com

Ý tưởng nghe gần như không tưởng. Nhưng xét về mặt hóa học, cấu trúc này quả thực có những điểm rất giống một pin galvanic. Nếu đổ vào bình một chất điện phân có tính axit như giấm hoặc nước nho, sắt và đồng có thể tạo ra hiệu điện thế. Các thí nghiệm phục dựng trong thời hiện đại đã chứng minh rằng một cấu trúc tương tự có thể tạo ra điện áp nhỏ.

Vậy người Mesopotamia cổ đại đã biết sản xuất điện?

Câu trả lời vẫn là: chưa thể khẳng định.

Ảnh: bharatbattery

Điểm yếu lớn nhất của giả thuyết “pin Baghdad” nằm ở mục đích sử dụng. Cho đến nay, khảo cổ học chưa tìm thấy bằng chứng trực tiếp cho thấy những chiếc bình này từng được nối với dây dẫn hay được sử dụng để mạ điện. Một số nhà nghiên cứu từng đề xuất chúng có thể được dùng để mạ vàng, bạc, thậm chí tạo ra hiệu ứng giảm đau bằng điện. Nhưng những giả thuyết này vẫn còn gây tranh luận.

Thậm chí, một cách giải thích hoàn toàn khác cho rằng các bình này có thể đơn giản là những vật chứa, chẳng hạn dùng để bảo quản cuộn giấy hoặc vật liệu hữu cơ. Việc một vật thể có khả năng tạo ra điện không đồng nghĩa với việc người cổ đại đã chế tạo nó nhằm mục đích tạo ra điện.

Ảnh: neozone

Tuy nhiên, câu chuyện trở nên thú vị hơn vào năm 2025–2026. Một nghiên cứu phục dựng mới cho rằng nếu tính đến cả cấu trúc mối hàn và vai trò điện hóa của chính chiếc bình đất, hệ thống có thể hoạt động như hai nguồn điện hóa nối tiếp, tạo ra hơn 1,4 volt – đủ để thực hiện một số phản ứng điện hóa có thể quan sát được, như mạ điện, ăn mòn điện hóa hoặc điện phân nước.

Điều đó chưa chứng minh người Parthia đã phát minh ra “pin” theo nghĩa hiện đại. Nhưng nó khiến câu hỏi trở nên hấp dẫn hơn: nếu chiếc bình thực sự là một nguồn điện, người chế tạo nó đã hiểu được nguyên lý đến mức nào?

Có lẽ điều kỳ lạ nhất của Pin Baghdad không phải là nó có tạo ra điện hay không, mà là một vật thể nhỏ bé từ thế giới cổ đại vẫn buộc con người hiện đại phải đặt câu hỏi: chúng ta thực sự hiểu bao nhiêu về công nghệ của những nền văn minh đã biến mất?

Loài hoa khổng lồ có hình dáng như vương miện từng xuất hiện từ hàng trăm triệu năm trước