Quả táo thối bất ngờ thành 'mỏ vàng' kinh doanh ở Trung Quốc

Xác suất để hai bào tử nấm tương thích cùng rơi xuống một quả táo, xâm nhập qua cuống, nảy mầm, gặp nhau rồi hình thành nấm bên trong quả là bao nhiêu?

"Cảm giác cũng giống như trúng số độc đắc vậy", Mu Liheng, nhà nghiên cứu tại Hiệp hội Bảo vệ và Phát triển Nấm Hoang dã Vân Nam ở Côn Minh, Trung Quốc, nói với Sixth tone.

"Vận rủi" biến thành cơ hội nghiên cứu

Tháng 7/2024, đồng nghiệp của Mu là Xu Rongju tình cờ nhìn thấy trên Xiaohongshu, ứng dụng mạng xã hội Trung Quốc còn được biết đến với tên RedNote, một bức ảnh đặc biệt: một cây nấm màu trắng, hình quạt mọc ra từ cuống quả táo đặt cạnh bồn rửa trong căn bếp của một phụ nữ.

Nhận thấy đây có thể là mẫu vật đáng nghiên cứu, Xu liên hệ với người đăng ảnh, một phụ nữ họ Deng ở tỉnh Chiết Giang, và đề nghị cô gửi quả táo cho anh.

Hai ngày sau, quả táo đã thối rữa được chuyển tới phòng thí nghiệm của nhóm nghiên cứu ở Côn Minh.

Không ai ngờ phát hiện tình cờ này sau đó lại mở ra một dự án kéo dài hai năm, thu hút sự tham gia của những người dùng mạng trên khắp Trung Quốc và giúp các nhà khoa học tạo ra nhiều thế hệ nấm mới.

Quả táo thối thu hút sự chú ý của người Trung Quốc. Ảnh: Sixth tone

Chỉ một ngày sau khi nhận được quả táo, Xu để lại bình luận dưới bài đăng của Deng.

"Giống táo này rất tốt và có giá trị nghiên cứu", anh viết, đồng thời hứa sẽ cập nhật kết quả khi nhóm có tiến triển.

Trong một bài đăng sau đó trên Xiaohongshu, Xu ghép những bức ảnh chụp quả táo ở các thời điểm khác nhau. Chỉ sau một ngày, một mạng lưới sợi nấm màu trắng dày đặc, gọi là hệ sợi nấm, đã lan rộng trên phần táo bị thối.

Những hình ảnh khác cho thấy nấm phát triển nhanh trong đĩa Petri, trong khi các sợi nấm riêng lẻ hiện rõ dưới kính hiển vi. Phân tích DNA xác định mẫu vật là Schizophyllum commune, thường được gọi là nấm mang tách, một loài thường phát triển trên gỗ mục.

Điều bất thường nằm ở chỗ nấm lại xuất hiện bên trong quả táo. Trên những phần táo còn nguyên vẹn của Deng, gần như không có sợi nấm. Ngược lại, nấm phát triển dày đặc ở những vùng mô đã phân hủy, cho thấy chúng chủ yếu sử dụng phần táo bị thối làm nguồn dinh dưỡng.

Nhóm nghiên cứu sau đó phân lập và tinh chế chủng nấm này, đồng thời đưa nó vào chương trình lai tạo.

Bước đầu nghiên cứu

Nấm mang tách được gọi là baishen tại Trung Quốc. Đây là loại nấm ăn được nhưng có kết cấu khá khô và vị hơi đắng. Mu tham gia nghiên cứu từ năm 2023 với mục tiêu tìm ra những giống có hương vị, kết cấu tốt hơn và tạo ra ít bào tử hơn. Việc giảm lượng bào tử có thể giúp hạn chế nguy cơ ảnh hưởng đến đường hô hấp của người trồng nấm.

Nhóm nghiên cứu khi đó đã có sẵn hơn 1.000 chủng nấm mang tách trong bộ sưu tập và chọn khoảng 400 chủng để tiếp tục lai tạo.

Một số chủng trong bộ sưu tập từng được đưa vào không gian thông qua chương trình vũ trụ có người lái của Trung Quốc, trong đó có chuyến bay Thần Châu-12 năm 2021. Sau khi trở về Trái đất, các chủng này được sàng lọc để tìm những đột biến có thể mang đặc tính hữu ích rồi tiếp tục được sử dụng trong lai tạo.

Tuy nhiên, giống nấm mọc trên quả táo của Deng chưa được đưa vào không gian.

Trong lúc Xu liên tục cập nhật quá trình nghiên cứu trên mạng, cộng đồng Xiaohongshu đặt cho loại nấm này biệt danh "Guo Jun Wang", có thể hiểu là "Vua của các loại nấm mọc từ quả".

"Bạn đưa cho tôi một quả táo thối, tôi sẽ trả lại cho bạn vua nấm", Xu viết.

Bào tử nấm lan rộng khắp quả táo khi quả bị phân hủy trong suốt một ngày. Ảnh: Sixth tone

Sự tò mò của cộng đồng mạng lập tức tăng lên. Họ hỏi loại nấm này có vị thế nào, liệu có mang hương táo hay không, có thể trồng thương mại không và bao giờ họ mới được ăn thử.

Một tháng sau khi gửi quả táo thối tới Côn Minh, Deng nhận được những cây nấm được nuôi cấy từ chính chủng nấm trên quả táo. Cô thái nhỏ nấm, trộn với trứng rồi hấp chín, đồng thời quay lại toàn bộ quá trình và đăng lên mạng.

Câu chuyện từ đó vượt khỏi phạm vi một mẫu vật duy nhất.

(Còn tiếp...)