Quan hệ Mỹ - Iran và thế đấu trường kỳ

Xung đột Mỹ-Iran vẫn chưa có lối thoát khả thi. (Nguồn: Anadolu)

Sau khi lệnh ngừng bắn hồi tháng Sáu chấm dứt, dù liên tục cảnh báo về khả năng nối lại các cuộc tấn công, Mỹ đang chuyển sang chiến dịch cô lập kinh tế và mở rộng các biện pháp trừng phạt thứ cấp nhằm vào Iran.

Thực ra, Washington cũng không có nhiều lựa chọn dễ dàng. Khi phát động chiến dịch quân sự “Cơn thịnh nộ dữ dội” hồi tháng Hai, Mỹ kỳ vọng ưu thế vượt trội sẽ nhanh chóng làm suy yếu tiềm lực quân sự của Iran, buộc Tehran phải chấp nhận các yêu sách của Washington. Tuy nhiên, dù chịu thiệt hại, Iran vẫn duy trì được bộ máy lãnh đạo và khả năng phản ứng quân sự.

Những đòn trả đũa của Iran nhằm vào các mục tiêu quân sự và lợi ích của Mỹ trong khu vực làm gia tăng rủi ro đối với Washington. Trong khi đó, căng thẳng tại eo biển Hormuz, tuyến hàng hải vận chuyển khoảng 20% lượng dầu mỏ tiêu thụ toàn cầu trong điều kiện thông thường, có thể gây biến động mạnh trên thị trường năng lượng. Giá nhiên liệu tăng cũng tạo thêm sức ép lên người tiêu dùng Mỹ và lên nỗ lực kiểm soát lạm phát của chính quyền Tổng thống Donald Trump.

Trong bối cảnh đó, việc chuyển trọng tâm sang các biện pháp kinh tế có thể giúp Mỹ hạn chế rủi ro của một chiến dịch quân sự kéo dài. Washington tìm cách siết chặt các giao dịch liên quan đến Iran, đồng thời hạn chế xuất khẩu dầu – nguồn thu quan trọng của Tehran. Tuy nhiên, hiệu quả của chiến lược này phụ thuộc vào khả năng thực thi trừng phạt và mức độ hợp tác của các đối tác quốc tế.

Tính toán này chưa chắc sẽ mang lại kết quả như kỳ vọng. Trừng phạt kéo dài còn có thể gây tổn thất cho người dân mà chưa giải quyết được những bất đồng cốt lõi giữa hai nước.

Thêm vào đó, không phải đối tác nào cũng thuận theo Washington. Trung Quốc nhiều lần phản đối các biện pháp trừng phạt đơn phương, trong khi Iran vẫn duy trì quan hệ với một số quốc gia. Những quan hệ này có thể giúp Tehran giảm bớt tác động của sức ép kinh tế, dù không thể loại bỏ hoàn toàn những tổn thất do trừng phạt gây ra.

Cuộc đấu Mỹ - Iran vì thế có thể sẽ còn kéo dài. Ưu thế quân sự chưa bảo đảm thắng lợi chính trị nhanh chóng, còn sức ép kinh tế cũng khó đạt hiệu quả tối đa nếu không mở ra triển vọng đối thoại. Thách thức đối với cả Washington và Tehran là kiểm soát mức độ đối đầu, tránh để những tính toán chiến lược đẩy khu vực vào một vòng xoáy bất ổn mới.