Quản lý cây xanh đô thị mùa mưa bão

Mảng xanh đô thị trước mùa mưa bão

Mùa mưa bão là thời điểm công tác quản lý cây xanh đô thị bước vào giai đoạn cao điểm. Trên địa bàn các phường trung tâm của tỉnh, các đơn vị chuyên trách đồng loạt rà soát, kiểm tra và cắt tỉa những cây xanh có nguy cơ mất an toàn, góp phần hạn chế thấp nhất thiệt hại do mưa lớn, gió mạnh gây ra. Việc làm thường xuyên này không chỉ nhằm duy trì cảnh quan đô thị mà còn phản ánh yêu cầu ngày càng cao đối với công tác quản lý hạ tầng xanh trong bối cảnh biến đổi khí hậu. Từ việc chăm sóc định kỳ, công tác quản lý cây xanh từng bước chuyển sang hướng tiếp cận chủ động hơn, lấy đánh giá rủi ro và phòng ngừa sự cố làm trọng tâm.

Tại những khu vực trung tâm có mật độ dân cư cao, hoạt động thương mại, dịch vụ phát triển như phường Thục Phán, hệ thống cây xanh giữ vai trò quan trọng trong việc giảm tác động của nắng nóng, hạn chế bụi và tiếng ồn, góp phần tạo không gian sống trong lành cho người dân. Bên cạnh đó, nhiều cây cổ thụ trên 50 năm tuổi còn mang giá trị lịch sử, gắn với quá trình hình thành và phát triển của tỉnh.

Theo số liệu thống kê hiện trạng đầu năm 2026, các phường trung tâm như: Thục Phán, Nùng Trí Cao, Tân Giang quản lý hệ thống gồm 4.488 cây xanh đô thị, phân bổ đều theo 25 tuyến phố, khu dân cư và các không gian công cộng được phân loại rõ ràng với gần 3.000 cây loại 1 chiều cao dưới 6 m; 1.400 cây loại 2 chiều cao dưới 12 m và gần 200 cây loại 3 với chiều cao trên 12 m. Khảo sát thực tế cho thấy, quần thể cây xanh đô thị khá đa dạng, bên cạnh các chủng loại cây bóng mát truyền thống như: hoa sữa, phượng vĩ, bằng lăng, lát, xà cừ, các địa phương đưa vào trồng thử nghiệm và phát triển nhiều loài cây mang giá trị thẩm mỹ cao, tạo bản sắc riêng cho từng tuyến đường như: giáng hương, lộc vừng, bàng Đài Loan, sao đen, kèn hồng, Osaka vàng. Hiện nay, khu vực trung tâm phường Thục Phán có trên 600 cây cổ thụ, phân bố chủ yếu trên các tuyến phố: Bế Văn Đàn, Hiến Giang, Kim Đồng, Hoàng Văn Thụ, Vườn Cam, Xuân Trường.

Chỉ tính riêng trên trục đường Võ Nguyên Giáp, diện tích che phủ lên tới hơn 1.600 cây xanh, bao gồm bàng Đài Loan, xà cừ trắng, sao đen cùng hàng trăm cây muồng hoa vàng, lát hoa. Bên cạnh đó, các khu vực tái định cư cũng sở hữu mật độ mảng xanh đáng kể với trên 700 cây xanh.

Khi bước vào mùa mưa bão thường kéo dài từ tháng 6 đến tháng 10 hằng năm, cây xanh cần được theo dõi, quản lý chặt chẽ nhằm hạn chế các nguy cơ mất an toàn. Gió giật mạnh, mưa lớn kéo dài có thể làm suy giảm khả năng bám giữ của bộ rễ, trong khi tán cây ngậm nước làm tăng tải trọng, khiến nguy cơ gãy cành, bật gốc tăng cao. Năm 2025, ảnh hưởng của cơn bão số 10 và 11 đã làm đổ, cuốn trôi 30 cây xanh, cho thấy những thách thức ngày càng lớn đối với công tác quản lý và bảo vệ hệ thống cây xanh đô thị trước diễn biến thời tiết cực đoan.

Ông Nguyễn Tiến Dũng, tổ dân phố Bằng Giang, phường Thục Phán chia sẻ: Hằng ngày tôi thường đi bộ qua các tuyến phố có những hàng cây xanh rợp bóng mát, việc tập thể dục cũng dễ chịu hơn. Tôi thấy việc cắt tỉa những cành khô, cành có nguy cơ gãy để đảm bảo an toàn rất cần thiết.

Công nhân Công ty TNHH Nga Hải cắt tỉa cây xanh tại tuyến phố Hoàng Như, phường Thục Phán.

Chủ động quản lý, phòng ngừa rủi ro

Quan điểm giữ cây xanh nhưng phải bảo đảm an toàn là nguyên tắc cốt lõi trong việc duy tu, bão dưỡng hạ tầng xanh. Quy trình đánh giá mức độ an toàn của cây xanh được thực hiện theo nhiều bước, không chỉ dựa vào quan sát bên ngoài. Công nhân kiểm tra khu vực gốc rễ, tình trạng mặt đất, dấu hiệu mục rỗng của thân cây, độ nghiêng và sự phát triển của tán trước khi quyết định cắt tỉa hay xử lý những cây nguy cơ gãy đổ, ảnh hưởng đến người và phương tiện. Quá trình đô thị hóa, thi công hạ tầng, ngầm hóa hệ thống kỹ thuật hay bó vỉa hè đã tác động đến bộ rễ của nhiều cây lâu năm. Cùng với ảnh hưởng của thời tiết cực đoan, những tổn thương âm thầm ấy có thể làm suy giảm khả năng chống chịu, khiến cây dễ gãy cành hoặc bật gốc khi mưa bão xảy ra.

Từ tháng 7/2025 đến nay, các đơn vị chuyên trách tiến hành khảo sát, cắt tỉa khống chế chiều cao cho hơn 800 cây xanh già cỗi, nặng tán trên địa bàn. Công việc duy trì được thực hiện toàn diện từ phát cỏ bằng máy, tưới nước, bón phân, quét vôi, gỡ bỏ cây phụ sinh cho đến đốn hạ giải tỏa các cây suy thoái không thể phục hồi.

Ông Đặng Văn Long, Tổ trưởng Tổ cây xanh Công ty TNHH Nga Hải cho biết: Trước mỗi mùa mưa bão, chúng tôi đều kiểm tra tình trạng thân, cành, bộ rễ và độ nghiêng của cây. Có những cây nhìn bên ngoài vẫn xanh tốt nhưng bên trong thân đã bị mục hoặc rễ bị ảnh hưởng bởi quá trình thi công hạ tầng. Khi phát hiện nguy cơ, chúng tôi sẽ đánh giá mức độ và lựa chọn giải pháp phù hợp. Nếu còn khả năng bảo tồn thì ưu tiên cắt tỉa, giảm tải tán cây; chỉ khi cây không còn bảo đảm an toàn mới đề xuất chặt hạ theo đúng quy trình.

Chủ tịch UBND phường Thục Phán Nguyễn Anh Tuấn nhấn mạnh: Cùng với quá trình phát triển đô thị và diễn biến thời tiết ngày càng cực đoan, công tác quản lý cây xanh đặt ra yêu cầu cao hơn, không chỉ bảo đảm cảnh quan mà còn bảo đảm an toàn cho người dân. Phường xác định việc quản lý cây xanh phải được thực hiện trên cơ sở khoa học, chủ động đánh giá, dự báo và phòng ngừa các nguy cơ ngay từ sớm, thay vì chỉ xử lý khi xảy ra sự cố. Thời gian tới, phường tiếp tục rà soát, hoàn thiện quy trình quản lý cây xanh theo hướng hiện đại, tăng cường kiểm tra, chăm sóc và xử lý kịp thời những cây có nguy cơ mất an toàn, đồng thời gìn giữ, phát huy giá trị của hệ thống cây xanh, góp phần xây dựng đô thị xanh.