Quản lý chặt chẽ cửa khẩu, vùng biển, tạo môi trường ổn định cho phát triển bền vững

Đại tá Nguyễn Quang Hòa. Ảnh: Xuân Hùng

- Thưa đồng chí, thành phố Quảng Ninh có đặc điểm rất riêng khi vừa có biên giới đất liền, vừa có vùng biển rộng, đồng thời có hệ thống cửa khẩu, cảng biển và hoạt động giao thương phát triển mạnh. Đặc điểm đó đặt ra những yêu cầu gì đối với công tác biên phòng trong giai đoạn hiện nay?

- Thành phố Quảng Ninh là địa bàn có vị trí chiến lược đặc biệt quan trọng về quốc phòng, an ninh, đối ngoại và phát triển kinh tế. Bộ đội Biên phòng thành phố hiện đang quản lý, bảo vệ 118,825km đường biên giới trên đất liền; 124km đường biên giới lãnh hải, ranh giới vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa Việt Nam-Trung Quốc; cùng 183,93km ranh giới tiếp giáp với thành phố Hải Phòng trên biển. Trên địa bàn có hệ thống cửa khẩu, lối mở, lối thông quan tuyến biên giới đất liền và 3 cửa khẩu cảng biển: Hòn Gai, Cẩm Phả, Vạn Gia. Đây vừa là lợi thế để thành phố phát triển kinh tế cửa khẩu, kinh tế biển, thương mại, dịch vụ, du lịch và logistics, vừa đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với nhiệm vụ quản lý, bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia.

Do đó, chúng tôi xác định phải quán triệt và thực hiện nghiêm sự lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng, Nhà nước, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng, Đảng ủy, Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng và cấp ủy, chính quyền thành phố về nhiệm vụ quản lý, bảo vệ biên giới, cửa khẩu. Cùng với đó, chủ động nắm chắc, phân tích, dự báo tình hình từ sớm, từ xa; tăng cường tuần tra, kiểm soát, kịp thời phát hiện, ngăn chặn các loại tội phạm và hành vi vi phạm pháp luật. Một yêu cầu rất quan trọng là phải kết hợp chặt chẽ quốc phòng, an ninh, đối ngoại với phát triển kinh tế-xã hội. Công tác biên phòng phải góp phần giữ cho biên giới hòa bình, ổn định, cửa khẩu an toàn, thông thoáng, tạo môi trường thuận lợi để người dân sản xuất, doanh nghiệp đầu tư, giao thương, nhưng tuyệt đối không được chủ quan, buông lỏng quản lý.

Để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ mới, Bộ đội Biên phòng thành phố chú trọng tham mưu đầu tư trang thiết bị hiện đại, đẩy mạnh cải cách hành chính, chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý biên giới, cửa khẩu; đồng thời nâng cao trình độ, năng lực chuyên môn và trách nhiệm của cán bộ, chiến sĩ.

- Hiện nay, hoạt động xuất, nhập khẩu, tàu thuyền và dịch vụ logistics ngày càng phát triển. Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng thành phố đã chỉ đạo các đơn vị, nhất là tại cửa khẩu cảng Vạn Gia và khu vực cửa sông Bắc Luân, thực hiện những yêu cầu gì để vừa quản lý chặt chẽ, đúng pháp luật, vừa tạo thuận lợi cho giao thương, bảo đảm sinh kế của người dân, thưa đồng chí?

- Quan điểm của chúng tôi là quản lý phải chặt chẽ, đúng pháp luật nhưng không tạo thêm những rào cản không cần thiết đối với hoạt động hợp pháp của người dân và doanh nghiệp. Tại các cửa khẩu cảng, Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng thành phố yêu cầu các đơn vị thực hiện nghiêm quy trình, thủ tục kiểm tra, giám sát biên phòng; quản lý chặt người, phương tiện xuất, nhập cảnh; đồng thời tạo thuận lợi tối đa cho hoạt động giao thương. Chúng tôi đẩy mạnh thực hiện Cơ chế một cửa quốc gia, Cơ chế một cửa ASEAN, ứng dụng công nghệ thông tin và thủ tục biên phòng điện tử để tiếp nhận, kiểm tra thông tin từ sớm, từ xa, giảm thời gian chờ đợi, chi phí lưu kho, lưu bãi cho doanh nghiệp. Các thủ tục, số điện thoại đường dây nóng, phí, lệ phí được công khai; cán bộ làm nhiệm vụ phải giữ đúng lễ tiết, tác phong, văn hóa ứng xử và phòng, chống tiêu cực trong thi hành công vụ.

Đối với Vạn Gia, đây là một trong 3 cửa khẩu cảng của thành phố có lượng người, phương tiện qua lại và hoạt động xuất nhập khẩu khá lớn, đa dạng. Vì vậy, đơn vị phải phối hợp chặt chẽ với Hải quan, Cảng vụ và các lực lượng chức năng; thường xuyên tuần tra, kiểm soát, quản lý người, phương tiện, thực hiện đúng quy trình kiểm tra, giám sát, đồng thời xử lý nghiêm các hành vi vi phạm. Tại cửa sông Bắc Luân, công tác quản lý gắn trực tiếp với sinh kế của người dân. Vì vậy, quản lý chặt biên giới phải đi đôi với tuyên truyền, hướng dẫn để người dân hiểu và chấp hành các quy định, hoạt động đúng khu vực được phép, không ảnh hưởng đến luồng lạch, trật tự và an ninh khu vực biên giới.

Cùng với đó, Bộ đội Biên phòng thành phố tiếp tục phối hợp với chính quyền và các lực lượng chức năng tăng cường tuần tra, kiểm soát; đồng thời tham mưu cho địa phương hoàn thiện quy hoạch các vùng nuôi trồng thủy sản tập trung, tạo cơ sở pháp lý để nhân dân yên tâm đầu tư, sản xuất lâu dài. Công tác đối ngoại biên phòng cũng được duy trì nhằm trao đổi tình hình, phối hợp tuyên truyền và thực hiện nghiêm các thỏa thuận, hiệp định có liên quan. Nói ngắn gọn, mục tiêu của chúng tôi là: “Người dân được yên tâm làm ăn, doanh nghiệp được tạo thuận lợi, nhưng mọi hoạt động trên biên giới, vùng biển, cửa khẩu đều phải nằm trong khuôn khổ pháp luật”.

- Trong điều kiện phạm vi quản lý rộng, tàu thuyền hoạt động liên tục giữa các vùng biển, các cửa khẩu, theo đồng chí, cơ chế phối hợp giữa Bộ đội Biên phòng thành phố Quảng Ninh với Bộ đội Biên phòng thành phố Hải Phòng, Hải đoàn Biên phòng 38, cùng với việc chuyển đổi số và chia sẻ dữ liệu, có ý nghĩa như thế nào?

- Quản lý một vùng biển rộng không thể thực hiện hiệu quả nếu mỗi đơn vị chỉ tập trung trong phạm vi địa bàn của mình. Vì vậy, chúng tôi đặc biệt coi trọng cơ chế phối hợp, hiệp đồng. Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng thành phố Quảng Ninh phối hợp với Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng thành phố Hải Phòng và Hải đoàn Biên phòng 38 hằng năm tổ chức đánh giá kết quả phối hợp, xây dựng kế hoạch hiệp đồng bảo vệ khu vực tiếp giáp cho năm tiếp theo. Đồng thời, hằng tháng, 3 đơn vị duy trì trao đổi tình hình định kỳ; khi xảy ra tình huống phức tạp, cấp bách, các đơn vị thông báo ngay cho nhau qua hệ thống thông tin, điện thoại hoặc văn bản để thống nhất biện pháp xử lý. Mục tiêu là bảo đảm công tác phối hợp khép kín về không gian và thời gian, rõ trách nhiệm của từng lực lượng, không để xuất hiện “khoảng trống” trong quá trình quản lý; qua đó, bảo vệ vững chắc chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia, giữ gìn an ninh, trật tự trên địa bàn và tạo môi trường ổn định cho phát triển kinh tế-xã hội.

Bộ đội Biên phòng thành phố cũng đẩy mạnh chuyển đổi số và chia sẻ dữ liệu trong thực hiện nhiệm vụ. Khi dữ liệu về người, phương tiện được tiếp nhận sớm và chia sẻ đúng chức năng giữa các cơ quan, cán bộ có điều kiện phân tích, đối chiếu, phát hiện những trường hợp có dấu hiệu bất thường cần tập trung kiểm tra. Những hồ sơ bình thường được giải quyết nhanh hơn, còn các dấu hiệu bất thường được nhận diện sớm hơn. Cùng với đầu tư trang thiết bị, chúng tôi chú trọng đào tạo cán bộ về nghiệp vụ quản lý cửa khẩu, công nghệ thông tin, từng bước nâng cao khả năng làm chủ các hệ thống hiện đại. Con người vẫn là yếu tố quyết định; công nghệ chỉ phát huy hiệu quả khi cán bộ có trình độ, trách nhiệm và sử dụng đúng mục đích.

Cán bộ Trạm Biên phòng cửa khẩu cảng Hòn Gai tuyên truyền, phổ biến pháp luật, vận động thuyền viên chấp hành nghiêm các quy định về an ninh, trật tự tại khu vực cửa khẩu cảng. Ảnh: Thanh Xuân

- Từ kết quả đấu tranh phòng, chống tội phạm năm 2026, đồng chí có thể cho biết những mục tiêu xuyên suốt mà Bộ đội Biên phòng thành phố Quảng Ninh hướng tới trong quản lý, bảo vệ tuyến biên giới, vùng biển và cửa khẩu thời gian tới?

- Từ đầu năm 2026 đến ngày 5/9/2026, các đơn vị thuộc Bộ đội Biên phòng thành phố đã phát hiện, bắt giữ, xử lý 80 vụ, với 90 đối tượng, 88 phương tiện. Trong đó, Bộ đội Biên phòng chủ trì, độc lập xử lý 60 vụ, với 65 đối tượng, 62 phương tiện; chủ trì phối hợp xử lý 20 vụ, với 25 đối tượng, 26 phương tiện. Tang vật thu giữ gồm khí N2O, cát, phương tiện khai thác thủy sản trái phép, thủy sản, thực phẩm và nhiều loại hàng hóa vi phạm khác, tổng trị giá trên 4,2 tỷ đồng. Kết quả trên phản ánh sự chủ động của Bộ đội Biên phòng thành phố trong nắm tình hình, tuần tra, kiểm soát và phối hợp với các lực lượng, góp phần nâng cao hiệu quả phòng ngừa, đấu tranh, giữ vững ổn định an ninh, trật tự trên địa bàn, không để hình thành “điểm nóng”.

Thời gian tới, chúng tôi xác định trước hết phải chủ động phát hiện sớm, ngăn chặn hiệu quả tội phạm xuyên quốc gia, buôn lậu, vận chuyển hàng cấm và các hành vi vi phạm pháp luật. Thứ hai, tiếp tục xây dựng phương thức quản lý cửa khẩu hiện đại, nghiêm minh nhưng thông thoáng, không đánh đổi an ninh lấy thuận lợi, cũng không để thủ tục trở thành rào cản giao thương; kiểm soát phải đúng pháp luật, nhưng những thủ tục có thể đơn giản hóa thì phải tiếp tục cải cách, giảm giấy tờ, rút ngắn thời gian, tạo điều kiện cho người dân và doanh nghiệp. Thứ ba, tiếp tục xây dựng biên giới hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển; đẩy mạnh chuyển đổi số, hướng tới quản lý dựa trên dữ liệu, nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo và xử lý tình huống nhanh, chính xác. Thứ tư, nhiệm vụ quản lý, bảo vệ biên giới phải luôn gắn với phát triển kinh tế-xã hội và xây dựng thế trận biên phòng toàn dân. Thường xuyên tuyên truyền pháp luật, lắng nghe, hỗ trợ, tháo gỡ khó khăn, đồng hành với người dân, doanh nghiệp và phát huy trách nhiệm của toàn dân trong tham gia bảo vệ biên giới, cửa khẩu.

Mục tiêu xuyên suốt là giữ vững chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia, xây dựng biên giới hòa bình, ổn định; đồng thời tạo môi trường an toàn, thông thoáng để thành phố Quảng Ninh phát huy tốt tiềm năng kinh tế cửa khẩu, cảng biển và kinh tế biển trong giai đoạn phát triển mới.

- Xin trân trọng cảm ơn đồng chí!

Thanh Xuân (thực hiện)