Quản lý thủ tục hành chính lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm

Cải cách thủ tục hành chính đem lại tiện ích thực sự cho người dân.

Dữ liệu phát sinh phải tự động cập nhật, tự động liên thông

Hội thảo đã nghe các báo cáo tham luận, các ý kiến thảo luận cũng đã làm rõ những điểm nghẽn, khó khăn, bất cập trong hệ thống thủ tục hành chính, từ đó đưa ra những đề xuất, giải pháp. Đặc biệt, những giải pháp này đã qua quá trình nghiên cứu kỹ lưỡng từ thực tiễn, chuyên môn của các đại biểu.

Thực tế, các nền tảng số và Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính không chỉ là công cụ kỹ thuật hỗ trợ xử lý hồ sơ, mà còn là “điểm chạm” trực tiếp giữa Nhà nước với người dân, doanh nghiệp trong quá trình thực thi quyền và nghĩa vụ pháp lý. Trải nghiệm của người dùng trên các hệ thống này phản ánh mức độ cải cách hành chính thực chất, mức độ minh bạch, liêm chính và năng lực quản trị của cơ quan nhà nước.

Vì vậy, theo một số đại biểu, yêu cầu đặt ra hiện nay không chỉ dừng ở việc “số hóa quy trình”, mà cần chuyển mạnh sang tư duy “lấy người dùng làm trung tâm”, bảo đảm các nền tảng số vận hành thông suốt, thân thiện, an toàn, tin cậy và tạo giá trị thực sự cho toàn xã hội.

Theo ông Đỗ Đình Rô, Phó Chánh Văn phòng Bộ Khoa học và Công nghệ, đẩy mạnh ứng dụng chuyển đổi số vào quy trình thủ tục hành chính là cần thiết nhưng phải thực chất, hiệu quả. “Kết thúc thực hiện quá trình thủ tục hành chính thì dữ liệu cũng hoàn tất cập nhật, nếu giả dụ 100 hồ sơ thực hiện xong cho dân, cán bộ giải quyết thủ tục thủ tục hành chính mới ngồi nhập lại dữ liệu thay người dân thì chuyển đổi số không còn ý nghĩa gì. Cần bảo đảm khi cán bộ thực hiện thủ tục hành chính xong, cùng lúc đó dữ liệu phát sinh tự động cập nhật, tự động liên thông, như vậy giá trị dữ liệu mới đúng, đủ, sạch, sống online, không có thời gian chết”, ông Rô nói.

Về vấn đề xây dựng dữ liệu - nền tảng quan trọng để chuyển đổi số các thủ tục hành chính, đại diện Bộ Công an cho biết, có một số điểm nghẽn cần được nhận diện thẳng thắn để tập trung tháo gỡ như tiến độ triển khai còn chậm, chưa đáp ứng yêu cầu lộ trình chung; nền tảng và quy trình tạo lập dữ liệu chưa đồng bộ; dữ liệu chưa đạt yêu cầu “đúng – đủ – sạch – sống”; việc kết nối, đồng bộ, chia sẻ dữ liệu về Trung tâm dữ liệu quốc gia còn hạn chế; chưa hình thành “dòng chảy dữ liệu” liên tục; công bố phạm vi thông tin được khai thác để thay thế giấy tờ theo Nghị quyết 66.7 còn chậm, khó khăn về kinh phí và thủ tục đầu tư ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ. Bên cạnh đó, kinh phí được cấp muộn, sát thời điểm cuối năm, trong khi quy trình, thủ tục đầu tư, mua sắm, triển khai cần thời gian, dẫn đến không kịp tiến độ theo yêu cầu.

Hoàn thành xây dựng các cơ sở dữ liệu quốc gia trong quý I/2026

Ghi nhận các ý kiến đại biểu, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tịnh thống nhất triển khai các nội dung trọng yếu. Theo đó, cần phải đổi mới mạnh mẽ về tư duy quản lý thủ tục hành chính theo hướng bảo vệ quyền, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm.

Thực hiện cải cách thủ tục hành chính phải dựa trên dữ liệu, gắn chặt với xây dựng Chính phủ số, xã hội số, kinh tế số và công dân số. Chuyển từ quản lý bằng hồ sơ giấy tờ sang quản lý bằng dữ liệu số, dữ liệu dùng chung và liên thông, bao gồm cả kết nối dữ liệu quốc tế. Bảo đảm sự tham gia thực chất của người dân và doanh nghiệp trong toàn bộ vòng đời của thủ tục hành chính, từ khâu thiết kế, ban hành đến thực thi, giám sát, đánh giá.

Về các giải pháp cụ thể, theo Thứ trưởng, cần đổi mới mạnh mẽ về thể chế; trong quý I năm 2026 cần hoàn thành xây dựng các cơ sở dữ liệu quốc gia và chuyên ngành theo đúng kế hoạch, bảo đảm dữ liệu “đúng - đủ - sạch - sống - thống nhất - dùng chung”. Hoàn thành xây dựng các hệ thống giải quyết thủ tục hành chính tập trung, bảo đảm quy trình thống nhất từ Trung ương đến địa phương.

Thứ trưởng Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh.

Cùng với đó, vận hành hiệu quả Cổng dịch vụ công quốc gia và hệ thống điều phối giải quyết thủ tục hành chính, đóng vai trò là trung tâm điều phối, giám sát và đánh giá. Thiết lập hệ thống đăng ký việc ban hành thủ tục hành chính được số hóa, kiểm soát ngay từ khâu đề xuất dự thảo nhằm tạo điều kiện cho doanh nghiệp, người dân giám sát và có ý kiến về sự tác động đối với quyền tự do kinh doanh, quyền lợi của người dân. Quy định rõ trách nhiệm của Bộ, ngành, địa phương trong việc ban hành thủ tục hành chính gắn với trách nhiệm của người đứng đầu.

Ngoài ra, xây dựng bộ tiêu chí và quy trình đánh giá hiệu quả giải quyết thủ tục hành chính thực chất dựa trên định lượng về chi phí tuân thủ, mức độ hài lòng. Nâng cấp cơ sở dữ liệu về thủ tục hành chính và xây dựng hệ thống kiểm soát thủ tục hành chính theo thời gian thực, từng bước ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để hỗ trợ phân tích, cảnh báo rủi ro và ra quyết định. Nghiên cứu cơ chế xã hội hóa, ủy quyền, ủy thác trong cung ứng dịch vụ hành chính công như kinh nghiệm của OECD và một số nước.

H.NGUYÊN