'Quản lý' và 'Kiến tạo': Động lực để văn hóa Việt Nam cất cánh

Tổng Bí thư Tô Lâm trao đổi với Bộ trưởng Nguyễn Văn Hùng bên lề Hội nghị toàn quốc quán triệt, triển khai tổng kết việc thực hiện Nghị quyết số 18/2017 của Trung ương Đảng khóa XII, do Bộ Chính trị, Ban Bí thư tổ chức sáng 1.12.2024 tại Hà Nội

Từ tư duy quản lý đến kiến tạo không gian phát triển

Cuốn sách được cấu trúc thành 3 phần, tạo nên một chỉnh thể có tính hệ thống và liền mạch. Từ những đánh giá khách quan, khái quát khá toàn diện tiến trình phát triển văn hóa trong 5 - 7 năm qua, cùng những vấn đề mới đặt ra cần tiếp tục giải quyết ở phần I - Quản lý và kiến tạo, đến việc làm rõ những chuyển động tích cực, những điểm sáng trong lĩnh vực văn hóa, thể thao, du lịch ở phần II - Những kết quả bước đầu. Khép lại cuốn sách là phần Những đối thoại cởi mở với các bài trả lời phỏng vấn, nơi nhiều trao đổi chân thành được đặt ra, gợi mở thêm những vấn đề cần lắng nghe và suy ngẫm.

Trong cuốn sách, nguyên Bộ trưởng Nguyễn Văn Hùng nhấn mạnh phát triển văn hóa là một sự nghiệp cách mạng lâu dài, đòi hỏi ý chí bền bỉ và quyết tâm theo đuổi đến cùng. Từ đó, ông đặt ra yêu cầu chuyển mạnh tư duy từ “làm văn hóa” sang “kiến tạo, phục vụ phát triển văn hóa”. Tinh thần ấy được soi chiếu qua những quan điểm chỉ đạo xuyên suốt của lãnh đạo Bộ VHTTDL: “Văn hóa là nền tảng - Thông tin là mạch dẫn - Thể thao là sức mạnh - Du lịch là nhịp cầu kết nối” và “Bộ hướng dẫn, Sở đồng hành vì một sứ mệnh chung”.

Qua từng phần nội dung, người đọc có thể nhận ra 4 đặc điểm nổi bật trong suy nghĩ và trăn trở của ông: Tư duy quản lý nhà nước về văn hóa; Khả năng tham mưu đúng và trúng; Cách triển khai có trọng tâm, trọng điểm; Khát vọng kiến tạo cái mới về thể chế, chính sách.

Điểm tựa lý luận xuyên suốt và nhất quán trong công trình này là quan điểm, đường lối, chỉ đạo của Đảng và Nhà nước về văn hóa, con người, đặc biệt từ Văn kiện Đại hội XIII của Đảng và kết quả Hội nghị Văn hóa toàn quốc tháng 11.2021. Từ những định hướng ấy, nguyên Bộ trưởng Nguyễn Văn Hùng đã quán triệt vào thực tiễn quản lý, đồng thời thể hiện nhiều suy ngẫm trước những vấn đề đặt ra, từ đó tìm hướng tháo gỡ khó khăn, vượt qua thách thức và mở đường cho phát triển.

Thủ tướng Phạm Minh Chính trao Huân chương Lao động hạng Nhất tặng Bộ trưởng Bộ VHTTDL Nguyễn Văn Hùng tại Lễ kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống ngành Văn hóa (tháng 8.2025)

Ông cũng chia sẻ về những “quyết định cân não”, những đêm thức trắng để tìm hướng đi cho ngành. Tinh thần cầu thị hiện rõ trong việc chủ động lắng nghe, tiếp thu đầy đủ các ý kiến đóng góp nhằm sớm hoàn thiện Dự thảo Chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển văn hóa.

Cùng với đó, những thông điệp như “chúng ta không say sưa, ngủ quên trong chiến thắng” hay “nghe lời khen, mình đừng ngộ nhận” được nhấn mạnh như một lời nhắc về trách nhiệm, về tâm thế luôn phải nỗ lực nhiều hơn để tiến về phía trước vì sự phát triển của ngành.

Nguyên Bộ trưởng dành nhiều tình cảm cho nền báo chí cách mạng Việt Nam, xem đó là mạch nguồn tri thức, là nơi kết nối niềm tin; nơi mỗi dòng tin tử tế đều mang giá trị quý như những hạt vàng của sự thật.

Ông luôn trăn trở tìm lời giải để những giá trị quý báu của di sản và kho tàng văn hóa dân tộc trở thành nguồn lực phát triển, thành tài sản quốc gia cho hành trình đi tới tương lai. Với ông, văn hóa dân tộc có thể ví như một “dòng sông lớn” chảy qua biết bao thế hệ, mang theo phù sa của lịch sử, của ký ức và khát vọng. Nhiệm kỳ vừa qua chỉ là một “khúc sông” nhỏ trong hành trình dài ấy. Và dòng chảy đó sẽ còn tiếp tục được toàn ngành bồi đắp, mở rộng, vươn ra biển lớn, cùng làm nên một hải trình mới đầy kỳ vọng.

Cuốn sách "Quản lý và kiến tạo để phát triển văn hóa" của nguyên Bộ trưởng Bộ VHTTDL Nguyễn Văn Hùng

Gợi mở tư duy, truyền cảm hứng

Nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính khẳng định, Quản lý và kiến tạo để phát triển văn hóa là sự kết tinh của suy nghĩ, trăn trở và những hành động quyết liệt của nguyên Bộ trưởng Bộ VHTTDL Nguyễn Văn Hùng trong một nhiệm kỳ để lại nhiều dấu ấn nổi bật.

Qua từng trang viết, từng cuộc trao đổi chân tình, nổi lên rõ nét tinh thần trách nhiệm, sự bền bỉ trong tham mưu hoàn thiện thể chế, định hướng và xây dựng mô hình phát triển văn hóa, công nghiệp văn hóa; nỗ lực nâng tầm thể thao Việt Nam; đổi mới tư duy du lịch và quản lý báo chí, truyền thông, qua đó từng bước khẳng định vị thế văn hóa Việt Nam trong tiến trình hội nhập quốc tế.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và Bộ trưởng Nguyễn Văn Hùng

Đằng sau đó là tâm huyết của một người làm quản lý luôn nhận thức sâu sắc về vị trí, vai trò của văn hóa, đồng thời bền bỉ trăn trở, tìm lời giải cho những vấn đề thực tiễn đặt ra. Nguyên Thủ tướng Phạm Minh Chính bày tỏ tin tưởng, ấn phẩm này sẽ là nguồn tư liệu có giá trị trong tổng kết thực tiễn, gợi mở tư duy, truyền cảm hứng và tạo thêm động lực cho những người quan tâm đến sự phát triển của văn hóa Việt Nam trong kỷ nguyên mới.

Theo GS.TS Đinh Xuân Dũng, nguyên Phó Chủ tịch chuyên trách Hội đồng Lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật Trung ương, trong nhiều năm gắn bó với Bộ VHTTDL, từ cương vị Thứ trưởng đến Bộ trưởng, nguyên Bộ trưởng Nguyễn Văn Hùng luôn thể hiện tinh thần dấn thân bền bỉ, hành động không khoa trương, âm thầm mà quyết liệt để thực hiện trọn vẹn định hướng lãnh đạo đã đặt ra.

Bộ trưởng Bộ VHTTDL Nguyễn Văn Hùng và Tổng Giám đốc UNESCO Audrey Azoulay (ngày 16.1.2023)

Ở một trang viết trong sách, nguyên Bộ trưởng Nguyễn Văn Hùng nhấn mạnh: “Từ đó, ngành Văn hóa đã xốc lại hành trang, xác định làm tốt nhiệm vụ của mình phải bắt đầu từ việc thay đổi tư duy nhận thức, chuyển từ tư duy làm văn hóa sang quản lý nhà nước về văn hóa. Với tư duy đổi mới này, Bộ đã xác định đầu tư cho thể chế, chính sách là đầu tư cho phát triển bền vững với một nhận thức sâu sắc, công cụ pháp luật là cơ sở để kiến tạo phát triển chứ không đơn thuần chỉ phục vụ quản lý”.

“Tôi nghĩ, toàn bộ cuốn sách này của anh là rút ra kinh nghiệm và bài học vừa thực tiễn, vừa mới đó. Và vì vậy, có lẽ, không nên tìm những vấn đề lý luận hàn lâm về văn hóa trong cuốn sách. Ngược lại, cuốn sách ngồn ngộn, đầy ắp những vấn đề thực tiễn, không thấy thiếu một lĩnh vực nào trong nội hàm rất rộng lớn, đa dạng thuộc về văn hóa, thể thao và du lịch”, GS.TS Đinh Xuân Dũng nhấn mạnh.

Có thể nói, đây là cuốn sách hữu ích với đội ngũ làm công tác quản lý, bởi điều đọng lại không nằm ở những luận giải cao siêu, mà ở các kinh nghiệm, bài học thực tiễn cùng nhiều gợi mở thiết thực cho quá trình tổ chức và phát triển hoạt động văn hóa.

Bộ trưởng Bộ VHTTDL Lâm Thị Phương Thanh cùng tập thể lãnh đạo Bộ tặng cuốn sách "Quyết liệt hành động - Khát vọng cống hiến: Dấu ấn nửa nhiệm kỳ" như món quà tri ân nguyên Bộ trưởng Nguyễn Văn Hùng

QUYẾT LIỆT HÀNH ĐỘNG - KHÁT VỌNG CỐNG HIẾN: Dấu ấn nửa nhiệm kỳ

Tại Lễ bàn giao nhiệm vụ Bộ trưởng diễn ra ngày 9.4 tại Hà Nội, Ủy viên BCH Trung ương Đảng khóa XIV, Bộ trưởng Bộ VHTTDL Lâm Thị Phương Thanh đã trao tặng cuốn sách ảnh "Quyết liệt hành động - Khát vọng cống hiến: Dấu ấn nửa nhiệm kỳ" cho Ủy viên BCH Trung ương Đảng khóa XIII, Bộ trưởng Bộ VHTTDL nhiệm kỳ 2021-2026 Nguyễn Văn Hùng.

Ấn phẩm khắc họa hành trình nỗ lực cùng những dấu ấn nổi bật của nguyên Bộ trưởng Nguyễn Văn Hùng trong nửa đầu nhiệm kỳ. Qua từng khuôn hình, cuốn sách phản ánh rõ sự chuyển biến trong tư duy điều hành, từ “làm văn hóa” sang “quản lý nhà nước về văn hóa” theo hướng chiến lược, toàn diện.

Từ đó hiện lên phong cách chỉ đạo quyết liệt, bám sát thực tiễn và tinh thần cống hiến mạnh mẽ của người đứng đầu ngành. Bên cạnh việc ghi nhận những kết quả đạt được trong nửa đầu nhiệm kỳ, cuốn sách cũng lan tỏa tinh thần trách nhiệm, đổi mới, dấn thân, đồng thời làm nổi bật vai trò đầu tàu trong thúc đẩy phát triển các lĩnh vực văn hóa, thông tin, thể thao, du lịch và gia đình.