Quân sự thế giới hôm nay (8-5): Mỹ phát triển tên lửa AIM-9X nhỏ gọn cho F-35 và UAV chiến đấu thế hệ mới

* Ukraine giới thiệu UAV đánh chặn Chaklun Jet

Tại triển lãm quốc phòng SAHA 2026 ở Istanbul (Thổ Nhĩ Kỳ), Ukraine đã giới thiệu UAV đánh chặn Chaklun Jet - hệ thống không người lái chuyên săn lùng UAV trinh sát và UAV cảm tử.

Khác với các UAV đánh chặn thông thường, Chaklun Jet sử dụng động cơ phản lực một luồng, cho phép đạt tốc độ tối đa 320km/giờ, tốc độ hành trình khoảng 220km/giờ. Dài 1,65m, sải cánh 1,5m và trọng lượng cất cánh tối đa 10,4kg, mẫu UAV này được tối ưu cho nhiệm vụ đánh chặn tốc độ cao ở cự ly ngắn thay vì thu thập thông tin tình báo, giám sát, trinh sát tầm xa.

Máy bay đánh chặn không người lái Chaklun Jet tại triển lãm SAHA 2026 ở Istanbul, Thổ Nhĩ Kỳ. Ảnh: Army Recognition

Theo dữ liệu kỹ thuật được công bố, Chaklun Jet có thời gian hoạt động khoảng 40 phút, mang tải trọng 1,6kg, có thể tác chiến ở độ cao 6.000m. UAV được phóng bằng máy phóng, tầm hoạt động khoảng 30km khi kết hợp với radar chiến thuật kiểu RADA – dòng radar nhỏ gọn chuyên phát hiện mục tiêu bay thấp, UAV cảm tử và UAV góc nhìn thứ nhất.

Điểm đáng chú ý là hệ thống điều khiển ChaklunLRS tích hợp khả năng tự động phát hiện, khóa và bám mục tiêu. UAV sử dụng đồng thời liên kết dữ liệu số và tín hiệu analog nhằm duy trì hoạt động trong môi trường tác chiến điện tử dày đặc.

So với các hệ thống phòng không truyền thống, Chaklun Jet nằm ở khoảng trung gian giữa UAV đánh chặn góc nhìn thứ nhất và tên lửa phòng không tầm ngắn.

Sự xuất hiện của Chaklun Jet cho thấy xu hướng mới trong chiến tranh hiện đại: Sử dụng UAV đánh chặn giá rẻ, có thể sản xuất hàng loạt để đối phó các đợt tập kích UAV quy mô lớn. Trong bối cảnh nhiều quốc gia NATO đang tìm kiếm giải pháp phòng không chi phí thấp, kinh nghiệm chiến trường của Ukraine có thể tạo ra sức hút lớn đối với các hệ thống đánh chặn không người lái như Chaklun Jet.

* Thổ Nhĩ Kỳ ra mắt vũ khí tấn công dưới nước tự động KILIÇ

Tại triển lãm SAHA 2026, tập đoàn quốc phòng ASELSAN đã công bố KILIÇ, hệ thống vũ khí dưới nước không người lái được thiết kế cho các nhiệm vụ bí mật chống tàu mặt nước và tàu ngầm.

KILIÇ có khả năng phát hiện, bám bắt và tiêu diệt mục tiêu trên và dưới mặt nước. Ảnh: Army Recognition

Theo ASELSAN, KILIÇ có khả năng phát hiện, bám bắt và tiêu diệt mục tiêu trên và dưới mặt nước. Không giống ngư lôi hạng nặng truyền thống phụ thuộc vào tàu chiến hoặc tàu ngầm cỡ lớn, KILIÇ được tối ưu cho mô hình triển khai phân tán, cơ động cao và có thể hoạt động bầy đàn nhằm gây quá tải cho hệ thống phòng thủ của đối phương.

Hai biến thể đầu tiên được giới thiệu gồm KILIÇ 10 và KILIÇ 200 với vai trò chiến thuật khác nhau. KILIÇ 10 là mẫu cỡ nhỏ dài 1,2m, đường kính 28cm và đủ nhẹ để một người mang vác. Hệ thống có tầm hoạt động 18,5km, tích hợp đầu đạn chiến đấu, camera nhiệt - hồng ngoại, hệ thống ảnh dưới nước cùng liên kết thông tin vệ tinh, sóng vô tuyến và truyền dẫn âm thanh dưới nước.

Đáng chú ý, KILIÇ 10 sử dụng hai ăng-ten định vị vệ tinh toàn cầu giúp xác định hướng nhanh khi nổi lên mặt nước. Điều này cho phép phương tiện duy trì độ chính xác cao trong môi trường ven biển phức tạp, đồng thời vẫn có thể nhận lệnh điều khiển từng giai đoạn thay vì chỉ hoạt động hoàn toàn theo lộ trình lập trình sẵn.

Trong khi đó, KILIÇ 200 được phát triển cho các nhiệm vụ tấn công tầm xa. Phương tiện dài 3,5m, đường kính 32,4cm, tầm hoạt động 185km, thậm chí đạt hơn 370km khi lắp thêm pin phụ. Với đầu đạn lớn hơn và khả năng liên lạc vệ tinh, KILIÇ 200 mang dáng dấp của “đạn tuần kích dưới nước”.

* Mỹ phát triển tên lửa AIM-9X nhỏ gọn cho F-35 và UAV chiến đấu thế hệ mới

Hải quân Mỹ đang thúc đẩy chương trình phát triển biến thể nhỏ gọn của tên lửa không đối không AIM-9X Sidewinder nhằm tăng đáng kể số lượng đạn mang theo cho các tiêm kích tàng hình F-35, F-22 và các UAV chiến đấu tương lai trong khi vẫn duy trì đặc tính tàng hình. Theo đề xuất ngân sách tài khóa 2027, Washington dành 83,3 triệu USD cho chương trình này, đồng thời dự kiến Không quân Mỹ sẽ tham gia từ năm 2028.

Mỹ đang phát triển biến thể nhỏ gọn của tên lửa AIM-9X. Ảnh: Bộ Chiến tranh Mỹ

Biến thể nhỏ gọn của tên lửa AIM-9X được xem là giải pháp cho một trong những hạn chế lớn nhất của máy bay tàng hình hiện đại: Khoang vũ khí trong thân có không gian hạn chế. Nếu mang vũ khí ngoài cánh, máy bay sẽ tăng diện tích phản xạ tín hiệu radar và mất lợi thế tàng hình. Vì vậy, việc thu nhỏ tên lửa giúp tăng số lượng đạn trong khoang hoặc tạo thêm không gian cho các tổ hợp tải trọng hỗn hợp như tên lửa AIM-120, tên lửa AIM-260 tương lai, mồi bẫy điện tử hay khí tài tác chiến điện tử.

Biến thể mới vẫn kế thừa nền tảng AIM-9X Block II, dòng tên lửa nổi tiếng với khả năng khóa mục tiêu sau khi phóng, liên kết dữ liệu hai chiều và đầu dò hồng ngoại ảnh nhiệt hiện đại. Đây là yếu tố đặc biệt quan trọng với tiêm kích tàng hình, bởi tên lửa phóng từ khoang trong thân thường không có góc quan sát mục tiêu thuận lợi như khi treo ngoài cánh.

Biến thể mới tiếp tục sử dụng đầu dò hồng ngoại thụ động, cho phép bám bắt mục tiêu mà không phát tín hiệu radar cảnh báo đối phương. Đầu dò ảnh nhiệt có khả năng nhận diện hình ảnh mục tiêu thay vì chỉ bám nguồn nhiệt đơn thuần, giúp tăng khả năng chống mồi bẫy nhiệt và tác chiến trong môi trường nhiễu phức tạp.

Dù được thu nhỏ, Hải quân Mỹ vẫn muốn duy trì hoặc thậm chí tăng tầm bắn hiệu quả cho tên lửa AIM-9X. Điều này đòi hỏi tối ưu nhiên liệu, khí động học và giảm trọng lượng cấu trúc để bù đắp cho phần thân ngắn hơn.

Tên lửa mới cũng đặc biệt phù hợp với các UAV chiến đấu phối hợp (CCA) như YFQ-42A và YFQ-44A. Những UAV này có khoang vũ khí nhỏ hơn tiêm kích truyền thống, nên khi được trang bị tên lửa hồng ngoại nhỏ gọn sẽ cho phép chúng thực hiện nhiệm vụ hộ tống, phòng không hoặc đánh chặn mà không cần mang tên lửa cỡ lớn.

Nếu thành công, biến thể nhỏ gọn của AIM-9X có thể tạo ra bước thay đổi lớn trong chiến thuật không chiến của Mỹ, giúp các nền tảng tàng hình duy trì hỏa lực mạnh hơn trong khi vẫn bảo đảm khả năng sống sót tại các chiến trường có mật độ phòng không cao.