Quan tâm chăm sóc người cao tuổi trong bối cảnh già hóa dân số

Ông Đinh Ngọc Hà, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Hội NCT Việt Nam, Chủ tịch Hội NCT tỉnh Ninh Bình.

P.V: Thưa ông, chăm sóc NCT là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của công tác Hội. Thời gian qua, Hội NCT các cấp trong tỉnh đã tập trung những giải pháp gì để chăm lo đời sống vật chất, sức khỏe và tinh thần cho NCT? 

Ông Đinh Ngọc Hà: Dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo, sự quan tâm của các cấp ủy Đảng, chính quyền, phối hợp của các ban, ngành, tổ chức chính trị - xã hội, công tác bảo vệ, chăm sóc và phát huy vai trò NCT trên địa bàn tỉnh từng bước được triển khai toàn diện. 

Hội NCT các cấp xác định rõ vai trò nòng cốt trong tuyên truyền, vận động, tham mưu, phối hợp, kết nối nguồn lực và tổ chức hoạt động chăm sóc NCT; đồng thời hướng mạnh hoạt động về cơ sở, quan tâm NCT có hoàn cảnh khó khăn, đặc biệt khó khăn. Một trong những kết quả nổi bật là công tác huy động nguồn lực xã hội chăm lo cho NCT. 

Thông qua “Tháng hành động vì NCT Việt Nam” và các hoạt động thường xuyên của Hội, mỗi năm toàn tỉnh thăm hỏi, tặng quà hơn 100.000 NCT có hoàn cảnh khó khăn, đặc biệt khó khăn, với tổng trị giá gần 50 tỷ đồng. Những hoạt động này không chỉ hỗ trợ thiết thực về vật chất mà còn thể hiện sự quan tâm, chia sẻ của gia đình, cộng đồng và xã hội đối với NCT. 

Đối với công tác chăm sóc sức khỏe, từ đầu năm 2026 đến nay, toàn tỉnh có hơn 60% NCT được khám sức khỏe. Việc tăng tỷ lệ khám sức khỏe định kỳ giúp NCT được theo dõi, phát hiện sớm các vấn đề về sức khỏe, từng bước chuyển từ chăm sóc khi có bệnh sang chăm sóc chủ động, thường xuyên hơn. 

Đời sống tinh thần của NCT ngày càng được quan tâm thông qua hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục, thể thao. Toàn tỉnh hiện có gần 3.000 câu lạc bộ các loại, với hơn 150.000 người tham gia, trong đó, 268 Câu lạc bộ Liên thế hệ tự giúp nhau với gần 20.000 thành viên. Các mô hình đã tạo môi trường để NCT rèn luyện sức khỏe, nâng cao đời sống tinh thần, giao lưu, chia sẻ, giúp đỡ lẫn nhau và tích cực tham gia các hoạt động cộng đồng. 

Qua đó, NCT không chỉ là đối tượng được chăm sóc mà còn tiếp tục phát huy kinh nghiệm, tri thức, uy tín và khả năng đóng góp cho gia đình, cộng đồng và xã hội. 

Một tiết mục tại Liên hoan “Tiếng hát dân ca người cao tuổi” do Hội Người cao tuổi phường Tây Hoa Lư tổ chức. Ảnh: Ngọc Linh

P.V: Thưa ông, trước xu hướng già hóa dân số, công tác chăm sóc NCT đang đặt ra những yêu cầu mới nào? Việc xây dựng Đề án “Nâng cao năng lực công tác NCT tỉnh Ninh Bình đến năm 2030” sẽ góp phần đáp ứng những yêu cầu đó ra sao? 

Ông Đinh Ngọc Hà: Một trong những yêu cầu quan trọng hiện nay là phải chuyển mạnh từ tư duy chăm sóc NCT sang kết hợp hài hòa giữa chăm sóc và phát huy vai trò NCT. Vì vậy, cùng với nâng cao năng lực của hệ thống, chăm sóc NCT phải là trách nhiệm của Nhà nước, gia đình và toàn xã hội. 

Thực tế, già hóa dân số đang diễn ra nhanh, đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với công tác bảo vệ, chăm sóc và phát huy vai trò NCT. Cùng với tuổi thọ ngày càng tăng, nhu cầu chăm sóc sức khỏe, quản lý bệnh mãn tính, phục hồi chức năng, chăm sóc dài hạn và trợ giúp xã hội đối với NCT cũng ngày càng lớn. 

Đáng lưu ý, toàn tỉnh hiện có trên 137.000 NCT không có lương hưu hoặc trợ cấp bảo hiểm xã hội đang hưởng trợ cấp xã hội và trợ cấp hưu trí xã hội hằng tháng. Đây là những nhóm cần được quan tâm nhiều hơn trong bảo đảm an sinh xã hội và chăm sóc toàn diện.

Tuy nhiên hiện nay, hệ thống chăm sóc dài hạn chưa được hình thành đồng bộ; nhân lực chuyên ngành lão khoa, điều dưỡng lão khoa, công tác xã hội và chăm sóc NCT còn thiếu; cơ sở vật chất, trang thiết bị một số cơ sở y tế, trợ giúp xã hội chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu; ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong quản lý NCT còn phân tán, trong khi nguồn lực đầu tư và xã hội hóa còn hạn chế.

Trước bối cảnh đó, việc xây dựng Đề án “Nâng cao năng lực công tác NCT tỉnh Ninh Bình đến năm 2030” có ý nghĩa rất quan trọng. Mục tiêu là nâng cao năng lực quản lý và tổ chức thực hiện công tác NCT theo hướng chuyên nghiệp, đồng bộ, hiện đại, thích ứng với quá trình già hóa dân số. 

Đến năm 2030, Đề án phấn đấu 100% cán bộ làm công tác NCT các cấp được bồi dưỡng, cập nhật kiến thức, kỹ năng; 100% cơ sở trợ giúp xã hội công lập có đội ngũ chăm sóc NCT được đào tạo; hình thành mô hình chăm sóc dài hạn tại các cơ sở trợ giúp xã hội công lập; xây dựng cơ sở dữ liệu quản lý NCT thống nhất trong toàn tỉnh và phát triển mạng lưới cộng tác viên, tình nguyện viên chăm sóc NCT tại cộng đồng. 

Đề án cũng hướng tới đẩy mạnh xã hội hóa, huy động nguồn lực của doanh nghiệp, tổ chức xã hội và cộng đồng, đồng thời tạo điều kiện để NCT tiếp tục được cống hiến, tôn trọng và phát huy vai trò trong đời sống xã hội. 

P.V: Thưa ông, hướng tới kỷ niệm 35 năm Ngày Quốc tế NCT và thực hiện “Tháng hành động vì NCT Việt Nam” năm 2026, Hội NCT tỉnh xác định những nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm nào để tiếp tục nâng cao chất lượng chăm sóc NCT? 

Ông Đinh Ngọc Hà: Chủ đề của “Tháng hành động vì NCT Việt Nam” năm 2026 là “Cộng đồng chung tay chăm sóc tích hợp NCT trong xu thế già hóa dân số”. Đây là chủ đề rất thiết thực, phù hợp với yêu cầu chăm sóc NCT trong giai đoạn hiện nay. 

Theo tôi, chăm sóc tích hợp không chỉ là chăm sóc y tế mà cần kết hợp hài hòa giữa chăm sóc sức khỏe, phục hồi chức năng, trợ giúp xã hội, chăm sóc đời sống tinh thần và hỗ trợ NCT ngay tại cộng đồng. Mục tiêu là tạo dựng môi trường sống an toàn, thân thiện, để NCT được chăm sóc phù hợp với nhu cầu, tiếp tục sống vui, sống khỏe, sống có ích và phát huy khả năng của mình. 

Thực hiện Kế hoạch của UBND tỉnh về “Tháng hành động vì NCT Việt Nam” năm 2026, Ban Thường vụ Hội NCT tỉnh xác định tiếp tục phối hợp triển khai đầy đủ, kịp thời các chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và Chiến lược quốc gia về NCT đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2045; đồng thời nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các cấp, ngành, gia đình và cộng đồng đối với công tác bảo vệ, chăm sóc và phát huy vai trò NCT. 

Hội tập trung củng cố, nâng cao chất lượng các mô hình chăm sóc, hỗ trợ NCT dựa vào cộng đồng, trọng tâm là triển khai hiệu quả Quyết định số 939/QĐ-UBND, ngày 22/8/2025 của UBND tỉnh về Đề án nhân rộng Câu lạc bộ Liên thế hệ tự giúp nhau đến năm 2035. 

Đối với NCT có hoàn cảnh khó khăn, Hội xác định đây là nhóm cần được ưu tiên trong công tác vận động và kết nối nguồn lực. Các cấp Hội tiếp tục đẩy mạnh xã hội hóa, huy động sự tham gia của doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân và cộng đồng thăm hỏi, hỗ trợ NCT thuộc hộ nghèo, cận nghèo, NCT cô đơn, không nơi nương tựa, NCT khuyết tật; kết nối nguồn lực và các mô hình phù hợp để NCT có điều kiện ổn định cuộc sống lâu dài; đồng thời phối hợp với các ngành, địa phương quan tâm hơn đến chăm sóc sức khỏe, đời sống tinh thần và nhu cầu trợ giúp của NCT ngay tại cộng đồng. 

Tuy nhiên, để công tác chăm sóc NCT đạt hiệu quả lâu dài, bên cạnh trách nhiệm của Nhà nước và tổ chức Hội, vai trò của gia đình và cộng đồng hết sức quan trọng. Mỗi gia đình cần tiếp tục giữ gìn truyền thống hiếu kính, yêu thương, chăm sóc, phụng dưỡng ông bà, cha mẹ; cộng đồng cùng chia sẻ trách nhiệm để NCT, nhất là những người có hoàn cảnh khó khăn được chăm sóc tốt hơn. 

Mục tiêu cuối cùng của công tác NCT không chỉ để NCT được chăm sóc đầy đủ hơn, mà còn sống vui, sống khỏe, sống có ích, được tôn trọng và tiếp tục đóng góp cho gia đình, cộng đồng và xã hội. Đó cũng là trách nhiệm và quyết tâm của các cấp Hội NCT tỉnh Ninh Bình trong thời gian tới. 

P.V: Xin trân trọng cảm ơn ông!