Quảng Ngãi quyết tâm hoàn thành cao tốc Quảng Ngãi - Kon Tum trước năm 2030

Cần hoàn chỉnh hồ sơ, tính toán chặt chẽ nguồn vốn phục vụ dự án

Ngày 15/10, Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội đã có buổi làm việc với UBND tỉnh Quảng Ngãi liên quan đến việc triển khai dự án cao tốc Quảng Ngãi - Kon Tum.

Giám đốc Sở Xây dựng tỉnh Quảng Ngãi trình bày phương án tổng thể dự án cao tốc Quảng Ngãi - Kon Tum.

Tại buổi làm việc, ông Nguyễn Phúc Nhân, Giám đốc Sở Xây dựng Quảng Ngãi báo cáo tổng thể dự án và cho biết dự án có chiều dài 136km, phân kỳ làm hai giai đoạn đầu tư đi qua địa bàn 13 xã, phường với tổng mức đầu tư hơn 52.000 tỷ đồng. Đây là công trình trọng điểm khi đầu tư hoàn thiện sẽ tạo hành lang kết nối Đông - Tây, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo an ninh quốc phòng.

Tham gia ý kiến tại buổi làm việc, Ủy viên chuyên trách ủy ban kinh tế và tài chính quốc hội - Phạm Thị Hồng Yến khẳng định: Ủng hộ đề xuất của tỉnh trong triển khai dự án vì công trình mang lại lợi ích rất lớn trong tương lai. Song, tỉnh cần lượng hóa và đo lường cụ thể bằng số liệu để làm rõ tính hiệu quả của dự án như thời gian di chuyển mang lại hiệu quả gì trong tiết kiệm chi phí logistics... Đồng thời, nhất quán trong lựa chọn phương án đầu tư để thấy phương án tuyến được lựa chọn là tối ưu.

Bà Yến cũng đề nghị cần làm rõ các quy hoạch chung của 13 xã, phường về KCN, khu logistics... bám theo dự án. Phát triển cả du lịch khi nhiều nhà đầu tư đã triển khai dự án. Khi đó dự án cao tốc sẽ mang lại hiệu quả hơn.

"Tỉnh xác định Măng Đen sẽ là cực tăng trưởng cực lớn đối với Quảng Ngãi trong việc cụ thể hóa Nghị quyết 26 của Bộ Chính trị trong giai đoạn 2026-2030 và tương lai. Vì thế phải làm rõ nội dung này trong báo cáo trình Quốc hội", bà Yến đề nghị.

Đoàn công tác của Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội khảo sát thực tế dự án.

Ông Nguyễn Mạnh Hùng, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Kinh tế và Tài chính Quốc hội đề nghị về nguồn vốn thực hiện dự án vì trong giai đoạn 2026-2030 Chính phủ ưu tiên vốn cho 3 dự án cao tốc trọng điểm với tổng nguồn vốn khoảng 119.000 tỷ đồng gồm: Mộc Châu - Sơn La - Điện Biên; Bảo Hà - Lai Châu và Quảng Ngãi - Kon Tum. Trong khi dự án cao tốc Mộc Châu - Sơn La - Điện Biên dự kiến khoảng 60.000 tỷ đồng và Bảo Hà - Lai Châu khoảng 50.000 tỷ đồng. Vậy, con số đề xuất hơn 50.000 tỷ đồng cho cao tốc Quảng Ngãi - Kon Tum lấy từ đâu. Đây là vấn đề cần phải cân nhắc phân bổ nguồn vốn cho thích hợp. 

Cùng quan điểm, ông Hoàng Quang Đàm, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Kinh tế và Tài chính quốc hội cho rằng cả 3 dự án này đều nằm trong chương trình hành động của Chính phủ và hoàn thành giai đoạn 2026-2030. Vì thế nguồn vốn đề xuất phục vụ dự án cần phải tính toán khả năng cân đối, cơ cấu vốn ra làm sao để đảm bảo tính khả thi. 

"Đối với trạm dừng nghỉ nên triển khai song hành, nhất là công tác thu hồi đất cần làm ngay từ đầu khi triển khai dự án", ông Đàm đề xuất.

Liên quan đến nguồn vật liệu phục vụ thi công dự án, ông Lê Minh Nam, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Kinh tế và tài chính quốc hội đề nghị Quảng Ngãi cần chuẩn bị sẵn sàng nguồn vật liệu phục vụ dự án, nhất là khu vực phía Đông vì nhu cầu rất lớn cả về số lượng và chất lượng để đảm bảo khi dự án triển khai không xảy ra thiếu hụt. Tỉnh cũng phải chủ động nơi đổ thải, công tác bồi thường GPMB và chuyển mục đích sử dụng đất rừng phòng hộ, đất trồng lúa.

Ông Trịnh Quốc Cường, Phó vụ trưởng Vụ KHĐT - Bộ Xây dựng cho biết, Bộ Xây dựng đã tham mưu Chính phủ giao cho tỉnh triển khai dự án cao tốc Quảng Ngãi - Kon Tum. Đây là điều kiện thuận lợi nhưng cũng đầy thách thức khi thời gian thực hiện ngắn, địa hình phức tạp, độ chênh cao trên hướng tuyến lớn, nhất là đoạn qua đèo Vi Ô Lắk. Tỉnh cũng phải làm rõ những nội dung này để báo cáo Quốc hội và giải thích cho Quốc hội nắm được.

Phó vụ trưởng Vụ KHĐT - Bộ Xây dựng ông Trịnh Quốc Cường ý kiến tại buổi làm việc.

Đồng thời, giải thích vì sao không triển khai theo hình thức PPP và cũng làm rõ chi phí đầu tư, hướng tuyến, tính hiệu quả tương ứng. Về kết nối với cao tốc Bắc - Nam phía Tây hiện tại chỉ giao được với đường Hồ Chí Minh, còn cao tốc Bắc - Nam phía Tây chưa triển khai kịp cùng lúc nên cũng cần phải thuyết minh, làm rõ. 

"Kinh nghiệm tại nhiều dự án cao tốc trục dọc đang triển khai tương ứng cho thấy, các dự án hấp thụ nguồn vốn chưa đạt được 100% như kế hoạch đặt ra. Đối với 3 dự án nằm trong chương trình hành động của Chính phủ có vốn dự kiến khoảng 165 nghìn tỷ đồng. Song, mức hấp thụ nguồn vốn ở mức tính toán khoảng 75-80%. 

Tư vấn cũng đã rà soát mức đầu tư theo hướng dẫn của Bộ Xây dựng. Ngoài ra, nhiều nguồn vốn khác như chi phí dự phòng, chi phí bảo hiểm... khả năng chưa thể sử dụng hết. Vì thế, đề xuất vốn bố trí cho dự án ở mức chấp nhận và cân đối được. 

Nhưng tỉnh phải chia ra từng giai đoạn hấp thụ vốn của dự án để đảm bảo kế hoạch phân bổ vốn hợp lý, qua đó đảm bảo tiến độ dự án", ông Cường nói.

Tỉnh cam kết bố trí đủ vốn GPMB và hoàn thành dự án trong năm 2030

Giải trình một số ý kiến tại buổi làm việc, ông Nguyễn Phúc Nhân, Giám đốc Sở Xây dựng tỉnh Quảng Ngãi cho biết, đối với hướng tuyến dự án không được thẳng tại một số đoạn là qua khảo sát, đánh giá cơ quan chuyên môn đã tính toán độ dốc dọc, bán kính cong, rừng phòng hộ, tính hiệu quả khác nên mới lựa chọn phương án như đề xuất để đưa vào báo cáo nghiên cứu tiền khả thi.

Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi Nguyễn Đức Tâm cam kết tỉnh ngoài bố trí đủ 2.047 tỷ đồng thực hiện bồi thường, GPMB, tỉnh đảm bảo sẽ triển khai hoàn thành cao tốc Quảng Ngãi - Kon Tum trong năm 2030.

Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi Nguyễn Đức Tâm khẳng định: Dự án cao tốc Quảng Ngãi - Kon Tum có ý nghĩa vô cùng to lớn đối với tỉnh và vùng Bắc Tây Nguyên. Công trình không chỉ kết nối Đông - Tây mà còn với hai nước Lào và Campuchia, qua đó tạo động lực phát triển kết nối chặt chẽ hai vùng phía Đông và phía Tây. 

Chỉ có dự án này mới tạo động lực cho tỉnh phát triển, nhất là khu vực phía Tây, qua đó đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số.

"Ngoài phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, dự án này còn có ý nghĩa, vai trò quan trọng trong đảm bảo an ninh quốc phòng. Tỉnh rất muốn làm tuyến nối với cửa khẩu Bờ Y để mở rộng hành lang kinh tế, nhất là vùng Đăk Hà để phát triển, khai thác triệt để vùng cà phê xứ lạnh. 

Mong Quốc hội tạo điều kiện, có cơ chế cho phép tỉnh tiếp tục triển khai giai đoạn 2. Trong bối cảnh cao tốc Bắc - Nam phía Tây chưa triển khai, đề nghị cấp thẩm quyền cho phép tỉnh triển khai thêm 3,8km nối với Đắk Hà vốn khoảng trên dưới 1.880 tỷ đồng. Chỉ có tuyến đường này Đăk Hà mới phát triển được", ông Tâm nhấn mạnh.

Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi cam kết địa phương sẽ bố trí đủ 2.047 tỷ đồng thực hiện bồi thường, GPMB và đảm bảo có vốn ngay từ đầu năm 2027. Tỉnh dù khó khăn về nguồn vốn nhưng tỉnh sẽ cân đối và phân bổ để triển khai dự án.

Về khó khăn trong khâu GPMB, ông Tâm chỉ ra điểm bất cập nhất là di dời hạ tầng lưới điện vì chỉ có ngành điện mới thực hiện được điều này nhưng thời gian lại quá dài. Do đó, kiến nghị cấp có thẩm quyền có cơ chế thích hợp để rút ngắn thời gian di dời lưới điện khoảng 9 tháng so với quy định hiện hành.

Hướng tuyến cao tốc Quảng Ngãi - Kon Tum dài 136km.

"Đối với tiến độ thi công, nếu dự án được Quốc hội thông qua, muộn nhất đến quý III/2027, tỉnh sẽ khởi công. Đến tháng 9/2027 sẽ hoàn thành tất cả các khu TĐC. Đối với tiến độ thi công tỉnh quyết tâm sẽ xong dự án trong thời gian dưới 3 năm.

Để đảm bảo tiến độ dự án, Tỉnh ủy phân công các đồng chí trong Ban Thường vụ Tỉnh ủy tham gia và chịu trách nhiệm từng cấu phần dự án. Tỉnh cũng mời đoàn ĐBQH tham gia giám sát dự án thường xuyên. 

Tỉnh quyết tâm thực hiện dự án và kiên quyết không lùi kế hoạch như mục tiêu đề ra dù có bất cứ khó khăn nào. Tỉnh sẽ lựa chọn nhà thầu có năng lực tốt nhất cả nước hiện nay để tổ chức thi công" ông Tâm khẳng định. 

Kết luận tại buổi làm việc, Phó chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và tài chính của Quốc hội Nguyễn Minh Sơn nhìn nhận: Dự án này rất cần thiết cho tỉnh. Song, địa phương cần rà soát lại các ý kiến, nội dung mà các thành viên góp ý tại buổi làm việc. Tỉnh cũng phải làm rõ những lợi thế, giá trị mà dự án mang lại trước khi trình ra Quốc hội.

"Về phương án tuyến, tỉnh không nên chủ quan với phương án tuyến đã lựa chọn mà phải rà soát lại, nhất là nội dung biến đổi khí hậu, địa chất sụt trượt. Tính toán, cân nhắc dự án phải hạn chế tối đa tác động đến diện tích rừng tự nhiên", ông Sơn lưu ý.

Ông Sơn cho rằng việc đầu tư dự án nhằm phát triển kinh tế nhưng phải giữ được diện tích rừng, hạn chế tối đa tác động đến rừng, môi trường và phải làm rõ các nội dung về rừng phòng hộ, rừng tự nhiên trong hồ sơ trước khi trình Quốc hội.

Phó chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và tài chính của Quốc hội Nguyễn Minh Sơn kết luận tại buổi làm việc.

Dẫn chứng thực tế mở đường công vụ thi công dự án cao tốc Khánh Hòa - Buôn Mê Thuột phải dừng thi công khá lâu vì khi "dính" đến rừng phòng hộ chưa được chuyển đổi. Vì thế Quảng Ngãi cần tính toán sớm và trình cấp thẩm quyền phê duyệt để tránh dự án phải dừng triển khai vì chưa được cấp thẩm quyền cho phép khi sử dụng đất rừng ngoài danh mục chuyển đổi trong hồ sơ dự án đã được phê duyệt.

Đối với công tác GPMB, TĐC, ông Sơn lưu ý Quảng Ngãi phải đảm bảo hạ tầng thiết yếu tốt hơn nơi ở cũ, áp dụng cơ chế bồi thường, GPMB, tái định cư ở mức cao nhất để đảm bảo quyền lợi, đời sống của người dân.