Quảng Ninh hướng tới thành phố xanh, thông minh cạnh tranh với các đô thị Trung Quốc

UBND tỉnh Quảng Ninh vừa công bố dự thảo đề án thành lập thành phố trực thuộc Trung ương, chỉ ra 8 điểm cần thiết để “nâng cấp” địa phương này từ tỉnh lên thành phố.

Theo nội dung dự thảo, việc thành lập thành phố Quảng Ninh là cần thiết bởi sẽ đưa tỉnh này trở thành “thành phố biên giới” (đất liền và trên biển) đầu tiên và duy nhất của nước ta với vai trò quan trọng trong hợp tác phát triển, đồng thời là cầu nối giữa Việt Nam với các nước trong khu vực.

Nếu được thông qua việc trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, Quảng Ninh sẽ là thành phố biên giới đầu tiên và duy nhất của nước ta hiện nay.

Việc thành lập thành phố Quảng Ninh với mô hình thành phố xanh, thông minh, hiện đại, dịch vụ chất lượng cao… cũng sẽ là một trong những “đối trọng” về phát triển đô thị và dịch vụ giữa Việt Nam với các đô thị biên giới lớn của Trung Quốc, tạo ra sự cạnh tranh lành mạnh và thu hút đầu tư.

Cụ thể, Quảng Ninh sẽ cạnh tranh trực tiếp về thu hút đầu tư với các đô thị của Trung Quốc bằng cách tập trung vào chất lượng vốn, công nghệ cao, kinh tế xanh, hạ tầng thông minh, dịch vụ logistics và cơ chế “kiến tạo phát triển” để thu hút FDI thế hệ mới, tạo sự khác biệt so với các thành phố Trung Quốc bằng mô hình phát triển bền vững, hiện đại và có giá trị gia tăng cao.

Quảng Ninh hướng tới việc trở thành "thành phố xanh, thông minh, hiện đại, dịch vụ chất lượng cao", đóng vai trò cửa ngõ kết nối giữa Việt Nam với Trung Quốc, Đông Bắc Á và khu vực ASEAN.

Tỉnh này cũng nhấn mạnh việc đang hội tụ đầy đủ lợi thế khi vừa có biên giới đất liền, đường bờ biển dài, vừa sở hữu các khu kinh tế cửa khẩu lẫn trung tâm du lịch quốc tế. Đặc biệt, Quảng Ninh nằm trên hai hành lang kinh tế then chốt là “Côn Minh - Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh” và “Nam Ninh - Lạng Sơn - Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh”.

Theo quy hoạch quốc gia, Quảng Ninh cùng với Hải Phòng được định hướng trở thành trung tâm kinh tế biển hiện đại mang tầm quốc tế của Đông Nam Á. Về hạ tầng, địa phương này đang sở hữu mạng lưới cao tốc tự đầu tư dài nhất cả nước (gần 200 km), cùng với sân bay quốc tế tư nhân đầu tiên Vân Đồn, cảng nước sâu Cái Lân và hệ thống hạ tầng logistics ven biển đồng bộ.

Ngoài ra, tham vọng cạnh tranh với các đô thị lớn của Trung Quốc còn được hậu thuẫn bằng kết quả kinh tế mà Quảng Ninh vừa đạt được trong năm 2025. Tăng trưởng GRDP đạt 11,89%, quy mô 368.445 tỷ đồng. Tổng thu ngân sách năm qua là 85.052 tỷ đồng (vượt 54% dự toán Trung ương).

Tỉnh Quảng Ninh nhấn mạnh việc trở thành thành phố không chỉ là đối trọng mà còn giúp gia tăng sức cạnh tranh với các đô thị lớn của Trung Quốc.

Cơ cấu kinh tế của tỉnh cũng dịch chuyển mạnh mẽ sang chiều sâu khi dịch vụ và thuế sản phẩm hiện chiếm tỷ trọng lớn nhất với 49,19%; công nghiệp và xây dựng chiếm 46,18%; trong khi nông nghiệp chỉ còn 4,63%. Năng suất lao động xã hội đạt 537 triệu đồng/người, tăng tới 11,6%.

Để hiện thực hóa mô hình "đối trọng", Quảng Ninh định hướng phân vai rõ ràng cho các dòng chảy kinh tế. Trong đó, chuỗi Hạ Long - Vân Đồn - Cô Tô đóng vai trò hạt nhân của đô thị du lịch biển.

Ở hướng ngược lại, Quảng Yên, Móng Cái và các khu kinh tế ven biển sẽ là bệ phóng cho công nghiệp công nghệ cao, logistics và thương mại quốc tế. Tỉnh đặt mục tiêu thu hút đều đặn khoảng 3 tỷ USD vốn FDI mỗi năm vào các khu vực trọng điểm này.

Ngoài điểm cần thiết nói trên, Quảng Ninh nhấn mạnh việc thành lập thành phố Quảng Ninh chính là bước cụ thể hóa quan điểm, định hướng, mục tiêu của Bộ Chính trị và Nghị quyết Đại hội lần thứ XIV của Đảng về phát triển hệ thống đô thị nước ta.

Bên cạnh đó, xuất phát từ vị trí, vai trò, tầm quan trọng của tỉnh Quảng Ninh đối với vùng Đông Bắc bộ, vùng đồng bằng sông Hồng, vùng Thủ đô Hà Nội và cả nước; từ thực trạng phát triển kinh tế - xã hội và yêu cầu động lực thúc đẩy sự phát triển của vùng phía Bắc; từ lịch sử hình thành và yêu cầu thực tiễn phát triển đô thị trên địa bàn tỉnh thời gian qua...

Tuy nhiên, đề án cũng thẳng thắn nhìn nhận những rào cản lớn mà Quảng Ninh phải vượt qua nếu muốn bước vào "sân chơi" khu vực.

Thách thức đầu tiên là sự phân tán. Các cực phát triển mạnh của tỉnh như Hạ Long, Vân Đồn, Móng Cái hay Cái Lân hiện vẫn thiếu sự liên kết chặt chẽ để tạo thành một chuỗi giá trị khép kín. Lỗ hổng về nhân lực công nghệ cao, thiếu hụt chuyên gia, kỹ sư và một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo đủ mạnh đang là điểm nghẽn lớn.

Áp lực lớn nhất chính là chuẩn phát triển. Từ trước đến nay, Quảng Ninh chủ yếu so sánh các chỉ số với mặt bằng chung trong nước. Để cạnh tranh trực diện với những đô thị phát triển năng động bên kia biên giới như Đông Hưng, Nam Ninh hay các thành phố ven biển phía Nam Trung Quốc, Quảng Ninh buộc phải thay đổi tư duy quản trị, nâng cấp công nghệ và nguồn nhân lực theo các chuẩn mực quốc tế khắt khe hơn.

Hiện Quảng Ninh đáp ứng 7/7 tiêu chí theo quy định để có thể "chuyển mình" từ tỉnh lên thành phố trực thuộc Trung ương.

Theo dự thảo, thành phố Quảng Ninh tương lai sẽ được thành lập trên toàn bộ diện tích tự nhiên hiện tại của tỉnh là hơn 6.231 km², quy mô dân số khoảng 1,52 triệu, cấu trúc gồm 54 xã, phường, đặc khu (30 phường, 22 xã và 2 đặc khu).

Kế hoạch “chuyển mình” lên thành phố trực thuộc Trung ương của Quảng Ninh cũng nhận được sự đồng thuận gần như tuyệt đối từ người dân địa phương.

Kết quả lấy ý kiến từ hơn 385.000 hộ gia đình (đạt tỷ lệ phản hồi hơn 99,4%) cho thấy có tới 99,96% số phiếu bày tỏ đồng ý với việc chuyển đổi Quảng Ninh từ tỉnh lên thành phố.