Quảng Ninh: Phường Mạo Khê thu hồi đất công bị lấn chiếm, đồng bộ hạ tầng đô thị
Sau khi hợp nhất từ 4 đơn vị hành chính cũ, phường Mạo Khê trở thành đơn vị hành chính cấp xã đông dân nhất thành phố Quảng Ninh với hơn 72.000 người, đối diện nhiều áp lực về trật tự và hạ tầng đô thị.
Thực hiện kế hoạch lập lại trật tự đô thị, giải tỏa hành lang an toàn giao thông, Mạo Khê phát động từ đầu tháng 9/2026, đến ngày 17/11 ghi nhận hơn 99% trong tổng số 4.701 hộ vi phạm đã tự nguyện tháo dỡ mái che, mái vẩy, trả lại đất công bị lấn chiếm nhiều năm qua, tạo tiền đề để phường đồng bộ hạ tầng và xây dựng các tuyến phố kiểu mẫu.
Trả lại không gian công cộng bị lấn chiếm kéo dài
Được thành lập trên cơ sở sáp nhập 4 phường gồm Mạo Khê, Xuân Sơn, Kim Sơn và Yên Thọ, phường Mạo Khê hiện có diện tích tự nhiên 46,55 km² với 72.012 nhân khẩu. Không gian đô thị mở rộng nhanh với mật độ cư trú và hoạt động thương mại, dịch vụ dày đặc dọc trục Quốc lộ 18 cùng các tuyến đường nội khu. Trong nhiều năm qua, tình trạng người dân tự ý dựng mái che, mái đua, mái vẩy, bày bán hàng hóa lấn chiếm lòng đường, vỉa hè để sử dụng vào mục đích cá nhân diễn ra phổ biến, làm mất mỹ quan đô thị, cản trở lối đi của người đi bộ và tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông, đồng thời bộc lộ sự thiếu đồng bộ hạ tầng giữa các khu vực cũ.
Qua rà soát, toàn địa bàn có 4.701 hộ vi phạm. Để người dân hiểu đúng bản chất và tự giác chấp hành, phường tổ chức hơn 66 cuộc vận động tại các khu dân cư cùng 13 cuộc do Ủy ban Mặt trận Tổ quốc phường chủ trì; các bí thư chi bộ, trưởng khu và trưởng ban công tác Mặt trận chia thành nhiều mũi trực tiếp xuống từng tuyến đường thuyết phục.
Tại đường Nguyễn Văn Cừ – trục chính khu phố Vĩnh Tuy dài khoảng 1,5 km, trước đây hầu hết các hộ hai bên đường đều dựng mái tôn vươn sát mép đường, chiếm dụng toàn bộ phần vỉa hè dành cho người đi bộ. Ông Ngô Thượng Hải, Trưởng khu phố Vĩnh Tuy cho biết, toàn khu có 773 hộ lấn chiếm hành lang vỉa hè trên hai trục đường chính; riêng dọc tuyến Nguyễn Văn Cừ có 318 hộ đến nay đã tháo dỡ toàn bộ, một số hộ có công trình nằm trong chỉ giới đất ở được cấp từ trước cũng cam kết sẵn sàng hiến đất khi thành phố mở rộng đường, lát vỉa hè.
Cùng chung sự đồng thuận, ông Phùng Văn Chính (người dân khu phố Vĩnh Tuy) chia sẻ, trước đây người dân dựng mái che theo thói quen để lấy bóng mát và tiện sinh hoạt, kinh doanh; khi phường có chủ trương thu hồi lại vỉa hè thông thoáng, gia đình ông chủ động tháo dỡ ngay, mặc dù sau khi tháo nhà cũng bị nắng hắt vào, nhưng gia đình xác định đây là việc cần thiết phải làm, sau tháo dỡ tầm nhìn rộng rãi và đường phố khang trang hơn.
Song song với vận động trực tiếp, phường đẩy mạnh tuyên truyền trên các phương tiện truyền thông. Theo lãnh đạo Trung tâm Cung ứng dịch vụ phường Mạo Khê, việc công khai có chọn lọc hiện trạng vi phạm và kết quả xử lý tại một số địa bàn như Xuân Viên, Yên Thọ (tuân thủ quy định bảo vệ dữ liệu cá nhân) đã phát huy hiệu quả cảnh báo, nâng cao ý thức tự giác trả lại đất công của người dân. Nhờ đó, đến ngày 17/11/2026, tỷ lệ tự nguyện tháo dỡ toàn phường đạt hơn 99% (tăng so với mức 4.590 hộ, đạt 97,6% ngày 05/11), trong đó các khu phố Công Nông, Vĩnh Tuy, Vĩnh Hồng, Yên Thọ, Yên Sơn hoàn thành 100%. Số ít hộ còn lại do thiếu thợ thi công đã ký cam kết hoàn tất trước ngày 20/11/2026.
Quá trình thực hiện cũng hài hòa giữa kỷ cương pháp luật và sinh kế người dân. Các khu phố chủ động giãn tiến độ hợp lý, cử lực lượng hỗ trợ hộ neo đơn tháo dỡ. Là 1 trong 400 hộ dân khu phố Yên Thọ tự nguyện tháo dỡ công trình lấn chiếm, chị Nguyễn Thị Hiền, một hộ kinh doanh tạp hóa chia sẻ: Từ trước đến giờ buôn bán trôi chảy, nhưng giờ cũng bị ảnh hưởng một phần, song đây là chính sách của nhà nước, vì sự phát triển của xã hội nên người dân rất đồng tình. Chị hiện cũng mong muốn chính quyền sớm có phương án để cải tạo, hoàn thiện hạ tầng sau tháo dỡ để đường thông, hè thoáng, người dân ổn định cuộc sống.
Đồng bộ hạ tầng, giữ vững trật tự sau giải tỏa
Sau khi thu hồi phần đất công bị lấn chiếm, bài toán đặt ra với đô thị Mạo Khê sau sáp nhập là khắc phục tình trạng hạ tầng chắp vá giữa các khu dân cư như mặt bằng vỉa hè chưa bằng phẳng, hệ thống cột điện nổi, cống thoát nước quá tải gây ngập úng cục bộ. Để tránh tình trạng “bắt cóc bỏ đĩa”, phường Mạo Khê triển khai đồng bộ các nhóm giải pháp từ quản lý trật tự đến đầu tư chỉnh trang.
Về quản lý, UBND phường chuyển từ kiểm tra theo đợt sang duy trì hằng ngày, tập trung vào các khung giờ cao điểm (sáng sớm, tan tầm, buổi tối) kết hợp giám sát qua camera an ninh; gắn trách nhiệm trực tiếp cho người đứng đầu từng khu phố nếu để xảy ra tái lấn chiếm kéo dài, đồng thời hoàn thiện hồ sơ xử phạt, chuẩn bị nhân lực, phương tiện cưỡng chế các trường hợp cố tình chây ỳ.
Ông Nguyễn Quang Huy, Phó Chủ tịch UBND phường Mạo Khê khẳng định, phường triển khai cải tạo vỉa hè theo phương châm “Nhà nước và nhân dân cùng làm”, kết hợp ngân sách nhà nước với nguồn xã hội hóa, hiện đang thí điểm tại Tổ 5, khu phố Yên Thọ trước khi nhân rộng toàn địa bàn; đồng thời rà soát quỹ đất để nghiên cứu bố trí các điểm kinh doanh tập trung phù hợp quy hoạch cho các hộ có sinh kế gắn với vỉa hè lâu năm.
Bám sát chủ trương này, các khu phố đang khẩn trương hoàn thiện diện mạo mới ngay sau giải tỏa. Chị Nguyễn Thị Thủy, Trưởng khu phố Yên Thọ cho biết, từ khi vỉa hè được trả lại đúng công năng, người cao tuổi và trẻ em có không gian đi bộ, vui chơi an toàn ngay tại khu dân cư; khu phố đang phối hợp với phường và Trung tâm Cung ứng dịch vụ san gạt mặt bằng, thu dọn vệ sinh, hạ ngầm đường điện và trồng hàng cây Bàng Đài Loan thẳng hàng để sớm tạo bóng mát.
Theo kế hoạch, năm 2026, phường Mạo Khê phấn đấu hoàn thiện từ 19 đến 24 tuyến phố kiểu mẫu (mỗi khu phố ít nhất một tuyến), chỉnh trang đồng bộ mặt tiền, cây xanh, điện chiếu sáng, hệ thống cờ và thùng rác dọc Quốc lộ 18 cùng các tuyến đường khu dân cư, trước khi tiếp tục nhân rộng trong năm 2027.
Đề cập đến giải pháp cải tạo hạ tầng đồng bộ trong thời gian tới, ông Trịnh Việt Cường, Giám đốc Trung tâm Cung ứng dịch vụ phường Mạo Khê thông tin, nối tiếp 118 công trình hạ tầng đô thị, thoát nước, vườn hoa, cây xanh (trong đó có gần 80 tuyến đường) đã đầu tư giai đoạn 2025 – 2026, phường đang triển khai đồng thời nhiều mũi giải pháp.
Trước mắt, địa phương sử dụng nguồn vốn sự nghiệp để tập trung chỉnh trang các tuyến đường còn lại, nâng cấp đồng bộ hệ thống vỉa hè, thoát nước và xử lý rác thải; riêng điểm ngập úng cục bộ từ cổng UBND phường đến cây xăng Mạo Khê (sau gói chống ngập 16 tỷ đồng cuối năm 2025) đang được thiết kế bổ sung các hố thu, rãnh cắt chia lưu lượng nước để thi công hoàn thành trước ngày 31/12/2026. Về lâu dài, phường đang rà soát, hoàn thiện thủ tục phê duyệt chủ trương đầu tư các dự án hạ tầng trọng điểm để đưa vào kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026 – 2030, triển khai ngay từ năm 2027.
Với vị thế là trung tâm công nghiệp, thương mại, dịch vụ phía Tây thành phố Quảng Ninh, việc kiên quyết thu hồi đất công bị lấn chiếm gắn với đầu tư đồng bộ hạ tầng đang giúp phường Mạo Khê từng bước khắc phục những bất cập sau hợp nhất, trả lại không gian an toàn cho người đi bộ và xây dựng diện mạo đô thị sáng – xanh – sạch – đẹp- an toàn, văn minh, hiện đại.

