Quang Thành - sứ giả văn hóa quê hương

Trước đó, Quang Thành đã sớm bộc lộ tình yêu nghệ thuật. Anh học thanh nhạc tại Nhạc viện TP.HCM, tham gia các khóa ngắn hạn về âm nhạc dân tộc, sân khấu, sinh hoạt tại các câu lạc bộ nghệ thuật, lý luận phê bình. Tuy nhiên, anh xác định rõ: học để biết, để hiểu và để trang bị cho mình vốn văn hóa, chứ không phải học để trở thành ngôi sao.

Đến với nghệ thuật bằng con đường vòng

Con đường chính của Quang Thành là quản trị kinh doanh, marketing song song với trau dồi nghệ thuật. Sinh ra trong gia đình có truyền thống buôn bán, mẹ anh từng kinh doanh từ chạp phô đến chuỗi sạp vải tại Soái Kình Lâm, nhờ vậy anh có điều kiện học hành. Sau khi tốt nghiệp, anh làm việc cho một tập đoàn quốc tế tại Việt Nam, được đào tạo bài bản về kinh tế, quản trị nhân sự, cách giao tiếp theo tiêu chuẩn nước ngoài.

Công việc của anh thăng tiến nhanh một phần nhờ nền tảng văn hóa. Khi các doanh nghiệp nước ngoài vào Việt Nam, họ cần người am hiểu về đất nước, con người và vùng miền. Quang Thành có thể giao tiếp tốt qua việc chia sẻ câu chuyện văn hóa, hát các làn điệu quê hương, từ dân ca, cải lương đến nhạc tiền chiến, nhạc trẻ, và lồng ghép vào các buổi thuyết trình, huấn luyện.

Quang Thành trên sân khấu Cải lương tâm sử.

Anh nhận ra chính văn hóa đã giúp mình nổi bật trong môi trường kinh doanh. “Người nước ngoài biết Việt Nam có nhiều người giỏi, nhưng khi nhận thấy ai đó am hiểu văn hóa, nghệ thuật, họ trân trọng và tin tưởng, gần gũi hơn”, anh chia sẻ. Ngay từ những ngày đầu khởi nghiệp, văn hóa đã giúp anh được đánh giá cao, có nhiều cơ hội hơn nhiều người quản lý khác.

Từ bé, anh thường được mẹ cho đi xem hát và tiếp cận với nhiều ca nghệ sĩ thuộc nhiều lĩnh vực, đặc biệt là nghệ sĩ cải lương. Khi trưởng thành anh thường tiếp xúc và ủng hộ giới nghệ sĩ, mời họ tham gia các chương trình sự kiện của công ty.

Âm nhạc kết nối những trái tim

Năm 2002, khi đã có thành tựu và tích lũy được từ một số dự án đầu tư, Quang Thành quyết định sang Mỹ. Truyền thống kinh doanh trong gia đình, đặc biệt từ người mẹ đã giúp anh có nền tảng tài chính và tư duy vững vàng. Mẹ anh là người vun vén, xoay xở để nuôi các con cháu ăn học thành nhân, gửi các con lên Đà Lạt học nội trú trước năm 1975, chấp nhận một khoản chi rất lớn so với thu nhập khi đó. Mẹ anh cũng là người tích cực khởi xướng các hoạt động thiện nguyện tại vùng Chợ Lớn, từng đi cùng nghệ sĩ Kim Cương và Hội Bảo trợ bệnh nhân nghèo từ Bắc chí Nam - điều đó cũng khiến anh mong muốn tiếp nối nhiều hơn.

Quang Thành với ca sĩ Khánh Ly và NSND Kim Cương.

Ban đầu, việc sang Mỹ chỉ là “đi để biết”. Trước đó, anh đã từng đi công tác trong khu vực Đông Nam Á, đây là lần đầu tiên anh quyết định đi xa hơn. Khi đến Mỹ, anh nhận ra cộng đồng người Việt tại đây rất đông và bắt đầu nghĩ đến việc làm điều gì đó cho cộng đồng.

Những ngày đầu tại Mỹ không hề dễ dàng. Đêm thứ ba nơi đất khách, sự yên tĩnh tuyệt đối khiến anh cảm thấy trống trải. Không tiếng xe, không tiếng người, vắng hoàn toàn những tiếng rao. Anh bắt đầu nhớ cảm giác gần gũi ấm áp trong sự nhộn nhạo của Sài Gòn.

Chính trong đêm thứ ba đó, anh chợt thấm thía câu thơ Quê hương là gì hở mẹ, ai đi xa cũng nhớ nhiều? Anh nhận ra rằng quê hương không chỉ là địa danh, địa lý, món ăn hay hình ảnh nhìn thấy mà là cảm giác tâm hồn thuộc về. Anh cần một lý do để ở lại. Và anh chọn cách giữ quê hương theo cách của mình - “đi để trở về”.

Cái Tết đầu tiên xa xứ là năm 2003, lúc đó mẹ anh đã về lại Việt Nam, anh đón giao thừa tại một ngôi chùa lớn ở Quận Cam. Hôm đó, ca sĩ Kim Anh đang biểu diễn ca khúc Mùa xuân của mẹ trước cả ngàn người. Nhận ra anh là người quen, chị bất ngờ mời anh lên sân khấu hát cùng. Không chuẩn bị trước, anh vẫn bước lên. Khi cất lên câu hát: “Dẫu gì rồi con cũng về, chỉ bên mẹ là mùa xuân thôi”, Quang Thành không kìm được nước mắt. “Tôi vừa cất lên được vài câu là nghẹn lại. Nhưng chính khoảnh khắc đó giúp tôi nhận ra âm nhạc là nơi nương tựa, chia sẻ và tự chữa lành”, anh nhớ lại.

Cũng từ giây phút ấy, anh nhìn thấy rõ hơn sức mạnh của văn hóa trong cộng đồng người Việt tại hải ngoại. Mỗi dịp Tết hay lễ hội mọi người tụ họp, cúng tế, mặc áo dài, xẻ dưa hấu, đọc thơ, hát cho nhau nghe, kể chuyện xưa, tổ chức các buổi thi trang phục… để được sống lại và sống cùng quê hương.

Từ trái: NSND Minh Vương, NSND Lệ Thủy, NSND Bạch Tuyết và Quang Thành tại Đại hí viện La Mirada (Nam California, 2008).

Từ đó, anh quyết định dấn thân vào con đường thực hiện chương trình văn hóa. Năm 2004, nhân dịp nghệ sĩ Bạch Tuyết sang Mỹ, anh cùng vài người bạn tổ chức chương trình đầu tiên mang tên “Tự tình quê hương”, chương trình mang ý nghĩa dò đường với 500 chỗ ngồi. Tên gọi “Tự tình quê hương” mang ý nghĩa: không phân định vùng miền, trước - sau, trong - ngoài, đúng - sai, không ranh giới dị biệt, nơi để mỗi người tự đối thoại tình cảm với quê hương trong lòng mình. Khi đặt tên như vậy, anh muốn khẳng định không ai đánh mất hay đi ngược lại với quê hương, khán giả và nghệ sĩ cùng cảm nhận chung một mái nhà Việt Nam.

Anh tự biên tập nội dung, và chọn tổ chức tại một khách sạn 5 sao để thể hiện sự trân trọng, dù cải lương không cần lắm sự sang trọng. Anh chọn cải lương làm trọng tâm vì nhận thấy đây là bộ môn được rất nhiều khán giả hải ngoại yêu thích. Thời điểm đó, ca nhạc giải trí thì quá nhiều mà các bộ môn nghệ thuật truyền thống lại hiếm hoi, nên khi có sự hiện diện của các tài danh cải lương từ Việt Nam sang kết hợp ca nghệ sĩ hải ngoại thì luôn kín chỗ.

Các chương trình tiếp nối có cải lương ngày càng đông khán giả, có khi lên tới 12.000 người!

Gìn giữ và phát triển di sản văn hóa Việt Nam

Những chương trình trực tiếp thu hình và phát hành liên tiếp thành công rực rỡ nhờ sự phối hợp của ông Tô Văn Lai - người sáng lập trung tâm Thúy Nga. Từ thành công tại Mỹ, “Tự tình quê hương” được đưa về Việt Nam, biểu diễn tại Nhà hát TP.HCM vào năm 2006. Giá vé khi đó lên tới 2 triệu đồng - rất cao so với mặt bằng chung. Các đêm diễn Hồn chinh phu tại Nhà hát Hòa Bình đều có sự tham gia của ca nghệ sĩ trong và ngoài nước. Sự ủng hộ đông đảo của khán giả khiến nhiều ca nghệ sĩ hải ngoại mong muốn trở về Việt Nam thường xuyên hơn.

Sau đó, anh tiếp tục hành trình đi - về giữa hai bờ đại dương. Dần dần, cảm giác xa quê trong anh không còn nữa: “Chỉ cần cất câu hát quê hương, tôi đã thấy mình ở trong lòng quê hương rồi!”.

Anh hợp tác lâu dài cùng công ty Tiếng Xưa, kết nối thực hiện các chuyến trở về của nhiều danh ca hải ngoại như: Lệ Thu, Thanh Tuyền, Phương Dung, Tuấn Ngọc, Carol Kim, Kim Anh, Phượng Mai, Tài Linh, Lê Uyên Phương… Đỉnh điểm là sự trở về liên tục trong 12 năm của ca sĩ Khánh Ly.

Quang Thành gặp Khánh Ly năm 2006 trong chuỗi chương trình “Tình khúc vượt thời gian” do anh biên tập và đồng tổ chức tour lưu diễn tại các tiểu bang Hoa Kỳ. Từ đó, họ đồng hành trong nhiều dự án nghệ thuật và thiện nguyện. Với anh, đó không chỉ là mối quan hệ công việc mà còn là sự đồng hành về ký ức và đức tin. “Vì trong giọng hát của Khánh Ly cùng âm nhạc Trịnh Công Sơn, tôi thấy có ba mẹ mình - với ước muốn gìn giữ và tiếp nối câu chuyện hòa bình”, anh nói.

Quang Thành và mẹ về thăm mộ ba tại Côn Đảo.

Câu chuyện gia đình là một phần không thể tách rời trong hành trình của anh. Cha anh - một công chức trước năm 1975 - đã yêu và chọn ở lại với quê hương. Sau đó, ông đi cải tạo và mất liên lạc từ tháng 8.1975. Gia đình tìm kiếm suốt hàng chục năm, mãi đến 2016 mới xác định được nơi ông an nghỉ trong ngôi mộ tập thể tại Côn Đảo. Suốt hơn 40 năm, mẹ anh nuôi hy vọng bằng niềm tin nhân ái thay cho lòng căm thù. Điều đó ảnh hưởng sâu sắc đến cách anh nhìn nhận quá khứ. “Quá khứ là lịch sử của mỗi người và của cả quê hương thăng trầm trong bi - hùng. Nhưng hiện tại mình chỉ chọn một con đường là cùng với mọi người tôn tạo tương lai mới đẹp hơn để tự chữa lành”, anh nói.

Niềm tin tôn giáo cũng là điểm tựa vững vàng. Từ nhỏ, anh được dạy “kính Chúa, yêu người”, biết thấu hiểu, đồng cảm và chia sẻ.

Các hoạt động thiện nguyện mang tên “Vòng tay nhân ái” là do mẹ anh sáng lập. Anh và ca sĩ Khánh Ly đã tiếp nối trải dài từ hải ngoại đến trong nước: góp công xây lớp học giáo lý, hỗ trợ lớp học tiếng Việt, đóng góp cho các mái ấm nuôi dưỡng người già neo đơn và trẻ em mồ côi tại các chùa, nhà thờ… “Vòng tay nhân ái” trở thành một phần quan trọng trong suốt hoạt động vì văn hóa và phụng sự cộng đồng của anh.

Ca sĩ Khánh Ly và Quang Thành trên sân khấu “Vòng tay nhân ái”.

Gần đây, anh đảm nhiệm vai trò biên kịch - đạo diễn - thực hiện dự án phim tư liệu âm nhạc nhiều tập và sách mang tên Hát cùng nguồn cội - Chân dung Khánh Ly. Dự án kéo dài hai năm, với mong muốn ghi lại những giai thoại của một thời kỳ vừa lãng mạn vừa đau thương trong chiến tranh; đồng thời lưu giữ hình ảnh đất nước và con người qua từng vùng miền, từng giai đoạn lịch sử. Đây cũng là một phần của câu chuyện hòa bình cần được viết tiếp cho tương lai.

“Nếu kinh doanh là nghề thì với tôi, văn hóa đã trở thành nghiệp, là trách nhiệm, là con đường tôi chọn đi và luôn hướng đến. Dự án Hát cùng nguồn cội là nỗ lực của chúng tôi với mong muốn được đóng góp, được chia sẻ, được kết nối, được lan tỏa nhiều hơn trên hành trình gìn giữ và phát triển di sản văn hóa Việt Nam”, Quang Thành chia sẻ. “Đi để trở về” - niềm tin ấy theo anh suốt hành trình. Và ở bất cứ đâu, chỉ cần còn ký ức, còn văn hóa nghệ thuật, thì quê hương vẫn luôn hiện hữu trong mỗi con người.

Quang Thành vừa thực hiện thành công đêm Tự tình quê hương - Cải lương tâm sử tại Nhà hát Trần Hữu Trang với khán giả tràn ngập. Chương trình gây được tiếng vang lớn với giới chuyên môn, khán giả, truyền thông, văn nghệ sĩ và đặc biệt kịch bản và thông điệp chương trình được hội đồng nghệ thuật đánh giá cao. Trong sự phấn khởi, anh chia sẻ: “Chúng tôi rất hy vọng chương trình sẽ được thực hiện thường niên, đi nhiều nơi hơn, văn nghệ sĩ nhiều thế hệ tham gia, đa loại hình và đa phương diện hơn nữa nhằm góp phần lan tỏa văn hóa truyền thống phát triển cùng thời kỳ nghệ thuật đương đại - công nghiệp văn hóa. Đó là trách nhiệm với quê hương và tương lai chính mình”.

Bài: Trâm Anh - Ảnh: TLNV